Στο δρόμο για τις βελανιδιές των Ορέων του Βάλτου

Κάθε χρόνο κατά τα μέσα του Ιούνη μεταφερόμαστε στο πυκνό βελανιδόδασος των Ορέων του Βάλτου στη νότια Πίνδο, καθώς αυτή την εποχή ο δέντρος αρχίζει να δίνει μελίτωμα. Ένα μελίτωμα απ’ το οποίο οι μέλισσες φτιάχνουν ένα πολύ ιδιαίτερο μέλι, σκοτεινό, σχεδόν μαύρο και αρκετά παχύρρευστο. Το ΑΠΘ το είχε χαρακτηρίσει ως το μέλι με τη μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση.

Στον ορεινό όγκο των Ορέων του Βάλτου, στην Αιτωλοακαρνανία, υπάρχει μια εντυπωσιακή αλυσίδα αλλεπάλληλων κορυφών που εκτείνεται βορειότερα από το Αγρίνιο και καταλήγει λίγο πριν τα Τζουμέρκα, στην Ήπειρο. Ασήμι, Καλάνα, Μιτσέλι, Χιονάκι, Αλίντα, Πυραμίδα, Αετοί και αρκετές δευτερεύουσες κορυφές. Εδώ στη φωτό διακρίνονται οι κορυφές Καλάνα, όπου έχει δημιουργηθεί και χώρος προσγείωσης αλεξίπτωτου πλαγιάς αλλά και το όρος Μιτσέλι, ενώ ακριβώς από κάτω απλώνεται το πυκνό βελανιδόδασος, στην κορυφή του οποίου βρίσκεται το Μοναστήρι στα Ρέθα.

Η μονή είναι κτισμένη περίπου στα 1400 μ.Χ. και εκεί εδράζεται από τότε ένα γυναικείο μοναστικό τάγμα. Το μοναστήρι παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για τον εξορκισμό τρελών οι οποίοι δένονταν κατά την διάρκεια της τελετής σε μια από τις δύο κολώνες του πρόναου. Στην κολόνα των τρελών, όπως την αποκαλούν παραμένει ακόμα και σήμερα στην βάση της η αλυσίδα…

Το υψόμετρο όπου στήθηκε το μελισσοκομείο είναι περίπου 700 μέτρα. Η χλωρίδα είναι πλούσια σε είδη, υπάρχουν αρκετά γηγενή φυτά, όπως η παιώνια (Paeonia mascula russoi) αλλά και μια αξιόλογη ποικιλία από άγριες ορχιδέες που περιλαμβάνει την Ophrys reinholdii και την Ophrys helenae.

Η δασική και η ευρύτερη περιοχή έχει και ορνιθολογικό ενδιαφέρον καθώς αρκετά είδη πουλιών έχουν καταγραφεί, όπως ο βραχύποδας αετός (Circaetus gallicus), ο αετός (Pernis apivorus) και το μικρότερο γεράκι (Falco naumanni). Στην περιοχή υπάρχει επίσης σε μεγάλη αφθονία το φυτό υπερικό (γνωστό και ως βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο) το οποίο συλλέγουμε αυτή την εποχή ώστε να παρασκευάσουμε κεραλοιφές.

Άλλα ενδιαφέροντα σημεία της βιοποικιλότητας της περιοχής περιλαμβάνουν ένα μεγάλο αριθμό από δέντρα μεγάλης ηλικίας και κλειστές ομάδες ώριμων δέντρων με πολύ σάπιο υλικό ξυλείας που είναι ιδεώδες για πολλά ασπόνδυλα είδη που περιλαμβάνουν επίσης μεγάλους κανθάρους του δάσους, λειχήνες και μύκητες.

Δυστυχώς όμως η φετινή χρονιά δεν είναι τόσο καλή για το μέλι βελανιδιάς. Τα δέντρα σε σχέση με πέρυσι είχαν πολύ λιγότερο βελάνι και σε συνδυασμό με τον καύσωνα δεν έχουν δώσει αρκετό μελίτωμα. Έτσι αποφασίσαμε να αφήσουμε τα μελίσσια μέχρι τέλους, πριν επιστρέψουν στον κάμπο για να προετοιμαστούν για τις φθινοπωρινές ανθοφορίες.

Advertisements

Τρύγος στα έλατα!

Έπειτα από τρία δύσκολα χρόνια, ο έλατος έδωσε επιτέλους μέλι! Ένα μέλι εξαιρετικής ποιότητας με λεπτό και φίνο άρωμα. Κάθε χρόνο κατά τα μέσα Μαΐου μεταφερόμασταν σε μεγάλα υψόμετρα στα ορεινά της Πίνδου, για τη μελιτοφορία της ελάτης, όμως κάθε φορά επιστρέφαμε άδειοι. Η φετινή χρονιά όμως ήταν διαφορετική και μάλιστα έπειτα από μια πολύ δύσκολη περίοδο.

Από το περασμένο φθινόπωρο τα πράγματα ήταν δύσκολα, καθώς δεν δούλεψε η σουσούρα και η κουμαριά, δεν τρυγήθηκε φθινοπωρινό μέλι και τα μελίσσια ξεχειμώνιασαν με μικρές προμήθειες. Η άνοιξη που ακολούθησε ήταν επίσης καταστροφική, μιας και το ανοιξιάτικο ρείκι, δεν απέδωσε ενώ και η πορτοκαλιά επηρεάστηκε από την αφρικανική σκόνη και την ανομβρία που ακολούθησε.

Το παν σ’ αυτή τη δουλειά είναι να είσαι έτοιμος την στιγμή που πρέπει. Ο έλατος έδωσε για ένα εικοσαήμερο πολύ μέλι κι όσοι κατάφεραν να έχουν δυνατά μελίσσια και είχαν προλάβει να μεταφερθούν στις περιοχές που έδινε, πήραν μέλι.

Στην Πίνδο, από την περιοχή των Τζουμέρκων έως νοτιότερα στα Όρη του Βάλτου, συναντώνται τα δάση των παραμεσογειακών κωνοφόρων, όπως της υβριδογενούς (Abies borisii-regis) και κεφαλληνιακής ελάτης (Abies cephalonica). απ’ όπου παράγεται το περίφημο κόκκινο έλατο, ξακουστό στην Ήπειρο.

Το μέλι ελάτης είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία (κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, σίδηρο), έχει χαμηλό ποσοστό γλυκόζης και βοηθάει στην καλύτερη αφομοίωση των σακχάρων από τον ανθρώπινο οργανισμό. Η γεύση και το άρωμά του είναι ήπια με νότες καραμέλας. Ανήκει στην κατηγόρια των μελιτωμάτων και συλλέγεται από κοκκοειδή & αφίδες που παρασιτούν στα Ελληνικά είδη Ελάτης και παράγουν μελιτώδεις εκκρίσεις τις οποίες έπειτα εκμεταλλεύονται οι μέλισσες. Τα μέλια που προέρχονται από μελιτώματα είναι θρεπτικότερα.

Το μέλι ελάτης διατίθεται άθερμο, χωρίς καμία επεξεργασία και είναι πραγματικά μοναδικό μέλι! Αποστέλλουμε σε όλη την Ελλάδα. Δοκιμάστε το!

Η μελισσοκομία ανακουφίζει την υποβαθμισμένη απ’ την υπερβόσκηση, γη της Κιργιζίας

Για αιώνες, οι άνθρωποι που ζούσαν στα ψηλά απομακρυσμένα χωριά της τεράστιας οροσειράς του Παμίρ, στην Κιργιζία, στην κεντρική Ασία, βασίζονταν κυρίως στη βοσκή των ζώων. Το όνομα Παμίρ σημαίνει ορεινός λειμώνας και σε αυτό συναντώνται τα μεγαλύτερα ορεινά συγκροτήματα της Γης, του Τιεν-Σαν, του Καρακορούμ και Κουέν-Λουν προς ανατολάς, τα Ιμαλάια προς νότο και η οροσειρά του Χίντου Κους προς δυσμάς.

Εδώ υψώνονται βουνά που υπερβαίνουν τα 6000 μ. των οποίων μεγαλύτερες κορυφές είναι η του Ισμαήλ Σαμανί (7.500 μ.) και η κορυφή Λένιν (7.140 μ.). Η χλωρίδα στη περιοχή αυτή είναι πολύ φτωχή και γενικά χαρακτηρίζεται άδενδρος. Μικρή βλάστηση παρατηρείται μόνο στα δυτικά και σε χαμηλό ύψος. Αντίθετα στις κοιλάδες των ποταμών παρατηρείται πυκνή βλάστηση από ιτιές και λεύκες. Κυριότερα ζώα της περιοχής είναι το “Αρχάρ”, πρόβατο βουνού, και το “Κίικ” είδος αγριοκάτσικου.

Δεδομένου του έντονου κλίματος και των παγετώνων που υφίστανται στη περιοχή, το Παμίρ έχει αρκετά συχνά σεισμούς που προκαλούν κατολισθήσεις, κάνοντας τις ήδη δύσκολες συνθήκες διαβίωσης ακόμα δυσκολότερες. Η επί γενιές κακή διαχείριση των βοσκοτόπων έχει επιταχύνει την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. «Το οικοσύστημα της ορεινής περιοχής του Παμίρ είναι αρκετά ευαίσθητο. Γι αυτό σε κάθε ανθρώπινη ή φυσική παρέμβαση το περιβάλλον αντιδρά άμεσα» σημειώνει ο Maksat Anarbaev, από το Εθνικό Κέντρο Ανάπτυξης Ορεινής Κιργιζίας. Για τον Anarbaev η υποβάθμιση της γης είναι συνυφασμένη με την φτώχεια και γι αυτό εργάζεται για μια αειφόρο διαχείριση των πόρων.

Στο χωριό Murdash της Κιργιζίας, ο Ulanbek Kasymov βίωσε από πρώτο χέρι τις επιπτώσεις της υποβάθμισης της γης στην περιοχή. Το σπίτι του, το οποίο βρισκόταν σε μια βουνοπλαγιά, καταστράφηκε από μια κατολίσθηση. Οι θείοι του είχαν προτείνει στους γείτονες τους να φυτέψουν δέντρα, καθώς αυτά προστατεύουν το έδαφος. Θα μπορούσαν να γεύονται και τους καρπούς τους, όμως οι γαιοκτήμονες της περιοχής αρνήθηκαν. Προτίμησαν την παραγωγή σανού και τα ζώα. Πλέον η περιοχή δε μπορεί να καλλιεργηθεί αλλά ούτε και να θρέψει τα ζώα.

Ο Anarbaev σήμερα, προσπαθεί να συμβάλει στην ανάκαμψη του περιβάλλοντος και ταυτόχρονα στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των κατοίκων. Πως; Ο ίδιος λέει «Με τις μέλισσες αλλά και τα ζώα.» Ως δάσκαλος χημείας και έπειτα από την καταστροφή του σπιτιού του, ο Kasymov μπορεί να κατανοήσει καλύτερα το μέγεθος της υποβάθμισης και προσπαθεί να βρει λύσεις για να βελτιώσει το βιοτικό του επίπεδο αλλά και το περιβάλλον του χωριού του.

Όταν άκουσε λοιπόν για ένα μικρό πρόγραμμα επιχορηγήσεων ξεκίνησε να οργανώνει μια ομάδα χωρικών ώστε να αναβιώσει μια παράδοση που αργοπέθαινε· την μελισσοκομία. «Έμαθα την τέχνη της μελισσοκομίας όταν βρισκόμουν στην όγδοη τάξη, από τον θείο και τον πατέρα μου, παρακολουθώντας πώς το έκαναν. Τους ακολουθούσαμε ως παιδιά και μεταφέραμε τα καπνιστήρια αλλά και τα ξύλινα πλαίσια.» θυμάται ο Kasymov.

Αλλά από την παιδική του ηλικία μέχρι σήμερα αυτή η τέχνη έχει σχεδόν χαθεί, ενώ παράλληλα τα νοικοκυριά στράφηκαν αποκλειστικά στην διαχείριση μεγάλων ζωικών κεφαλαίων. Ειδικά μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, το 1991, το κλείσιμο των συλλογικών εκμεταλλεύσεων και τον φόβο της ανεργίας. Ο ίδιος, ο Kasymov, όμως έγινε παράδειγμα στην κοινότητα, μειώνοντας το ζωικό του κεφάλαιο και αυξάνοντας τις κυψέλες του, αποδεικνύοντας ότι κάτι τέτοιο είναι βιώσιμο ως λύση. Έπειτα αρκετοί τον ακολούθησαν. Πλέον εργάζονται συλλογικά. Τα κέρδη από την πώληση του μελιού κατανέμονται μεταξύ των μελών της ομάδας.

Οι μέλισσες επικονιάζουν τα φυτά συμβάλλοντας στην ανάκαμψη του περιβάλλοντος. Βέβαια αυτή η περιοχή είναι τόσο σκληρή και απομακρυσμένη και λόγω της περιορισμένης εμβέλειας των σύγχρονων επικοινωνιών, η μεταφορά των γνώσεων του έργου στις κοινότητες αποτελεί πρόκληση. Οι άνθρωποι εδώ έχουν ραδιόφωνο και τηλεόραση αλλά όχι πρόσβαση στο διαδίκτυο. Η γνώση μεταφέρεται μέσω συγγενών, αγροτών και φίλων. Απ’ την άλλη αυτό βοηθάει την κοινότητα να έρθει πιο κοντά και να δρα περισσότερο συλλογικά.

Όπως και οι μέλισσες δρουν συλλογικά έτσι και ο Kasymov και η ομάδα του ίσως αποδειχτούν το κλειδί για τη διατήρηση αυτού του απομακρυσμένου αλλά και μοναδικού οικοσυστήματος.

Σεμιφρέντο με μέλι, αμύγδαλο, τζίντζερ και θυμάρι

Σεμιφρέντο (semifreddo) στα Ιταλικά σημαίνει μισοπαγωμένο. Είναι ένα είδος γλυκών κατάψυξης τα οποία έχουν υφή παγωμένης μους. Σ’ αυτή την εκδοχή θυμίζει παγωτό με κηρήθρα!

time

Χρόνος Εκτέλεσης
15 λεπτά
merides

Μερίδες
8-10
difficulty

Δυσκολία
Σχετικά εύκολο

 

Συστατικά:
600ml κρέμα γάλακτος, πλήρης, κρύα
2 αυγά σε θερμοκρασία δωματίου
8 κρόκοι αυγών σε θερμοκρασία δωματίου
200γρ λεπτόρρευστο μέλι (αγριολούλουδων ή πορτοκαλιάς)
75γρ ψημένα αλατισμένα αμύγδαλα
75γρ σιρόπι πιπερόριζας (τζίντζερ)
μια χούφτα κρυσταλλωμένα τζίντζερ
μερικά ολόκληρα ακατέργαστα αμύγδαλα
λίγο φρέσκο θυμάρι

Εκτέλεση:
Χτυπήστε την κρέμα στο μίξερ μέχρι να σφίξει. Τοποθετήστε ένα καθαρό, ανθεκτικό στη θερμότητα μπολ πάνω από μια κατσαρόλα με νερό που σιγοβράζει και χτυπήστε μέσα τα αυγά με τους κρόκους και το μέλι, μέχρι να δέσουν και να αποκτήσουν απαλή υφή. Σε ένα τσέρκι 22εκ με μεμβράνη ρίξτε την κρέμα και το μείγμα αυγών. Ρίξτε μέσα στο σιρόπι πιπερόριζας τα αλατισμένα αμύγδαλα και ανακατέψτε τα. Τοποθετείστε και αυτό το μίγμα στο τσέρκι και κλείστε τη μεμβράνη από πάνω. Το αφήνετε στην κατάψυξη για 2-3 ώρες. Για το σερβίρισμα προσθέστε λίγο ακόμα μέλι, τα ολόκληρα αμύγδαλα, τα κρυσταλλωμένα τζίντζερ και το θυμάρι.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

πηγή: sbs.com (συνταγή και φωτογραφία: Skye McAlpine)

Στα ελατοδάση της Ηπείρου

Η φετινή άνοιξη ήταν καταστροφική. Όχι μόνο δεν τρυγήθηκε μέλι, αλλά η αφρικανική σκόνη και η μεγάλη ανομβρία που ακολούθησε δεν άφησαν τα μελίσσια να αναπτυχθούν σωστά. Ένας μήνας, στην καρδιά της άνοιξης είχε χαθεί και τα μελίσσια είχαν παραμείνει στάσιμα. Οι βροχές του Μαΐου όμως και οι ανθοφορίες της ροδιάς, της βατομουριάς και των ακτινίδιων, έδωσαν νέα ώθηση στις μέλισσες.

Εκείνη την περίοδο στα ορεινά, ο έλατος άρχισε να δίνει μέλι. Παρά το γεγονός ότι τα μελίσσια μου δεν παρουσίαζαν την εικόνα που θα ήθελα, επέλεξα περίπου τα 2/3, όσα δηλαδή είχαν προλάβει να αναπτυχθούν αρκετά και τα φόρτωσα για το βουνό. Ήταν η πρώτη φορά που παρέμεινα για τόσο πολύ στον κάμπο, έπειτα από το ξεχειμώνιασμα και η αιτία ήταν ότι τα μελίσσια παρουσίαζαν προβλήματα στην ανάπτυξη.

Είχα φροντίσει και είχα αντικαταστήσει όλες τις βασίλισσες το περασμένο φθινόπωρο και αυτός ήταν ένας παραπάνω λόγος για να με προβληματίζει η πρωτοφανής στασιμότητα που έδειξαν οι μέλισσες την περίοδο του Απριλίου. Αφήνοντας τα μικρότερα μελίσσια πίσω, ώστε να ασχοληθώ μαζί τους αργότερα, ξεκίνησα για το πυκνό ελατοδάσος των Ορέων του Βάλτου και συγκεκριμένα για τη Χελώνα.

Η κορυφή Χελώνα, γνωστή και ως Αϊλίντας (1538 μέτρα) αποτελεί «φυσικό» σύνορο του νομού Άρτας με τον νομό Αιτωλοακαρνανίας. Δεν είναι απ’ τα μεγαλύτερα βουνά του νομού, όμως η θέα απ’ την κορυφή είναι μοναδική! Τζουμέρκα, Τύμφη, Νεμέρτσικα από τη μία, Λευκάδα και Κεφαλλονιά στο Ιόνιο, προς το νότο Παναιτωλικό, Παναχαϊκό, στο βάθος ο Ερύμανθος και πίσω τα άγρια Άγραφα.

Χρειάστηκα συνολικά δύο δρομολόγια, εκ των οποίων το ένα το πραγματοποίησα ξημερώματα, ώστε να με βρει η ανατολή κατά το ξεφόρτωμα. Οι μέλισσες είχαν εξαιρετικό πέταγμα ακόμη και στις 7 το πρωί, ενώ ολόκληρο το δάσος βούιζε, πράγμα πολύ ενθαρρυντικό.

Πίσω στον κάμπο τα τρακτέρ με τις τουρμπίνες είχαν κατακλύσει τα κτήματα. Παντού μύριζε εντομοκτόνο. Έπρεπε να αποφασίσω άμεσα τι θα κάνω με τα μελίσσια που έμειναν πίσω. Η ζέστη ήταν αβάσταχτη κάτω. Οι μέλισσες δεν έδειχναν καμία διάθεση να βγουν απ΄ τις κυψέλες τους. Αν άφηνες κηρήθρα ακόμα και στη σκιά, μετά από λίγο έλιωνε. Φέρνοντας στο μυαλό μου το πέταγμα των μελισσών του βουνού, αποφάσισα να μεταφέρω τα μελίσσια σε κοντινή περιοχή με το υπόλοιπο κοπάδι, μέχρι να δω τι θα κάνω.

Τις πρώτες μέρες του Ιούνη ο καύσωνας έφτασε και στο βουνό. Οι μέλισσες περιόρισαν το έντονο πέταγμα των προηγούμενων ημερών και το εισερχόμενο μέλι ελαττώθηκε. Ο έλατος ανέκαμψε αρκετές φορές φέτος, ίσως το κάνει και τώρα. Απ’ την άλλη για την βελανιδιά που ακολουθεί, άλλοι είναι σκεπτικοί και άλλοι πολύ αισιόδοξοι. Περιμένουμε. Όπως πάντα.

Γάλλοι μελισσοκόμοι διοργάνωσαν συμβολική κηδεία για τις μέλισσες!

Γάλλοι μελισσοκόμοι διοργάνωσαν συμβολική κηδεία για τις μέλισσες, στο Παρίσι, διαμαρτυρόμενοι για την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων. Οι ακτιβιστές, που φορούσαν μελισσοκομικές στολές υποστηρίζουν ότι τα φυτοφάρμακα σκοτώνουν εκτός από τις μέλισσες και έντομα ζωτικής σημασίας για το οικοσύστημα.

Οι μελισσοκόμοι της Γαλλίας ζητούν εδώ και 20 χρόνια από τις κυβερνήσεις τους, να πάρουν αυστηρότερα μέτρα, αλλά δεν έχει γίνει τίποτα όπως υποστηρίζουν. Η συμβολική αυτή κηδεία διοργανώθηκε λίγες μέρες μετά την αποτυχία να προστεθεί και η γλυφοσάτη στις τρεις ουσίες που απαγορεύτηκαν (ιµιδακλοπρίδη, κλοθειανιδίνη και θειαμεθοξάμη). Αξίζει να σημειωθεί ότι έπειτα πραγματοποίησαν πορεία προς το προεδρικό μέγαρο, απαιτώντας να συναντηθούν με τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, αλλά απωθήθηκαν από τους αστυνομικούς.

Βρέθηκε το αρχαιότερο ζωντανό δέντρο της Ευρώπης

Ένα πεύκο (Pinus heldreichii) που αναπτύσσεται στη νότια Ιταλία είναι 1.230 ετών, κερδίζοντας έτσι τον τίτλο του επιστημονικά χρονολογημένου πιο μεγάλου σε ηλικία δέντρου στην Ευρώπη. Επιπλέον, το αρχαίο πεύκο φαίνεται πως βιώνει μια ώθηση στην ανάπτυξη κατά τις τελευταίες δεκαετίες, όπου προστέθηκαν μεγαλύτεροι δακτύλιοι στον κορμό του, παρόλο που πολλά δέντρα στην περιοχή της Μεσογείου βιώνουν μείωση της ανάπτυξης.

Η ανακάλυψη δείχνει ότι ορισμένα δέντρα μπορούν να επιβιώσουν για αιώνες ακόμη και όταν είναι αντιμέτωπα με ακραίες αλλαγές στο κλίμα. Αυτό το αρχαίο πεύκο, για παράδειγμα, έχει επιβιώσει από μια κρύα περίοδο κατά τη διάρκεια των μεσαιωνικών χρόνων και έπειτα έζησε σε πολύ πιο υψηλές θερμοκρασίες, συμπεριλαμβανομένων περιόδων ξηρασίας. Αν αναλυθεί η ανάπτυξή του μέσα από τόσα χρόνια μεταβαλλόμενων συνθηκών, αυτό θα βοηθήσει τους επιστήμονες να καταλάβουν καλύτερα πώς τα δάση θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες κλιματικές αλλαγές, λέει η ομάδα μελέτης.

«Η μελέτη τόσο μεγάλων σε ηλικία δέντρων είναι πολύτιμη για να προβλέψουμε καλύτερα τις μελλοντικές επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στα δασικά οικοσυστήματα», λέει ο Maxime Cailleret από το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Δασών που μελετά τη θνησιμότητα των δένδρων. Ο Gianluca Piovesan από το Πανεπιστήμιο της Τοscia και οι συνάδελφοί του εντόπισαν το πεύκο σε μια απότομη, βραχώδη πλαγιά, ψηλά στα βουνά του Εθνικού Πάρκου Pollino.

Ενώ το δέντρο φαινόταν πολύ μεγάλο σε ηλικία, η ομάδα συνειδητοποίησε σύντομα ότι ο καθορισμός της πραγματικής ηλικίας του δεν θα ήταν τόσο απλός καθώς δεν μπορούσε να γίνει με χρονολόγηση των δακτυλίων του. Το κεντρικό τμήμα του δέντρου, το οποίο θα περιείχε τους αρχαιότερους δακτυλίους, έλειπε. «Το εσωτερικό του ξύλου ήταν σαν σκόνη – δεν το είδαμε ποτέ», λέει ο Alfredo Di Filippo, μέλος της ομάδας. «Έλειπαν τουλάχιστον 20 εκατοστά ξύλου, πράγμα που αντιπροσωπεύει πολλά χρόνια».

Οι ρίζες του δέντρου ήταν σε καλύτερη κατάσταση, οπότε η ομάδα αποφάσισε να ερευνήσει αν θα μπορούσε να αποκαλύψει την ηλικία του χρησιμοποιώντας μια νέα μέθοδο που συνδυάζει μερικές υπάρχουσες τεχνικές. Αν και τόσο ο κορμός και οι ρίζες ενός δέντρου παράγουν ετήσια δακτυλίους, μπορούν να αναπτυχθούν με διαφορετικούς ρυθμούς, κάτι που δεν κάνει εύκολο να συσχετιστεί η ανάπτυξή τους. Ωστόσο, τα δείγματα που χρονολογούνται από τις εκτεθειμένες ρίζες του επέτρεψαν στους ερευνητές να προσδιορίσουν πότε βλάστησε το δέντρο.

Η ομάδα ήταν στη συνέχεια σε θέση να διασταυρώσει την ανάπτυξη δακτύλων σε δείγματα ρίζας και κορμού για να αποκαλύψει τα χρόνια που λείπουν από τον κορμό. «Συνδυάζοντας αυτές τις δύο μεθόδους, κατορθώσαμε να καθορίσουμε το χρονοδιάγραμμα με μεγαλύτερη ακρίβεια», λέει ο Piovesan.

Η ηλικία του δέντρου είναι εντυπωσιακή, λαμβάνοντας υπόψη τον πυκνό ανθρώπινο πληθυσμό που αναπτύχθηκε στην περιοχή κατά τη διάρκεια των τελευταίων χιλιετιών, λέει ο Oliver Konter από το Πανεπιστήμιο του Mainz στη Γερμανία. Αυτός ο επιστήμονας είναι που εντόπισε ένα πεύκο 1.075 ετών στη βόρεια Ελλάδα και που έως τώρα θεωρούνταν το μεγαλύτερο σε ηλικία δέντρο στην Ευρώπη.

Οι δασικές εκτάσεις έχουν αξιοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό από τους ανθρώπους σε αυτό το χρονικό πλαίσιο, καθώς η γη έχει χρησιμοποιηθεί για τη γεωργία και οι πόλεις έχουν εξαπλωθεί. Ωστόσο, απομακρυσμένες περιοχές, όπως αυτή η γη των αρχαίων πεύκων, γλίτωσαν λόγω της δυσκολίας στην πρόσβαση. Παρόλο που το πάρκο φιλοξενεί χιλιάδες πεύκα του είδους Pinus heldreichii, τα περισσότερα είναι ηλικίας μεταξύ 500 και 600 ετών. Η ομάδα διαπίστωσε μόνο τρία ακόμη που είναι πιθανό να είναι ηλικίας άνω των χιλίων ετών.

Οι λόγοι για την ευνοϊκή ανάπτυξη που παρουσιάζει το πεύκο είναι πιθανόν να είναι πολύπλοκοι. Εν μέρει, τα ψηλά βουνά έχουν το δικό τους μικροκλίμα, όπου οι θερμοκρασίες παραμένουν πιο δροσερές. Ο Piovesan και η ομάδα του πιστεύουν επίσης ότι έχει συμβάλει και η μείωση της ρύπανσης λόγω των πρόσφατων ευρωπαϊκών νόμων και των προσπαθειών επανόρθωσης.

Επιπλέον, η μοναδική βιολογία των δένδρων μπορεί να βοηθήσει το παλιό πεύκο να επιβιώσει. Σε αντίθεση με τα ζώα, η γήρανση δεν είναι προγραμματισμένη φυσικά, επομένως είναι θεωρητικά αθάνατα. Οι σεκόγιες που αναπτύσσονται σε ανέγγιχτα τοπία στις Η.Π.Α., μπορεί μερικές φορές να είναι χιλιάδες ετών. Τα κωνοφόρα, τα οποία αναπτύσσονται αργά, είναι γνωστό ότι ζουν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, εν μέρει επειδή παραμένουν μικρότερα για μεγαλύτερα τμήματα της ζωής τους, καθιστώντας τα λιγότερο ευάλωτα σε ακραία γεγονότα όπως η ξηρασία και οι καταιγίδες.

Επιπλέον, τα παλιά δένδρα μπορεί να θεωρηθούν ζωντανοί οργανισμοί όταν στην πραγματικότητα ζουν μόνο μικρά μέρη αυτών. Στην περίπτωση του αρχαίου πεύκου, το μεγαλύτερο μέρος του στέμματος του πέθανε, αλλά θα μπορούσε ενδεχομένως να συνεχίσει να ζει σε αυτήν την κατάσταση για αιώνες περισσότερο.

Πηγή: www.lifo.gr με πληροφορίες από National Geogrpahic 

Η Pinus heldreichii (κοινές ονομασίες: Ρόμπολο, Bosnian pine, whitebark pine, Heldreich pine) εμφανίζεται σποραδικά σε όρη της Βαλκανικής χερσονήσου και σε ένα απομονωμένο σταθμό στη νότια Ιταλία (Καλαβρία). Η σημερινή της εξάπλωση θεωρείται υπολειμματική, σε σχέση με ευρύτερη της προπαγετωνικής περιόδου. Είναι είδος βραδυαυξές, προσαρμοσμένο στις συνθήκες της υπαλπικής ζώνης των υψηλών βουνών της Βαλκανικής. Υπάρχουν διάσπαρτοι μικροί πληθυσμοί P. heldreichii που επιβιώνουν σε βραχώδεις ασβεστο λιθικές πλαγιές σε υψόμετρα 2.200-2.650 m.

Στην Ελλάδα εμφανίζεται στη Β. Πίνδο, το Βούρινο, το Βέρμιο, τον Όρβηλο και τον Όλυμπο, σε υψόμετρα από 1.300 έως 2.600 m. Είναι το πλέον ψυχρόβιο από τα αυτοφυή είδη πεύκης. Αναπτύσσεται σε αβαθή πετρώδη εδάφη που εδράζονται σε ασβεστολιθικά ή υπερβασικά πετρώματα και σπανιότερα σε γρανίτες. Συχνά, σε χαμηλότερα υψόμετρα απαντά σε μικτά δάση με τη μαύρη πεύκη, ενώ σε μεγάλα υψόμετρα σχηματίζει αμιγές δάσος μέχρι τα δασοόρια.

Κοράκης, Γ., 2015. Δασική βοτανική. [ηλεκτρ. βιβλ.] Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών.