Τα τελετουργικά των μέλισσων

Δεν θα μπορούσε να ξέρει ότι θα του ξερίζωνε τα γεννητικά του όργανα μετά τη συνεύρεση, αφήνοντας τον σε μια κατάσταση ακατανίκητης ανακούφισης (και δυσπιστίας), καθώς έπεφτε στο έδαφος για να τον αποτελειώσουν τα μυρμήγκια. Δεν ήταν ο πρώτος της σήμερα, και πιθανότατα δεν θα είναι και ο τελευταίος της. Προς υπεράσπιση της, ήταν τεμπέλης. Δεν δούλευε ποτέ, έπρεπε να τον ταΐζει με το κουτάλι σε κάθε γεύμα, και την πιο πολύ ώρα χάζευε στο υπερπέραν περιμένοντας να φανεί τυχερός. Κάθε κορίτσι θα συμφωνούσε πως ο χρόνος του τελείωσε.

Αλλά εγώ θέλω να σας μιλήσω γι’ αυτήν, όχι γι’ αυτόν. Φανταστείτε πως ήσασταν έξω να ψωνίσετε φαγητό. Κουβαλάτε τις σακούλες, τις φέρνετε στο σπίτι από την είσοδο και τις δίνετε στους φίλους σας να τις τακτοποιήσουν. Τότε, βγαίνετε πάλι έξω να πάρετε και άλλο φαγητό. Και άλλο, και άλλο, και άλλο. Το κάνετε αυτό όλη μέρα κάθε μέρα, από την αυγή ως τη δύση, μέχρι τα χέρια σας να μην αντέξουν άλλο και να πέσουν στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Πεθαίνετε εκεί με τις σακούλες σκορπισμένες γύρω σας, η δουλειά έγινε. Αυτή είναι η πολυάσχολη ζωή μιας θηλυκής μέλισσας Apis mellifera.

Η κυψέλη, (αυτά τα μικρά χρωματιστά κουτιά που μπορεί να έχετε δει στην εξοχή), μοιάζει εσωτερικά με ένα συνηθισμένο κτίριο πόλης γεμάτο γραφεία –εισέρχεστε από το ισόγειο και ανεβαίνετε για την εργασία σας. Οι μέλισσες κάνουν διαφορετικές δουλειές προκειμένου να κρατήσουν την αποικία ζωντανή και από κοινού συγκροτούν έναν υπερ-οργανισμό –δεν μπορούν να επιβιώσουν μόνες τους αλλά σωματικά είναι ανεξάρτητες. Σε μια κυψέλη, τα πλαίσια είναι κάθετα, και τα κενά ακριβείας μεταξύ τους επιτρέπουν στις μέλισσες να μετακινούνται ελευθέρα και να είναι ευχαριστημένες μέσα στις τεχνητές ξύλινες κυψέλες τους.

Έχω μια διώροφη κυψέλη στο σπίτι με δέκα πλαίσια στον κάθε όροφο. Ο κάτω όροφος είναι εκεί όπου συνήθως η Βασίλισσα ζει και γεννά τα αυγά της – έως και 2.500 ημερησίως. Ο πάνω όροφος είναι αυτός από τον οποίο παίρνουμε το μέλι. Οι μέλισσες συλλέγουν γύρη και νέκταρ από τα λουλούδια, πετούν πίσω στην κυψέλη, το δίνουν στις φιλενάδες τους οι οποίες το αποθηκεύουν στο σωστό πλαίσιο. Τα κορίτσια περνάνε το νέκταρ από τα στόματά τους, μειώνοντας την υγρασία του περιεχομένου μέχρι να αποκτήσει την πυκνότητα του μελιού. Αυτό το μέλι αποθηκεύεται μέσα στην κηρήθρα και σφραγίζεται από τις μέλισσες για να μην πέσει. Συγκομίζω, μόνο όταν το πλαίσιο είναι γεμάτο και φροντίζω να αφήνω πάντα λίγα υπολείμματα για να φάνε και οι μέλισσες.

Το μέλι που θα φτιάξει μια εργάτρια μέλισσα σε όλη τη ζωή της είναι ίσο με το εν τέταρτο από ένα κουταλάκι του γλυκού. Για να ρίξουμε μια κουταλιά μέλι στο ψωμί μας, πρέπει να εργαστούν 4 μέλισσες για όλη τους τη ζωή! Έχετε παρατηρήσει ποτέ μια μέλισσα να κουβαλάει κίτρινες σακούλες με ψώνια στα πόδια της; Αυτή είναι η γύρη και πιθανότατα μέσα της κουβαλάει και νέκταρ. Δεν είναι ότι ξύπνησε το πρωί και είπε: Σήμερα θα επικονιάσω χιλιάδες λουλούδια για να έχει μεγάλη σοδειά από μήλα ο κυρ Γιώργος ο αγρότης και να τρώνε οι άνθρωποι. Απλά ξύπνησε να πάει στη δουλειά της. Καθώς πηγαίνει από λουλούδι σε λουλούδι, κάποια από τη γύρη που κουβαλάει κολλάει στο στίγμα του λουλουδιού –το θηλυκό τμήμα του άνθους. Έτσι το λουλούδι γονιμοποιείται, και γίνεται ένα νόστιμο μήλο.

Τι τρέχει όμως με τη Βασίλισσα; Ποια είναι η ιστορία της; Λοιπόν, είναι μεγαλύτερη από την εργάτρια και από τους κηφήνες και μπορεί να ζήσει μέχρι και 5 χρόνια, σε σχέση με τις υπόλοιπες μέλισσες που το προσδόκιμο ζωής φτάνει τις 4-5 εβδομάδες. Το καλύτερο όμως είναι, πως η Βασίλισσα μπορεί να ζευγαρώσει με μια σειρά από κηφήνες και να αποθηκεύσει το σπέρμα τους για όσο χρειαστεί μέχρι να θελήσει να γεννήσει κι άλλα αυγά, τότε σπέρμα και αυγά συναντιούνται με αντίστροφη σειρά από τους κηφήνες που συνάντησε (τι λέει;) –πολύ μετά αφότου τα μυρμήγκια τον αποτελειώσουν.

Ο κύκλος της ζωής μιας μέλισσας πάει από αυγό, προνύμφη, νύμφη σε ενήλικη μέλισσα. Είναι όμορφο να βλέπεις ένα χνουδωτό μελισσάκι να ξεμυτίζει από το κουκούλι του, περνώντας μέσα από την σαν χάρτινη πόρτα του, στον κόσμο της εργασίας. Μια νέα Βασίλισσα δημιουργείται αν ένα μωρό μέλισσα ταϊστεί στα πρώτα στάδια του κύκλου της ζωής του με μια ειδική τροφή, τον βασιλικό πολτό. Η νέα βασίλισσα θα μείνει στην κυψέλη και η μεγαλύτερη θα μαζέψει τα μπογαλάκια της (μέσα σε σμήνος) και μαζί με τις πιστές της ακόλουθες θα ψάξουν για καινούριο σπίτι. Και έτσι αυτός ο υπερ-οργανισμός από γυναίκες συνεχίζει και συνεχίζει να ζει. Ένα άριστα σχεδιασμένο σύστημα χτισμένο γύρω από όλα τα όμορφα πράγματα –φαγητό, κοινότητα και σεξ.

πηγή: theplanthunter.com.au
Photos by Matt Rabbidge

Ψητό καμαμπέρ με μήλα, μέλι και καρύδια

Ένας υπέροχος γευστικός συνδυασμός γαλλικού τυριού καμαμπέρ, με μήλο, μέλι και καρύδια!

time

Χρόνος Εκτέλεσης
5 λεπτά
merides

Ποσότητα
6
difficulty

Δυσκολία
Εξαιρετικά εύκολο

 

Συστατικά:
300 γρ. τυρί καμαμπέρ
1 μήλο
50 γρ. καρύδια, καθαρισμένα και κομμένα στη μέση
μέλι (προτιμήστε πιο λεπτόρρευστα και αρωματικά μέλια πχ πορτοκαλιάς, ερείκης, θυμαρίσιο ή για πιο γκουρμέ κουμαριάς)

Εκτέλεση:
Κόβουμε το μήλο σε λεπτές φέτες και αφαιρούμε τα κουκούτσια. Βάζουμε τα καρύδια στο τυρί και χύνουμε από πάνω το μέλι. Καλή σας όρεξη.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

Το μέλι στη σύγχρονη μαγειρική και τα ελληνικά έθιμα που πρωταγωνιστεί

Το μέλι είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προϊόντα της ελληνικής παραδοσιακής κουζίνας. Χρησιμοποιήθηκε εμπλουτίζοντας με γλύκα και άρωμα δεκάδες εδέσματα. Σε γιορτές και σε κοινωνικές εκδηλώσεις, το μέλι χρησιμοποιούνταν είτε αυτούσιο, είτε σε παρασκευές γλυκών ως σύμβολο γονιμότητας και ευζωίας. Μέλι με καρύδια αλλά και «παστέλια» (σουσάμι με ξηρούς καρπούς και μέλι) προσφέρονται στους γάμους στους νεόνυμφους και στους καλεσμένους.

Στη σύγχρονη μαγειρική και ζαχαροπλαστική το μέλι μπορεί να δώσει μια απίστευτα μεγάλη ποικιλία δημιουργικών πιάτων. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αφράτα κέικ και μπισκότα, αλλά και για γλυκά. Απλώνεται εύκολα σε ζεστό ψωμί και εμπλουτίζει ροφήματα με βότανα και τσάι. Διαλύεται εύκολα μέσα σε γάλα και γιαούρτι γι’ αυτό θεωρείται ιδανικό για γλυκίσματα που έχουν βάση τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κύριο υλικό σε πάρα πολλές σάλτσες, ντρέσινγκ, αλλά και μαρινάδες. Βέβαια, για εκείνους που προτιμούν τις πιο λιτές γεύσεις δεν έχουν παρά να περιχύσουν σε ένα μπολ με γιαούρτι και φρούτα το μέλι.

Ελληνικά έθιμα με μέλι

  • Το μέλι το χρησιμοποιούσαν στις γιορτές ως σύμβολο γονιμότητας και ευζωίας.
  • Μέλι με καρύδια και παστέλια προσφέρονται στους γάμους στους νεόνυμφους και στους καλεσμένους.
  • Στην Κρήτη γλυκό του γάμου είναι ένα τηγανητό ζυμάρι με μέλι (ξεροτήγανο).
  • Στη Ρόδο την παραμονή του γάμου φτιάχνουν μελεκούνια, ένα γλυκό με μέλι, σουσάμι και ανθόνερο.
  • Ψωμιά ζυμωμένα με μέλι δίνουν στις λεχώνες.

  • Τηγανίτες και ομελέτες με μέλι προσφέρονται στα κοιμητήρια μετά το Πάσχα για την ανάπαυση των ψυχών.
  • Για το καλό του χρόνου οι νοικοκυρές τοποθετούσαν στο τραπέζι ξηρούς καρπούς, ένα κλαδί ελιάς και μία κούπα μέλι.
  • Τα γλυκά των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είναι με μέλι: μελομακάρονα, δίπλες ακόμη και γλυκά ψωμιά.
  • Σε όλη την Κρήτη, νύφη και γαμπρός επιβάλλεται να τρώνε μια κουταλιά από καρύδια και μέλι κατά την τέλεση του γάμου. Σε πολλά όμως χωριά υπάρχει το έθιμο να προσφέρουν καρύδια και μέλι στους καλεσμένους.
  • Απαραίτητα για το τραπέζι των εορτών είναι τα μελίπηκτα γλυκίσματα, σύμβολα ευτυχίας και αφθονίας: οι δίπλες, οι λουκουμάδες, τα ξεροτήγανα, τα μελομακάρονα, οι μπακλαβάδες κι οι καρυδόπιτες.

πηγή: huffingtonpost.gr

Πώς οι αναδασώσεις καταστρέφουν τα δάση

Πηγαίνοντας από τις Μηλιές προς την Τσαγκαράδα στο Πήλιο και στο ύψος του χωριού Νεοχώρι ας κάνουμε μια στάση. Η φυσική βλάστηση είναι αειθαλείς σκληρόφυλλοι θάμνοι, όπως η κουμαριά, η αριά, το πουρνάρι, η δάφνη, η μυρτιά. Τα φυτά αυτά ξεπερνούν το ύψος των 2 μέτρων και ανάμεσά τους βρίσκουμε και έναν μεγάλο αριθμό άλλων ειδών, όπως ο πλάτανος, η κουτσουπιά, το σπάρτο, τα ρείκια.

Εκεί υπάρχουν και χαμηλοί θάμνοι, όπως η λαδανιά, η ρίγανη, η μέντα, η ασφάκα, καθώς και αναρίθμητα άλλα ετήσια φυτά. Από τον Απρίλιο και μετά, όταν τα φυτά αυτά ανθίζουν το ένα μετά το άλλο, πλήθος έντομα βόσκουν στα λουλούδια τους. Λογικό είναι εκεί να υπάρχουν και αρκετά μελίσσια. Όποιος δοκίμασε μέλι της περιοχής γνωρίζει καλά το άρωμά του, που προέρχεται από τα παραπάνω φυτά. Ακόμη υπάρχουν ζώα, όπως λαγοί, αλεπούδες, χελώνες, σαύρες, πουλιά, που στηρίζονται για τροφή, άμεσα ή έμμεσα, σε ό,τι τα φυτά παράγουν. Τα κούμαρα, για παράδειγμα, στηρίζουν για σοβαρό χρονικό διάστημα μεγάλους πληθυσμούς πουλιών και το ίδιο ισχύει και με τις συκιές και τις βατομουριές.

Το οικοσύστημα της περιοχής είναι τυπικά μεσογειακό και χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία στον αριθμό των φυτών και των ζώων. Κάτι που σημαίνει ιδιαίτερη σταθερότητα. Ας το εξηγήσουμε αυτό περισσότερο. Αν σε μια περιοχή κυριαρχεί μόνο ένα είδος φυτού, τότε φυσικά η σταθερότητα του οικοσυστήματος αυτού είναι μικρή για τον εξής λόγο: Αν έρθει μια αρρώστια στο είδος αυτό, τότε υπάρχει κίνδυνος σοβαρής, συνολικής, καταστροφής. Αν όμως συγκυριαρχούν δέκα είδη, τότε, μια και δεν υπάρχει ασθένεια που να προσβάλλει συγχρόνως διαφορετικά είδη, ο κίνδυνος συνολικής καταστροφής είναι ανύπαρκτος και επομένως υπάρχει μεγαλύτερη σταθερότητα.

Πρώτα ήρθε η «αναδάσωση»…

Η όλη περιοχή είναι ένα οικοσύστημα, δηλαδή μια οικολογική μονάδα, που το συνιστούν το σύνολο των φυτών, των ζώων και των μικροοργανισμών. Η αφαίρεση έστω και ενός οργανισμού προκαλεί διαταραχή στην όλη λειτουργία, που φαίνεται αργά ή γρήγορα, επειδή όλοι οι ρόλοι πρέπει να παίζονται, έτσι που να συμπληρώνεται η όλη ισορροπία, που δυστυχώς ακόμη μας είναι άγνωστη.

Δυστυχώς οι παραπάνω αρχές δεν τηρήθηκαν από εκείνους που ήταν υπεύθυνοι για να τις εφαρμόζουν. Έτσι με πρωτοβουλία του δασαρχείου αποφάσισαν να «αναδασώσουν» ένα μεγάλο τμήμα της περιοχής. Φυσικά θα νόμιζε κάποιος αφελής ότι η ενέργεια αυτή θα στηριζόταν σε επιτόπια μελέτη της περιοχής και σε φύτεμα, τουλάχιστον, ειδών δένδρων που προϋπήρχαν σε αυτήν. Ούτε όμως αυτό έγινε. Πήραν ένα είδος πεύκου που δεν προϋπήρχε αλλά υπήρχε σε κάποιο φυτώριο και, αφού προηγουμένως «καθάρισαν» την περιοχή, δημιούργησαν έναν τεράστιο πευκώνα. Μάλιστα αναφέρουν την ενέργειά τους αυτή ως μέτρο προστασίας του περιβάλλοντος. Ας δούμε όμως τι ακριβώς έγινε.

Με το ξεπάτωμα της αυτοφυούς βλάστησης εξαφανίστηκαν φυσικά και όλοι οι ζωικοί οργανισμοί που στηρίζονταν πάνω σε αυτή. Εδώ πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι άλλοι οργανισμοί τρώνε κούμαρα και άλλοι τρώνε σπόρους ή κάμπιες πεύκου. Δηλαδή ένα φυσικό δάσος πεύκου χαρακτηρίζεται από άλλες λειτουργικές σχέσεις όταν συγκριθεί με έναν ψηλό μεσογειακό θαμνώνα, επειδή έχουμε να κάνουμε με διαφορετικό τύπο οικοσυστημάτων. Η διαταραχή που έγινε είναι ακόμη σοβαρότερη, αν λάβουμε υπόψη μας ότι εδώ δεν πρόκειται για δάσος αλλά για μονοκαλλιέργεια πεύκου. Στη φύση, όπως αναφέραμε παραπάνω, προϋπόθεση σταθερότητας είναι η ποικιλία, ενώ στα ανθρώπινα κατασκευάσματα η ποικιλία μειώνεται, μια και συνήθως έχουμε να κάνουμε με εκτεταμένη καλλιέργεια ενός μόνο είδους· του οποίου η παραγωγικότητα αυξάνεται μεν, αλλά αυτή διατηρείται μόνο με ανθρώπινη παρέμβαση.

…και ύστερα οι φωτιές

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα για να γίνει περισσότερο αντιληπτό. Κάθε χρόνο στους σιταγρούς της Θεσσαλίας παράγονται περίπου 600 κιλά σπόροι σταριού το στρέμμα. Αν δεν θερίσουμε και αφήσουμε το χωράφι όπως είναι, τον επόμενο χρόνο θα δούμε ότι, παρ’ όλη την επάρκεια σπόρων, κανένας δεν φυτρώνει. Η υψηλή παραγωγή που γίνεται ουσιαστικά οφείλεται σε ανθρώπινη παρέμβαση με όργωμα, σπορά, λίπανση, ζιζανιοκτόνα. Όταν αυτά λείψουν, συνήθως δεν μπορεί να κρατηθεί από μόνη της μια μονοκαλλιέργεια, γιατί είναι ένα σύστημα ιδιαίτερα εύθραυστο. Ουσιαστικά όμως με τη δημιουργία του πευκώνα αυτό έγινε.

Οι βελόνες του πευκώνα σχημάτισαν μετά από λίγο καιρό στο έδαφος μια πυκνή στιβάδα που εξαφάνισε όλα τα άλλα φυτά και ανέμενε τη φωτιά σαν το καλύτερο προσάναμμα. Οι λαγοί, οι χελώνες, οι σαύρες, τα πουλιά εξαφανίστηκαν. Όσοι αμφιβάλλουν, ας κάνουν μια βόλτα σε έναν πευκώνα ­ και υπάρχουν πολλοί στην Ελλάδα ­ που δημιουργήθηκε με αυτό τον τρόπο. Δεν θα ακούν πουλιά να κελαηδούν, μια και ουσιαστικά είναι ένας δενδρώνας-νεκροταφείο. Αυτό όμως είναι προστασία του περιβάλλοντος ή καταστροφή; Εξάλλου οι πευκώνες αυτοί έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής επειδή σε αυτούς δεν γίνεται αναγέννηση. Δεν βγαίνουν νεαρά πευκάκια.

Όλα τα παραπάνω, που φαίνονται απλά και στηρίζονται σε βασικές οικολογικές γνώσεις, δυστυχώς όχι μόνο δεν λαμβάνονται υπόψη, αλλά στο όνομα της προστασίας οι καταστροφές που γίνονται σήμερα είναι αναρίθμητες. Η δημιουργία δενδρώνων-νεκροταφείων δεν είναι προστασία του περιβάλλοντος. Είναι καταστροφή!

Υπάρχει και η διάβρωση

Η μονοκαλλιέργεια δασικών δένδρων είναι ουσιαστικά μια μονοκαλλιέργεια όπως αυτή της ροδακινιάς. Για να διατηρηθεί θέλει, επειδή είναι εύθραυστη, εντομοκτόνα και άλλες ανθρώπινες παρεμβάσεις. Πρόκειται για κάτι άλλο που είναι μεν κατανοητό, αλλά δεν είναι, σώνει και καλά, προστασία.

Οι πανεθνικές εκστρατείες δενδροφύτευσης με ό,τι δένδρο βρούμε πρόχειρο, που το φυτεύουμε όπου μας καπνίσει και συγχρόνως περιμένουμε να γίνει δάσος, θυμίζουν παράλογη κωμωδία. Όταν βλέπω στην τηλεόραση να προβάλλονται τέτοιες δραστηριότητες και τους τοπικούς άρχοντες να ποζάρουν πανευτυχείς αναλύοντας τα μακρόπνοα σχέδιά τους, ειλικρινά απελπίζομαι. Για να γίνει ένα παιδί χρειάζεται μια γυναίκα σε ηλικία αναπαραγωγής, ένας μη στείρος άνδρας και, εφόσον όλα πάνε καλά, εννέα μήνες κυοφορίας. Εμείς πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε ένα παιδί σε έναν μήνα, με εννέα γριές και χωρίς άνδρα. Παράδειγμα, οι πρόποδες του Υμηττού. Οι πρόσκοποι πάνε και φυτεύουν πεύκα και τους ακολουθούν τα ΚΑΠΗ που αναδασώνουν με ευκαλύπτους, το ΠΑΚΟΕ με ό,τι βρει πρόχειρο, οι ορειβάτες με κυπαρίσσια και τα Λυκόπουλα με ό,τι περίσσεψε από τους παραπάνω. Οπότε η αναδάσωση-κουρελού είναι γεγονός ως την επόμενη πυρκαϊά.

Πολλοί, όταν αναφέρομαι στην καταστροφή του περιβάλλοντος που συχνά προκαλούν οι αναδασώσεις, με θεωρούν είτε παραδοξολόγο είτε απλώς ακατάρτιστο. Ένα από τα κυριότερα επιχειρήματά τους είναι ότι αγνοώ την προστασία των εδαφών από τη διάβρωση. Η απάντησή μου, μονότονη στο σημείο αυτό, είναι: Από ό,τι γνωρίζω, τα εδάφη τα συγκρατούν οι ρίζες των φυτών και όχι το υπέργειο μέρος τους. Όσοι κάνουν βόλτα τις Κυριακές, ας κοιτάξουν έναν σχίνο και κάτω από ένα κυπαρίσσι. Θα διαπιστώσουν ότι ο «χαμηλός» σχίνος όχι μόνο συγκρατεί ωραιότατα το έδαφος, αλλά δημιουργεί και καινούργιο. Κάτι βέβαια που δεν γίνεται με το «ψηλό» κυπαρίσσι. Το ίδιο και άλλοι θάμνοι, όπως η μυρτιά, η δάφνη, το πουρνάρι, η χαρουπιά. Ποτέ όμως δεν άρχισε προσπάθεια αποκατάστασης βλάβης με τέτοια είδη φυτών. Δεν γνωρίζουμε ακόμη το πώς φυτρώνει ο σχίνος. Το ελάττωμά του βέβαια είναι ότι είναι θάμνος. Πώς να προσεχθεί από δενδρολάγνους; Βεβαίως δεν έχω αντίρρηση για τη χρησιμοποίηση κυπαρισσιών εκεί που ταιριάζουν. Για παράδειγμα, η χρησιμοποίησή τους στους εθνικούς μας δρόμους ταιριάζει απόλυτα, μια και είναι χαρακτηριστικά δένδρα νεκροταφείων!

Ευτυχώς υπήρξε ο Πικιώνης

Συχνά η κριτική που δέχομαι από τους καλόπιστους για τα κείμενά μου είναι η απουσία προτάσεων. Πρέπει στο σημείο αυτό να παρατηρήσω ότι απαραίτητη προϋπόθεση σωστής διαχείρισης είναι η κατανόηση του προβλήματος. Συνταγές μαγειρικής δεν υπάρχουν στην οικολογία. Παρ’ όλα αυτά, προτού τελειώσω θέλω να τονίσω μερικά σημεία για αποφυγή και άλλων παρεξηγήσεων. Δεν αμφιβάλλω ότι σε πολλές περιοχές της χώρας μας έχει προξενηθεί σοβαρότατη βλάβη και υποβάθμιση. Σε ορισμένες περιπτώσεις η καταστροφή που έγινε έφτασε στο σημείο δημιουργίας ερήμων.

Μόνο στη Θεσσαλία οι υποβαθμισμένες εκτάσεις φτάνουν τις 100.000 στρέμματα. Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλές άλλες περιοχές.

Πιστεύω όμως ότι το φύτεμα δένδρων στην τύχη είναι ανόητο γεγονός, το οποίο εκτός από το ότι κοστίζει πολύ, συγχρόνως προκαλεί και ανυπολόγιστες βλάβες και καταστροφές. Η πρότασή μου στηρίζεται στην επανεξέταση της τακτικής αυτής. Θα έβλεπα εφικτή την αποκατάσταση με χρησιμοποίηση ποικιλίας ειδών, κυρίως θάμνων, σε πρώτη τουλάχιστον φάση. Τέτοιου είδους προσπάθεια έγινε τη δεκαετία του ’50 από τον μεγάλο αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη γύρω από την Ακρόπολη. Όσοι μένουν στην Αθήνα ας κάνουν μια βόλτα από το Ηρώδειο προς τα πάνω χρησιμοποιώντας το μονοπάτι.

Θα διαπιστώσουν την ύπαρξη ενός γοητευτικού συνδυασμού διαφόρων ελληνικών φυτών, όπως η χαρουπιά, η αγριελιά, η δενδρώδης μηδική, η δάφνη. Η ευαισθησία και η «επάρκεια» του Πικιώνη δημιούργησαν ένα πραγματικά ελληνικό περιβάλλον. Αυτό είναι πράγματι αποκατάσταση!

Συχνά διαβάζω ότι η Ελλάδα ήταν γεμάτη από δάση. Μάλιστα βλέπω ρέκτες φυσιολάτρες και επιστήμονες να αναφέρουν: «Στην Επανάσταση του 1821 τα δάση ήταν το 50%, ενώ σήμερα μόλις το 20%. Τα καταστρέψαμε τελείως!». Πραγματικά είχα προβληματιστεί σοβαρά με αυτό το γεγονός και έχοντας υπόψη αρκετές πηγές της κλασικής Ελλάδας απορούσα για το πώς ήταν δυνατόν τα δάση να καλύπτουν πριν από 150 χρόνια την Ελλάδα. Ήταν κάτι μάλλον απίστευτο. Έτσι άρχισα να προσπαθώ να βρω ποιος ήταν εκείνος που έκανε την τότε στατιστική.

Όταν σήμερα η Δασική Υπηρεσία, με τόσο σύγχρονα μέσα στη διάθεσή της, ανεβοκατεβάζει το ποσοστό της δασοκάλυψης στη χώρα ­ πότε 17%, πότε 22% ­, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι ο Κολοκοτρώνης ή κάποιος άλλος σύγχρονός του είχε κάνει τέτοια στατιστική. Ήταν ακόμη μεγαλύτερη η έκπληξή μου όταν διαπίστωσα ότι υπήρχε μια στατιστική του 1842 την οποία είχε κάνει ένας Βαυαρός πρόξενος, ο Strong, που ανέφερε ότι τα δάση κάλυπταν το 17%, ποσοστό τελείως λογικό.

Τελικά νομίζω ότι βρήκα το πώς το 17% έγινε 50%. Υπήρχαν στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου δύο διακεκριμένοι δασολόγοι: ο Κόκκινος και ο Κοντός. Ο δεύτερος από αυτούς, που θεωρείται πατέρας της ελληνικής δασολογίας, γνώριζε τα στοιχεία που είχε αναφέρει ο Strong, δηλαδή το 17%. Πρέπει να αναγνωριστεί όμως ότι υπήρχαν στη στατιστική του Strong αρκετά λάθη στην εμβαδομέτρηση της τότε ελεύθερης Ελλάδας. Έτσι το 17% μπορεί να έφτανε το 22%-23%. Ο Κοντός όμως θεώρησε, όπως και οι σημερινοί συνάδελφοί του, όχι το πραγματικό δάσος αλλά το «δυνάμει δάσος», δηλαδή ουσιαστικά ό,τι δεν καλλιεργείται. Έτσι έφτασε το ποσοστό του 50% και το δημοσίευσε 100 χρόνια μετά τον Strong, το οποίο τελείως αδιαμαρτύρητα το δεχθήκαμε σαν γεγονός. Βεβαίως πολλοί θα ισχυρισθούν ότι υπάρχουν στοιχεία από παλαιούς περιηγητές που αναφέρουν μεγάλα δάση σε περιοχές που σήμερα τις καλύπτουν υποβαθμισμένοι θαμνώνες. Χωρίς να αντιδικώ με αυτούς, η άποψη ότι η Ελλάδα πρέπει να είναι δασωμένη μού φαίνεται σαν γεγονός απαράδεκτο ως γελοίο. Οι λόγοι είναι αρκετοί και γι’ αυτό θα αρκεστώ στους κυριότερους.

Κατ’ αρχάς ο μύθος της δασωμένης Ελλάδας έχει τις αρχές του στην αποικιακή μας νοοτροπία. Το αναπτυσσόμενο ελληνικό κράτος του περασμένου αιώνα κοίταζε προς τη Μεσευρώπη για μεθόδους οργάνωσης και διοίκησης. Εκεί σε ό,τι αφορά τη γεωργία υπήρχαν δύο κλάδοι: ο γεωπονικός για τις καλλιεργούμενες εκτάσεις και ο δασολογικός για τις μη καλλιεργούμενες, που στις περιοχές του εύκρατου κλίματος ήταν φυσικά δάση. Έτσι έγινε κι εδώ. Οι πρώτοι επιστήμονες δασολόγοι που σπούδασαν εκεί, όταν γύρισαν στην Ελλάδα απόρησαν. «Γιατί εδώ δεν έχουμε πολλά δάση;». Η απάντηση ήταν εύκολη, μιας και υπήρχε ανθρώπινη παρέμβαση χιλιετιών. Τα υποβάθμισε με τις δραστηριότητές του ο άνθρωπος. Έτσι «βαφτίστηκαν» όλες οι μη καλλιεργούμενες εκτάσεις με ονόματα όπως «μερικώς δασοσκεπείς», «δασικές εκτάσεις» και πάει λέγοντας. Δεν υπάρχει θαμνώνας στην Ελλάδα που να μην έχει χαρακτηριστεί υποβαθμισμένο δάσος.

Εδώ είναι Μεσόγειος!

Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο απλά. Είμαστε σε μια περιοχή μεσογειακού κλίματος, με εξαίρεση περιοχές της ορεινής Ελλάδας όπου το κλίμα είναι εύκρατο και φυσικά υπάρχουν δάση. Τέτοιο κλίμα υπάρχει και στην Καλιφόρνια, στην Κεντρική Χιλή, στη Νότια Αφρική και στη Νότια και Νοτιοδυτική Αυστραλία. Εκεί αντίστοιχη ανθρώπινη παρέμβαση δεν υπήρξε. Παρ’ όλα αυτά και εκεί κυριαρχούν ψηλοί αειθαλείς σκληρόφυλλοι θάμνοι στις υγρότερες περιοχές (όπως το πουρνάρι, η κουμαριά, η μυρτιά, η αγριελιά, ο σχίνος, η χαρουπιά σε εμάς), ενώ στις ξηρότερες χαμηλοί θάμνοι που έχουν διάφορο τύπο φύλλων την υγρή περίοδο από ό,τι την ξηρή (όπως η ασφάκα, η λαδανιά, το θυμάρι, το θρούμπι, η γαλατσίδα σε εμάς). Στην Καλιφόρνια τον πρώτο τύπο βλάστησης τον λένε τσάπαραλ. Άλλωστε, επειδή οι ταινίες γουέστερν γυρίστηκαν στο Χόλιγουντ, πιθανώς οι αναγνώστες θα θυμούνται αυτό τον τύπο βλάστησης, που σίγουρα δεν είναι δάσος. Ακόμη και το όνομα ­ τσάπαραλ ­ προέρχεται από την ισπανική λέξη «τσαπράλο», που δεν σημαίνει τίποτε άλλο από πουρνάρι. Ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία η σύγκριση της δομής και της λειτουργίας των μεσογειακού τύπου οικοσυστημάτων της υδρογείου αποτέλεσε καίριο σημείο έρευνας με έκδοση βιβλίων, διοργάνωση συνεδρίων, ανταλλαγές επιστημόνων κτλ. Ακόμη και η φωτιά, που στην Ελλάδα είναι ξορκισμένη, φαίνεται να είναι ένας παράγοντας ενσωματωμένος στα οικοσυστήματα αυτά.

Οι απόηχοι αυτής της συσσώρευσης πληροφόρησης για την καταγωγή, τη δομή και τη λειτουργία αυτών των οικοσυστημάτων, σε παγκόσμιο επίπεδο, δυστυχώς ακόμη δεν έφτασαν στη χώρα μας. Έτσι είμαστε ακόμη στη φάση όπου χωρίς καμία αιτιολόγηση («πίστευε και μη ερεύνα») κάθε στοιχείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απόδειξη καταστροφής του δάσους μεγεθύνεται, ενώ εκείνα που λένε το αντίθετο θεωρούνται αιρετικά.

πηγή: Το Βήμα. Ο κ. Νίκος Μάργαρης είναι καθηγητής Οικοσυστημάτων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.

Παρά τις προσδοκίες η πορτοκαλιά δεν πάει καθόλου καλά…

Έπειτα από έναν πολύ βαρύ χειμώνα με πολύ κρύο και χιόνι, δημιουργήθηκαν μεγάλες προσδοκίες για τις ανθοφορίες της άνοιξης. Κι αυτό γιατί το χιόνι λειώνει αργά με αποτέλεσμα η γη να ποτίζεται καλύτερα. Και πράγματι όταν ξεκίνησε η άνοιξη είδαμε για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια να δουλεύουν αγριολούλουδα στον κάμπο και τα μελίσσια να βάζουν μέλι πριν από την σημαντική ανθοφορία, που είναι αυτή της πορτοκαλιάς.

Τα πράγματα όμως δεν εξελίχθηκαν όπως περιμέναμε. Ο Μάρτιος ήταν πολύ ξηρός με ελάχιστες βροχές με αποτέλεσμα ότι έφτιαχναν τα μελίσσια έναν μήνα να χαθεί μέσα σε λίγες ημέρες. Η χορτονομή αν δεν ποτίζεται δεν αποδίδει. Μετά τα μέσα του Μαρτίου το κλίμα ήταν τόσο ξηρό που το πρωί το έδαφος ήταν στεγνό κάτι που στον κάμπο της Άρτας δε συμβαίνει ούτε το καλοκαίρι. Το αποτέλεσμα ήταν να χαθεί ότι μέλι είχαν συλλέξει μέχρι τότε τα μελίσσια και να μειωθεί σημαντικά η γύρη και ως εκ τούτου να πέσει η ανάπτυξη. Πέρυσι λίγες μέρες πριν ανοίξει η πορτοκαλιά τα μελίσσια αντιμετώπιζαν πρόβλημα χώρου καθώς η γύρη είχε μπλοκάρει τα περισσότερα πλαίσια.

Φέτος ακόμα και σήμερα δεν έχω το θάρρος να κλείσω γυρεοπαγίδα… Όταν άνοιξε το πορτοκάλι, το πρώτο δεκαήμερο του Απρίλη, τα πράγματα ήταν απογοητευτικά. Συνήθως αυτό το δεκαπενθήμερο της ανθοφορίας της πορτοκαλιάς, επικρατεί ένας πανικός, στα κτήματα απ’ τα βουητά, στις κυψέλες όπου οι εργάτριες ανταγωνίζονται την βασίλισσα για τον διαθέσιμο χώρο, αλλά και για τον μελισσοκόμο που τρέχει να καταστείλει τις σμηνουργίες. Τίποτα από αυτά δε συνέβη. Τουλάχιστον μέχρι αυτή τη στιγμή. Τα μελίσσια παραμένουν στάσιμα εδώ και μία εβδομάδα και τα δέντρα δεν έχουν την αναμενόμενη κίνηση. Τα μελίσσια δεν δείχνουν διάθεση να χτίσουν και μάλιστα πολλά έχουν μπει σε διαδικασία αντικατάστασης της βασίλισσας.

Αυτή είναι η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που, όπως δείχνουν τα πράγματα δεν θα πάρουμε ανοιξιάτικο μέλι… Η πορτοκαλιά στην Άρτα έχει να αποδώσει από το 2011 και γι αυτό ευθύνονται πολλοί παράγοντες. Πλέον έχουμε μπει σε διαδικασία προετοιμασίας για τον έλατο και μετριασμού των απωλειών. Η χθεσινή βροχή θα δώσει λίγη ώθηση στη πορτοκαλιά αλλά πλέον η ανθοφορία βρίσκεται στο μέσο της και δεν δείχνει ότι μπορεί να αλλάξει κάτι…

Η ανθοφορία των αγριολούλουδων της Καλιφόρνια είναι τόσο έντονη που φαίνεται από το Διάστημα!

Φέτος είναι μια φανταστική χρονιά για τους λάτρεις των αγριολούλουδων στις ΗΠΑ. Η ανθοφορία τους είναι τόσο έντονη που φαίνεται από το Διάστημα!

Έπειτα από πέντε χρόνια ξηρασίας σε μια από τις πιο θερμές περιοχές των ΗΠΑ, τη Νότια Καλιφόρνια, ο φετινός χειμώνας είχε βροχοπτώσεις πάνω από τον μέσο όρο, με αποτέλεσμα εκατοντάδες είδη αγριολούλουδων να ανθίσουν κατά τον Μάρτη.

Στην έρημο της Καλιφόρνια αυτό συμβαίνει μια φορά κάθε δέκα χρόνια.

Τα αγριολούλουδα της Καλιφόρνια.

Χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης, μπορούμε να δούμε μεγάλα «χαλιά» από αγριολούλουδα στην περιοχή του Carrizo Plain, στο Εθνικό Καταφύγιο Άγριας Ζωής, αλλά και βορειότερα στον Εθνικό Δρυμό Los Padres.

Μετά από πέντε χρόνια έντονης ξηρασίας (αριστερά) η Καλιφόρνια είχε έναν πολύ υγρό χειμώνα που έδωσε τη δυνατότητα στα φυτά να ανθίσουν.

Τα αγριολούλουδα σχηματίζουν μεγάλα χρωματιστά «χαλιά».

Αυτές οι εικόνες έχουν ληφθεί από δορυφόρο στα τέλη Μαρτίου, δηλαδή στην καρδιά της ανθοφορίας. Τα περισσότερα από αυτά τα αγριολούλουδα τώρα έχουν ρίξει το άνθος τους και το έντονο κίτρινο χρώμα αντικαθίσταται από το πράσινο αλλά και το κοκκινωπό καφέ των ανθών που πέφτουν αφού γονιμοποιηθούν.

Οι πορτοκαλί παπαρούνες της Καλιφόρνια (Antelope Valley California Poppy Reserve)

Τα κυριότερα αγριολούλουδα της Καλιφόρνια, που προκαλούν και αυτά τα εντυπωσιακά χρώματα είναι η λασθένια (Lasthenia), το λούπινο (Lupinus), το δελφίνιο (Delphinium), το Platystemon, το Dichelostemma capitatum και η πορτοκαλί παπαρούνα. Τυχερός όποιος είχε μελίσσια σε αυτή την περιοχή…

Τα συνηθέστερα αγριολούλουδα της Καλιφόρνια.

Αποτελειώνουν τους μελισσοκόμους της Σιδηρούντας

Χαρακτηρίστηκε ως βοσκότοπος η μοναδική ανέπαφη έκταση πρασίνου από την καταστροφική πυρκαγιά του περασμένου Αυγούστου. Φωνή αγανάκτησης και απελπισίας υψώνουν οι μελισσοκόμοι της Σιδηρούντας 8 μήνες μετά την καταστροφική πυρκαγιά του περασμένου Αυγούστου που είχε σαν αποτέλεσμα να καεί όλη η βλάστηση γύρω από το χωριό.

Η πυρκαγιά άφησε ανέπαφη μία έκταση μικρότερη του 1 τετ. χλμ. που ουσιαστικά αποτελεί πια τον μοναδικό πράσινο χώρο  στον οποίο οι μικρές ιδιοκτησίες είναι γεωργικά εκμεταλλεύσιμες, αλλά και ο μοναδικός χώρος που τα μελισσοσμήνη μπορούν να επιβιώσουν αντιμετωπίζοντας βέβαια μεγάλες δυσκολίες  λόγω της περιορισμένης βλάστησης και ανθοφορίας, των κακών καιρικών συνθηκών και της μόνιμης παρουσίας στην περιοχή ενός μεγάλου κοπαδιού αιγοπροβάτων, με αποτέλεσμα την απώλεια  δεκάδων μελισσοσμηνών.

Απαράδεκτη απόφαση

Σε επιστολή τους στην εφημερίδα «Πολίτης Χίος», οι μελισσοκόμοι, σημειώνουν ότι σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί η απαράδεκτη, όπως τη χαρακτηρίζουν, απόφαση  της προηγούμενης δημοτικής αρχής να αναπτύξει ανεξέλεγκτα τη  στάνη του ένας κτηνοτρόφος, οι κατασκευές  του οποίου, παράνομα κατά τη γνώμη τους,  καταλαμβάνουν  τεράστια έκταση.

«Έχει αλλοτριώσει την περιοχή με τη  διάνοιξη πολλών παράνομων δασικών δρόμων μα το χειρότερο είναι πως καταστρέφει τη χλωρίδα όλης της περιοχής και εξαφανίζει την ανθοφορία της  με την  καθημερινή της βόσκηση από  το μεγάλο κοπάδι του (έχει περισσότερα από 500 αιγοπρόβατα) που κατατρώει όποια φυτά βρεθούν στο πέρασμά του», αναφέρουν και προσθέτουν ότι σύμφωνα με πληροφορίες ο Δήμος Χίου ετοιμάζεται και πάλι να δημοπρατήσει  τη μικρή αυτή περιοχή  προς ενοικίαση, θεωρώντας την βοσκότοπο, χωρίς να λαμβάνει υπόψιν την τραγική κατάσταση των κατοίκων μετά την καταστροφή που υπέστησαν, του φυτικού και ζωικού περιβάλλοντός της, ούτε πως η ενέργειά του αυτή «θα έχει  αποτέλεσμα  την εξαφάνιση  της μελισσοκομίας στη Σιδηρούντα, η οποία παραδοσιακά αναπτύσσεται  από την εποχή των παππούδων μας».

Μέσα από την επιστολή τους ζητάνε από τη Διεύθυνση Δασών να παρέμβει σταματώντας την ολοκλήρωση της καταστροφής του χωριού τους, απομακρύοντας τον κτηνοτρόφο και αποχαρακτηρίζοντας την περιοχή ως βοσκότοπο.

«Πριν από χρόνια ο κ. Φεγγουδάκης ήθελε να κτίσει ξενοδοχείο στη συγκεκριμένη περιοχή και τώρα με ευθύνη του Δήμου Χίου έγινε στάνη. Τι ειρωνία..!», καταλήγουν οι ίδιοι.

πηγή: politischios.gr