Ο Μελισσοκόμος του Μάνο Καλίλ

Όταν το ντοκιμαντέρ «Ο Μελισσοκόμος», του κούρδου σκηνοθέτη Μάνο Καλίλ, προβάλλονταν στις πόλεις της Αυστραλίας, στα πλαίσια του Κινηματογραφικού Φεστιβάλ Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο ίδιος ο σκηνοθέτης περιόδευε μαζί του. Όταν έφτασαν στο Σίδνεϊ, ο Καλίλ μίλησε για την ιστορία της ταινίας αλλά και την δική του:

Πάντα μου άρεσε να ψάχνω τις ιστορίες πίσω απ’ τους ανθρώπους. Η ταινία μου, Ο μελισσοκόμος, είναι η ιστορία ενός Κούρδου μελισσουργού, του Ιμπραήμ Γκίζερ, ο οποίος στα μέσα της δεκαετίας του 1990 ήταν ένας πολύ ευκατάστατος άνθρωπος που ζούσε με μια ευτυχισμένη οικογένεια. Παρήγαγε 18 τόνους μελιού ετησίως, όμως ως Κούρδος που ζούσε στα βουνά, είδε τη ζωή του να καταστρέφεται από τον τουρκικό στρατό. Η γυναίκα και τα παιδιά του σκοτώθηκαν, έχασε όλες του τις κυψέλες και ο ίδιος αναγκάστηκε να μεταναστεύσει.

Ο Κούρδος μελισσοκόμος Ιμπραήμ Γκίζερ.

Ο Ιμπραήμ έζησε για επτά χρόνια σαν κυνηγημένος στην Τουρκία. Στα 64 του έφθασε στην Ελβετία ως πρόσφυγας και προσπάθησε να αρχίσει εκ νέου τη μελισσοκομία. Τα κατάφερε παρά το γεγονός ότι δεν γνώριζε καθόλου Γερμανικά. Είναι ένας άνθρωπος ερωτευμένος με τη φύση. Ένας απλός Κούρδος χωρικός.

Ένας φίλος, μου μίλησε γι αυτόν και την ιστορία του και έτσι έψαξα και τον βρήκα. Όταν τον συνάντησα, μου μίλησε λίγο για τη ζωή του και εγώ τον ρώτησα αν μπορούσα να κάνω μια ταινία σχετικά με αυτήν.  Ο Ιμπραήμ δεν είχε ξαναβρεθεί ποτέ σε κινηματογραφική αίθουσα. Η πρώτη του φορά ήταν για την ταινία του. Κατά τη διάρκεια της κινηματογράφησης ήταν πολύ νευρικός με την κάμερα. Κάποια στιγμή αναρωτήθηκε γιατί δεν τον ρώταγα για τις μέλισσες του, αλλά βλέπετε ο Ιμπραήμ ήταν η μέλισσα μου · ήθελα η ταινία μου να είναι γι ‘αυτόν.

Ο σκηνοθέτης Μάνο Καλίλ.

Για έξι μήνες τρώγαμε μαζί, χωρίς κάμερες και αναπτύξαμε μια σπουδαία φιλία που βασίζεται στην αγάπη και το σεβασμό. Όταν συνειδητοποίησε ότι δεν θα τον χρησιμοποιούσα μου άνοιξε την καρδιά του. Δεν θα υπήρχαν όλες αυτές οι συναισθηματικές στιγμές στην ταινία αν δεν είχαμε αυτή τη δυνατή φιλία.

Όπως και ο Ιμπραήμ έτσι και εγώ ήρθα ως Κούρδος πρόσφυγας στην Ελβετία. Μεγάλωσα στο Συριακό Κουρδιστάν τη δεκαετία του 1960 σε μια μικρή οικογένεια που δεν καταλάβαινε καθόλου Αραβικά. Πήγα σε ένα αραβικό σχολείο όπου απαγορευόταν η κουρδική γλώσσα και οι γονείς μου με είχαν συμβουλέψει να μην μιλήσω ποτέ στα κουρδικά. Την τρίτη ημέρα, ο δάσκαλος, μου έδειξε ένα μικρό μήλο σε ένα βιβλίο και μου ζήτησε να του πω τι είναι. Εγώ είπα «sev», όπως είναι δηλαδή το μήλο στα κουρδικά και τότε με χτύπησε πάρα πολύ σκληρά. Ήμουν τόσο άσχημα που η μητέρα μου, υποσχέθηκε ότι θα τον σκοτώσει.

Το σχολείο μας ήταν φυλακή. Μάθαμε να μισούμε, να μην αγαπάμε. Η μετάβαση στο πανεπιστήμιο στη Δαμασκό ήταν ένα μεγάλο σοκ. Μάθαμε πώς λειτουργεί ο έξω κόσμος, πώς είχαμε δικαιώματα, πώς ήταν άδικο που η Συρία καταδίκαζε έναν δολοφόνο στη φυλακή για 3 χρόνια, αλλά έναν ποιητή που έγραφε στα κουρδικά για 12 χρόνια. Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 πολλοί φίλοι μου ήθελαν να αγωνιστούν για το κίνημα της ελευθερίας, εγώ απλώς ήθελα να κάνω ταινίες.

Έτσι πήγα να σπουδάσω κινηματογράφο στην Τσεχοσλοβακία. Επιστρέφοντας πίσω στη Συρία, χρόνια αργότερα με συνέλαβαν για μια λεζάντα περιοδικού στην οποία υπήρχε αναφορά για εμένα με τον τίτλο «Ο Κούρδος φοιτητής από τη Συρία». Με ρώτησαν γιατί είπα ότι είμαι Κούρδος, όταν δεν υπήρχαν Κούρδοι στη χώρα. Με έστειλαν στη φυλακή στη Δαμασκό για ένα μικρό διάστημα και αργότερα η Ελβετία μου έδωσε άσυλο.

Στην Ελβετία υπάρχουν διαφορετικές εθνικότητες (Ιταλοί, Γερμανοί, Γάλλοι) οι οποίοι ζουν αρμονικά και σέβονται ο ένας τον άλλο. Στην Τουρκία, υπάρχουν περίπου 14 εκατομμύρια Κούρδοι και απαγορεύεται να μιλάνε τη γλώσσα τους. Δεν υπάρχουν σχολεία για τα παιδιά των Κούρδων. Πιστεύω ότι μια μέρα η Τουρκία θα χωριστεί γιατί Τούρκοι και Κούρδοι δεν σέβονται ο ένας τον άλλον και το μίσος είναι πολύ βαθιά ριζωμένο. Βλέπω ένα μακρύ σκοτεινό τούνελ και δεν βλέπω το φως στο τέλος του.

Το προσφυγικό είναι αποτέλεσμα της πολιτικής των Ευρωπαϊκών χωρών στη Μέση Ανατολή. Τώρα οι χώρες αυτές αντιμετωπίζουν το προσφυγικό ως ασθένεια, φοβούνται και αρνούνται να μιλήσουν γι αυτό. Οπουδήποτε πηγαίνω, συναντώ ανθρώπους που θέλουν να βοηθήσουν και να μοιραστούν, να προσφέρουν μέρος των σπιτιών τους, στους πρόσφυγες. Έχω δει όμως και αφίσες που γράφουν ότι είμαστε ανεπιθύμητοι εδώ. Είναι κρίμα στον 21ο αιώνα οι πρόσφυγες να αντιμετωπίζονται με τόσο επιθετικό και απάνθρωπο τρόπο.

Καταλαβαίνω πως είναι πρόβλημα ότι 24 εκατομμύρια άνθρωποι φεύγουν από τη Συρία, αλλά όταν υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ανάγκη, πρέπει να τους βοηθήσετε. Δεν υπάρχει καμία ελπίδα στη Συρία. Το ISIS φέρεται στους ανθρώπους με βάρβαρο τρόπο. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι κάνουν. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, το καθεστώς του Άσαντ υποστήριζε την Αλ Κάιντα που υπονόμευε τους Αμερικανούς στο Ιράκ αλλά ο Ασαντ έχασε τον έλεγχο του δικού του τέρατος και μετά χάσαμε τα πάντα.

Το ISIS κατέστρεψε το σπίτι μου. Σκότωσαν την ανιψιά μου, μια μέρα, όταν βρισκόταν έξω και φύτευε λουλούδια. Πέθανε με οκτώ άλλους ανθρώπους. Τώρα η οικογένειά μου δεν έχει τίποτα. Είμαστε όλοι πρόσφυγες. Μόνο ο αδερφός μου παραμένει στη χώρα, όπου εργάζεται ως δημοσιογράφος σε τηλεοπτικό σταθμό και αγωνίζεται για τον κουρδικό λαό ενάντια στον ISIS.

Και μόνο που λέω ότι είμαι Κούρδος είναι μια πολιτική πράξη. Η νέα μου ταινία «The Swallow» που γυρίστηκε στο ιρακινό Κουρδιστάν, ολοκληρώθηκε λίγες μέρες πριν το ISIS μπει στην πόλη της Μοσούλης. Είναι μια ιστορία αγάπης, αλλά είναι επίσης μια πολιτική ιστορία. Στη χώρα μας, ακόμη και η αγάπη μεταξύ δύο ανθρώπων είναι πολιτική πράξη. Πρόκειται για μια ταινία που έχει να κάνει με την τρομοκρατία, τα εγκλήματα πολέμου στο Ιράκ και την αγάπη. Θα ήθελα η επόμενη ταινία μου να είναι για τη ζωή μου ως παιδί.

Ως Κούρδος πρόσφυγας από τη Συρία, νοιώθω σαν να είμαι μόνο ένας αριθμός. Αλλά οι πρόσφυγες είναι σαν εσάς: έχουν παιδιά, φωνάζουν, γελούν. Είναι ανθρώπινα όντα. Πώς μπορείτε να αγαπάτε το δικό σας παιδί αλλά να μισείτε το παιδί του άλλου; Εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται βοήθεια. Πρέπει να βρούμε μια λύση.

πηγή: The Guardian
Επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι

Advertisements

Οι Κέδροι του Θεού, που επέζησαν από εκστρατείες και πολέμους, τώρα απειλούνται από την κλιματική αλλαγή.

Περπατώντας κανείς ανάμεσα στους κέδρους του Λιβάνου, αισθάνεται ότι βρίσκεται στη συντροφιά αρχέγονων οντοτήτων της Γης. Αμέτρητα δέντρα ηλικίας άνω των 1.000 ετών, απλώνουν τα οριζόντια κλαδιά τους πάνω από τα κεφάλια των επισκεπτών, με τις ρίζες τους βαθιά μέσα στο ασβεστολιθικό έδαφος.

Ένας κέδρος στο δάσος του Τανουρίν που πέθανε έπειτα από προσβολή εντόμων (Josh Haner/The New York Times)

Οι κέδροι ευδοκιμούν λόγω της υγρασίας και των ασυνήθιστα χαμηλών θερμοκρασίώνς της περιοχής, που δημιουργούν ένα σπάνιο οικοσύστημα για τη Μέση Ανατολή. Καθώς όμως το κλίμα αλλάζει απότομα, τα δάση του Λιβάνου κινδυνεύουν για πρώτη φορά στην ιστορία τους με εξαφάνιση. Οι ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες στη χώρα περιορίζουν τις βιώσιμες ζώνες των κέδρων σε μεγαλύτερα υψόμετρα.

Νέοι κέδροι ξεπετάγονται από το έδαφος στο δάσος του Μπαρούκ.

Το πιο διάσημο δάσος κέδρων του Λιβάνου είναι το Δάσος των Κέδρων του Θεού (αραβικά: Horsh Arz el-Rab, Χορς Αρζ ελ-Ραμπ) που βρίσκεται στο κεδροδάσος του όρους Μαχμάλ σε ύψος 1.920 μέτρων, με κέδρους που ξεπερνούν σε ηλικία και τα 1.500 χρόνια. Η πιο ονομαστή συστάδα κέδρων βρίσκεται στην περιοχή που είναι γνωστή ως «Κέδροι του Θεού», κοντά στην πόλη Μπσαρί στο βόρειο Λίβανο, όπου υπάρχουν 375 υπεραιωνόβιοι κέδροι.

Δεξιά ένας νεκρός κέδρος δίπλα σε έναν υγιή στο δάσος του Τανουρίν.

Στους κέδρους του Λιβάνου υπάρχουν αναφορές τόσο στο «Έπος του Γκιγκαλμές» όσο και στην Παλαιά Διαθήκη. Τα δάση από κέδρους του Λιβάνου προμήθευσαν το περιζήτητο ξύλο τους (cedrus libani), με το οποίο οικοδομήθηκε ο Ναός του Σολομώντα στην Ιερουσαλήμ. Οι Φοίνικες και οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν το ξύλο των κέδρων του Λιβάνου για τη ναυπήγηση των πλοίων τους και ο Ναβουχοδονόσωρ Β’, βασιλιάς της Βαβυλώνας τον 6ο π. Χ. αιώνα, υλοτομούσε τους κέδρους για να χρησιμοποιηθούν ως δομικό υλικό σε κατασκευές. Επίσης, η ρητίνη (resina cedir) και το έλαιο (oleum cedri) του κέδρου χρησιμοποιούνταν στην ιατρική, αλλά και για τη μουμιοποίηση των φαραώ της Αιγύπτου.

Αυτοί οι κέδροι φυτεύτηκαν πριν από 90 χρόνια για να δημιουργήσουν σκιά σε μια αυλή ενός σπιτιού νοτιοανατολικά της Βηρυτού.

Τα δέντρα αυτά χρειάζονται πολύ χαμηλές θερμοκρασίες για να πολλαπλασιαστούν και έτσι η επιβίωσή τους στις χαμηλότερες πλαγιές, που οι θερμοκρασίες είναι υψηλότερες, γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Το ιδανικό υψόμετρο για τους κέδρους είναι μεταξύ 1.400 και 1.800 μέτρων αλλά σε πειράματά τους οι γεωπόνοι ανακάλυψαν πως τα δέντρα αυτά μπορούν να επιβιώσουν μέχρι και στα 2.100 μέτρα. Σε δάση όπως το Μπαρούκ όμως, δεν υπάρχει περιθώριο για τους κέδρους να «στείλουν» τους σπόρους τους σε ψηλότερα υψόμετρα. Τα πρώτα 40 με 50 χρόνια της ζωής τους, τα δέντρα αυτά μεγαλώνουν πάρα πολύ αργά.

Πολιτικές αφίσες στη Βηρυτό.

Οι κλιματολόγοι προειδοποιούν πως, αν οι θερμοκρασίες συνεχίσουν να ανεβαίνουν (όπως αναμένεται), μέχρι το 2100 οι κέδροι θα μπορούν να ευδοκιμήσουν μόνο στο βορειότερο άκρο του Λιβάνου. Ωστόσο ούτε εκεί η εικόνα είναι ιδανική αφού στο πυκνότερο δάσος κέδρων, στο Φυσικό Καταφύγιο του Τανουρίν, το 7% των δέντρων ξεράθηκε στις αρχές του 2000, από έντομα που έκαναν την εμφάνισή τους μετά το 1997.

Η Λιλιάν Κεϊρούζ είναι μια καλλιτέχνης που σχεδιάζει πάνω σε ξύλο κέδρου, το οποίο συλλέχθηκε νομίμως από το δάσος των Κέδρων του Θεού.

Από τα δεκάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα δασών στα υψίπεδα του Λιβάνου όμως, μόνο 17 τ.χλμ απομένουν σε διάσπαρτα άλση. Οι κέδροι χρειάζονται το χιόνι για την επιτυχημένη επικονίαση τους. Όμως και ο φετινός χειμώνας ήταν «απογοητευτικά ήπιος», όπως εξηγούν οι ειδικοί. Ο συντονιστής οικοτουρισμού στο καταφύγιο βιόσφαιρας του Σουφ, Ομάρ Αμπού Άλι, επισημαίνει τα ανησυχητικά σημάδια. «Οι πρώτοι βλαστοί δεν εμφανίζονταν πριν τις αρχές του Μαΐου αλλά φέτος βγήκαν από τον Απρίλιο.»

Νομίσματα που απεικονίζουν κέδρους στο μουσείο της Τράπεζας του Λιβάνου στη Βηρυτό.

«Όσο πιο νωρίς φυτρώνουν τόσο πιο ευάλωτοι είναι, αυτή η πρόωρη βλάστηση μπορεί να τους οδηγήσει στον θάνατο». Τις προηγούμενες δεκαετίες, έβρεχε ή χιόνιζε 105 ημέρες τον χρόνο. Το χιόνι στα μεγαλύτερα υψόμετρα κάλυπτε το έδαφος ακόμα και για 4 μήνες. Τον περασμένο χειμώνα όμως έβρεξε μόλις 40 ημέρες και το χιόνι κράτησε για έναν μήνα. «Η κλιματική αλλαγή είναι γεγονός εδώ», λέει ο διευθυντής της Βιόσφαιρας του Σουφ, Νιζάρ Χανί. «Το δάσος των κέδρων “μεταναστεύει” σε μεγαλύτερα υψόμετρα αλλά δεν είναι σίγουρο πως θα καταφέρουν να το ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα είδη με τα οποία συμβιώνει», τονίζει ο Χανί, που φοβάται ακόμα πιο σοβαρές εκτροπές του οικοσυστήματος στο άμεσο μέλλον.

Νεαροί κέδροι σε ένα φυτώριο του Λιβάνου.

Μία έρευνα του 2010 προειδοποιούσε ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη στον υφιστάμενο ρυθμό θα οδηγήσει στην πλήρη εξαφάνιση των κέδρων από το Σουφ. Μετά τη φετινή, περιορισμένη χιονόπτωση οι υπεύθυνοι του καταφυγίου στο Τανουρίν, είχαν προετοιμαστεί ψυχολογικά για μία δύσκολη σεζόν. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από το Cephalcia tannourinensis, ένα έντομο που τρέφεται από τις μικρές βελόνες των κέδρων. Το έντομο ήταν άγνωστο στους επιστήμονες μέχρι το 1998, που ο Λιβανέζος εντομολόγος Ναμπίλ Νεμέρ το συνέδεσε με την εκτεταμένη καταστροφή κέδρων της προηγούμενης χρονιάς.

Κέδροι φυτεμένοι σε σειρές σε μια πλαγιά πάνω από το δάσος των Κέδρων του Θεού.

Παλιότερα, το έντομο δεν βασιζόταν στους κέδρους για την επιβίωσή του καθώς ξεχειμώνιαζε κάτω από το χώμα. Καθώς όμως τα χιόνια άρχισαν να λιώνουν νωρίτερα, τα έντομα αυτά άρχισαν να αφήνουν τα αυγά τους στις νέες ρίζες των κέδρων, καταστρέφοντας τα μικρά δέντρα. «Είμαστε σε έναν αγώνα δρόμου», παραδέχεται ο Χανί. «Και δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο».

πηγή: New York Times / Φωτογραφίες Josh Haner.

Στο δρόμο για τις βελανιδιές των Ορέων του Βάλτου

Κάθε χρόνο κατά τα μέσα του Ιούνη μεταφερόμαστε στο πυκνό βελανιδόδασος των Ορέων του Βάλτου στη νότια Πίνδο, καθώς αυτή την εποχή ο δέντρος αρχίζει να δίνει μελίτωμα. Ένα μελίτωμα απ’ το οποίο οι μέλισσες φτιάχνουν ένα πολύ ιδιαίτερο μέλι, σκοτεινό, σχεδόν μαύρο και αρκετά παχύρρευστο. Το ΑΠΘ το είχε χαρακτηρίσει ως το μέλι με τη μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση.

Στον ορεινό όγκο των Ορέων του Βάλτου, στην Αιτωλοακαρνανία, υπάρχει μια εντυπωσιακή αλυσίδα αλλεπάλληλων κορυφών που εκτείνεται βορειότερα από το Αγρίνιο και καταλήγει λίγο πριν τα Τζουμέρκα, στην Ήπειρο. Ασήμι, Καλάνα, Μιτσέλι, Χιονάκι, Αλίντα, Πυραμίδα, Αετοί και αρκετές δευτερεύουσες κορυφές. Εδώ στη φωτό διακρίνονται οι κορυφές Καλάνα, όπου έχει δημιουργηθεί και χώρος προσγείωσης αλεξίπτωτου πλαγιάς αλλά και το όρος Μιτσέλι, ενώ ακριβώς από κάτω απλώνεται το πυκνό βελανιδόδασος, στην κορυφή του οποίου βρίσκεται το Μοναστήρι στα Ρέθα.

Η μονή είναι κτισμένη περίπου στα 1400 μ.Χ. και εκεί εδράζεται από τότε ένα γυναικείο μοναστικό τάγμα. Το μοναστήρι παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για τον εξορκισμό τρελών οι οποίοι δένονταν κατά την διάρκεια της τελετής σε μια από τις δύο κολώνες του πρόναου. Στην κολόνα των τρελών, όπως την αποκαλούν παραμένει ακόμα και σήμερα στην βάση της η αλυσίδα…

Το υψόμετρο όπου στήθηκε το μελισσοκομείο είναι περίπου 700 μέτρα. Η χλωρίδα είναι πλούσια σε είδη, υπάρχουν αρκετά γηγενή φυτά, όπως η παιώνια (Paeonia mascula russoi) αλλά και μια αξιόλογη ποικιλία από άγριες ορχιδέες που περιλαμβάνει την Ophrys reinholdii και την Ophrys helenae.

Η δασική και η ευρύτερη περιοχή έχει και ορνιθολογικό ενδιαφέρον καθώς αρκετά είδη πουλιών έχουν καταγραφεί, όπως ο βραχύποδας αετός (Circaetus gallicus), ο αετός (Pernis apivorus) και το μικρότερο γεράκι (Falco naumanni). Στην περιοχή υπάρχει επίσης σε μεγάλη αφθονία το φυτό υπερικό (γνωστό και ως βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο) το οποίο συλλέγουμε αυτή την εποχή ώστε να παρασκευάσουμε κεραλοιφές.

Άλλα ενδιαφέροντα σημεία της βιοποικιλότητας της περιοχής περιλαμβάνουν ένα μεγάλο αριθμό από δέντρα μεγάλης ηλικίας και κλειστές ομάδες ώριμων δέντρων με πολύ σάπιο υλικό ξυλείας που είναι ιδεώδες για πολλά ασπόνδυλα είδη που περιλαμβάνουν επίσης μεγάλους κανθάρους του δάσους, λειχήνες και μύκητες.

Δυστυχώς όμως η φετινή χρονιά δεν είναι τόσο καλή για το μέλι βελανιδιάς. Τα δέντρα σε σχέση με πέρυσι είχαν πολύ λιγότερο βελάνι και σε συνδυασμό με τον καύσωνα δεν έχουν δώσει αρκετό μελίτωμα. Έτσι αποφασίσαμε να αφήσουμε τα μελίσσια μέχρι τέλους, πριν επιστρέψουν στον κάμπο για να προετοιμαστούν για τις φθινοπωρινές ανθοφορίες.

Τρύγος στα έλατα!

Έπειτα από τρία δύσκολα χρόνια, ο έλατος έδωσε επιτέλους μέλι! Ένα μέλι εξαιρετικής ποιότητας με λεπτό και φίνο άρωμα. Κάθε χρόνο κατά τα μέσα Μαΐου μεταφερόμασταν σε μεγάλα υψόμετρα στα ορεινά της Πίνδου, για τη μελιτοφορία της ελάτης, όμως κάθε φορά επιστρέφαμε άδειοι. Η φετινή χρονιά όμως ήταν διαφορετική και μάλιστα έπειτα από μια πολύ δύσκολη περίοδο.

Από το περασμένο φθινόπωρο τα πράγματα ήταν δύσκολα, καθώς δεν δούλεψε η σουσούρα και η κουμαριά, δεν τρυγήθηκε φθινοπωρινό μέλι και τα μελίσσια ξεχειμώνιασαν με μικρές προμήθειες. Η άνοιξη που ακολούθησε ήταν επίσης καταστροφική, μιας και το ανοιξιάτικο ρείκι, δεν απέδωσε ενώ και η πορτοκαλιά επηρεάστηκε από την αφρικανική σκόνη και την ανομβρία που ακολούθησε.

Το παν σ’ αυτή τη δουλειά είναι να είσαι έτοιμος την στιγμή που πρέπει. Ο έλατος έδωσε για ένα εικοσαήμερο πολύ μέλι κι όσοι κατάφεραν να έχουν δυνατά μελίσσια και είχαν προλάβει να μεταφερθούν στις περιοχές που έδινε, πήραν μέλι.

Στην Πίνδο, από την περιοχή των Τζουμέρκων έως νοτιότερα στα Όρη του Βάλτου, συναντώνται τα δάση των παραμεσογειακών κωνοφόρων, όπως της υβριδογενούς (Abies borisii-regis) και κεφαλληνιακής ελάτης (Abies cephalonica). απ’ όπου παράγεται το περίφημο κόκκινο έλατο, ξακουστό στην Ήπειρο.

Το μέλι ελάτης είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία (κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, σίδηρο), έχει χαμηλό ποσοστό γλυκόζης και βοηθάει στην καλύτερη αφομοίωση των σακχάρων από τον ανθρώπινο οργανισμό. Η γεύση και το άρωμά του είναι ήπια με νότες καραμέλας. Ανήκει στην κατηγόρια των μελιτωμάτων και συλλέγεται από κοκκοειδή & αφίδες που παρασιτούν στα Ελληνικά είδη Ελάτης και παράγουν μελιτώδεις εκκρίσεις τις οποίες έπειτα εκμεταλλεύονται οι μέλισσες. Τα μέλια που προέρχονται από μελιτώματα είναι θρεπτικότερα.

Το μέλι ελάτης διατίθεται άθερμο, χωρίς καμία επεξεργασία και είναι πραγματικά μοναδικό μέλι! Αποστέλλουμε σε όλη την Ελλάδα. Δοκιμάστε το!

Η μελισσοκομία ανακουφίζει την υποβαθμισμένη απ’ την υπερβόσκηση, γη της Κιργιζίας

Για αιώνες, οι άνθρωποι που ζούσαν στα ψηλά απομακρυσμένα χωριά της τεράστιας οροσειράς του Παμίρ, στην Κιργιζία, στην κεντρική Ασία, βασίζονταν κυρίως στη βοσκή των ζώων. Το όνομα Παμίρ σημαίνει ορεινός λειμώνας και σε αυτό συναντώνται τα μεγαλύτερα ορεινά συγκροτήματα της Γης, του Τιεν-Σαν, του Καρακορούμ και Κουέν-Λουν προς ανατολάς, τα Ιμαλάια προς νότο και η οροσειρά του Χίντου Κους προς δυσμάς.

Εδώ υψώνονται βουνά που υπερβαίνουν τα 6000 μ. των οποίων μεγαλύτερες κορυφές είναι η του Ισμαήλ Σαμανί (7.500 μ.) και η κορυφή Λένιν (7.140 μ.). Η χλωρίδα στη περιοχή αυτή είναι πολύ φτωχή και γενικά χαρακτηρίζεται άδενδρος. Μικρή βλάστηση παρατηρείται μόνο στα δυτικά και σε χαμηλό ύψος. Αντίθετα στις κοιλάδες των ποταμών παρατηρείται πυκνή βλάστηση από ιτιές και λεύκες. Κυριότερα ζώα της περιοχής είναι το “Αρχάρ”, πρόβατο βουνού, και το “Κίικ” είδος αγριοκάτσικου.

Δεδομένου του έντονου κλίματος και των παγετώνων που υφίστανται στη περιοχή, το Παμίρ έχει αρκετά συχνά σεισμούς που προκαλούν κατολισθήσεις, κάνοντας τις ήδη δύσκολες συνθήκες διαβίωσης ακόμα δυσκολότερες. Η επί γενιές κακή διαχείριση των βοσκοτόπων έχει επιταχύνει την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. «Το οικοσύστημα της ορεινής περιοχής του Παμίρ είναι αρκετά ευαίσθητο. Γι αυτό σε κάθε ανθρώπινη ή φυσική παρέμβαση το περιβάλλον αντιδρά άμεσα» σημειώνει ο Maksat Anarbaev, από το Εθνικό Κέντρο Ανάπτυξης Ορεινής Κιργιζίας. Για τον Anarbaev η υποβάθμιση της γης είναι συνυφασμένη με την φτώχεια και γι αυτό εργάζεται για μια αειφόρο διαχείριση των πόρων.

Στο χωριό Murdash της Κιργιζίας, ο Ulanbek Kasymov βίωσε από πρώτο χέρι τις επιπτώσεις της υποβάθμισης της γης στην περιοχή. Το σπίτι του, το οποίο βρισκόταν σε μια βουνοπλαγιά, καταστράφηκε από μια κατολίσθηση. Οι θείοι του είχαν προτείνει στους γείτονες τους να φυτέψουν δέντρα, καθώς αυτά προστατεύουν το έδαφος. Θα μπορούσαν να γεύονται και τους καρπούς τους, όμως οι γαιοκτήμονες της περιοχής αρνήθηκαν. Προτίμησαν την παραγωγή σανού και τα ζώα. Πλέον η περιοχή δε μπορεί να καλλιεργηθεί αλλά ούτε και να θρέψει τα ζώα.

Ο Anarbaev σήμερα, προσπαθεί να συμβάλει στην ανάκαμψη του περιβάλλοντος και ταυτόχρονα στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των κατοίκων. Πως; Ο ίδιος λέει «Με τις μέλισσες αλλά και τα ζώα.» Ως δάσκαλος χημείας και έπειτα από την καταστροφή του σπιτιού του, ο Kasymov μπορεί να κατανοήσει καλύτερα το μέγεθος της υποβάθμισης και προσπαθεί να βρει λύσεις για να βελτιώσει το βιοτικό του επίπεδο αλλά και το περιβάλλον του χωριού του.

Όταν άκουσε λοιπόν για ένα μικρό πρόγραμμα επιχορηγήσεων ξεκίνησε να οργανώνει μια ομάδα χωρικών ώστε να αναβιώσει μια παράδοση που αργοπέθαινε· την μελισσοκομία. «Έμαθα την τέχνη της μελισσοκομίας όταν βρισκόμουν στην όγδοη τάξη, από τον θείο και τον πατέρα μου, παρακολουθώντας πώς το έκαναν. Τους ακολουθούσαμε ως παιδιά και μεταφέραμε τα καπνιστήρια αλλά και τα ξύλινα πλαίσια.» θυμάται ο Kasymov.

Αλλά από την παιδική του ηλικία μέχρι σήμερα αυτή η τέχνη έχει σχεδόν χαθεί, ενώ παράλληλα τα νοικοκυριά στράφηκαν αποκλειστικά στην διαχείριση μεγάλων ζωικών κεφαλαίων. Ειδικά μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, το 1991, το κλείσιμο των συλλογικών εκμεταλλεύσεων και τον φόβο της ανεργίας. Ο ίδιος, ο Kasymov, όμως έγινε παράδειγμα στην κοινότητα, μειώνοντας το ζωικό του κεφάλαιο και αυξάνοντας τις κυψέλες του, αποδεικνύοντας ότι κάτι τέτοιο είναι βιώσιμο ως λύση. Έπειτα αρκετοί τον ακολούθησαν. Πλέον εργάζονται συλλογικά. Τα κέρδη από την πώληση του μελιού κατανέμονται μεταξύ των μελών της ομάδας.

Οι μέλισσες επικονιάζουν τα φυτά συμβάλλοντας στην ανάκαμψη του περιβάλλοντος. Βέβαια αυτή η περιοχή είναι τόσο σκληρή και απομακρυσμένη και λόγω της περιορισμένης εμβέλειας των σύγχρονων επικοινωνιών, η μεταφορά των γνώσεων του έργου στις κοινότητες αποτελεί πρόκληση. Οι άνθρωποι εδώ έχουν ραδιόφωνο και τηλεόραση αλλά όχι πρόσβαση στο διαδίκτυο. Η γνώση μεταφέρεται μέσω συγγενών, αγροτών και φίλων. Απ’ την άλλη αυτό βοηθάει την κοινότητα να έρθει πιο κοντά και να δρα περισσότερο συλλογικά.

Όπως και οι μέλισσες δρουν συλλογικά έτσι και ο Kasymov και η ομάδα του ίσως αποδειχτούν το κλειδί για τη διατήρηση αυτού του απομακρυσμένου αλλά και μοναδικού οικοσυστήματος.

Σεμιφρέντο με μέλι, αμύγδαλο, τζίντζερ και θυμάρι

Σεμιφρέντο (semifreddo) στα Ιταλικά σημαίνει μισοπαγωμένο. Είναι ένα είδος γλυκών κατάψυξης τα οποία έχουν υφή παγωμένης μους. Σ’ αυτή την εκδοχή θυμίζει παγωτό με κηρήθρα!

time

Χρόνος Εκτέλεσης
15 λεπτά
merides

Μερίδες
8-10
difficulty

Δυσκολία
Σχετικά εύκολο

 

Συστατικά:
600ml κρέμα γάλακτος, πλήρης, κρύα
2 αυγά σε θερμοκρασία δωματίου
8 κρόκοι αυγών σε θερμοκρασία δωματίου
200γρ λεπτόρρευστο μέλι (αγριολούλουδων ή πορτοκαλιάς)
75γρ ψημένα αλατισμένα αμύγδαλα
75γρ σιρόπι πιπερόριζας (τζίντζερ)
μια χούφτα κρυσταλλωμένα τζίντζερ
μερικά ολόκληρα ακατέργαστα αμύγδαλα
λίγο φρέσκο θυμάρι

Εκτέλεση:
Χτυπήστε την κρέμα στο μίξερ μέχρι να σφίξει. Τοποθετήστε ένα καθαρό, ανθεκτικό στη θερμότητα μπολ πάνω από μια κατσαρόλα με νερό που σιγοβράζει και χτυπήστε μέσα τα αυγά με τους κρόκους και το μέλι, μέχρι να δέσουν και να αποκτήσουν απαλή υφή. Σε ένα τσέρκι 22εκ με μεμβράνη ρίξτε την κρέμα και το μείγμα αυγών. Ρίξτε μέσα στο σιρόπι πιπερόριζας τα αλατισμένα αμύγδαλα και ανακατέψτε τα. Τοποθετείστε και αυτό το μίγμα στο τσέρκι και κλείστε τη μεμβράνη από πάνω. Το αφήνετε στην κατάψυξη για 2-3 ώρες. Για το σερβίρισμα προσθέστε λίγο ακόμα μέλι, τα ολόκληρα αμύγδαλα, τα κρυσταλλωμένα τζίντζερ και το θυμάρι.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

πηγή: sbs.com (συνταγή και φωτογραφία: Skye McAlpine)

Στα ελατοδάση της Ηπείρου

Η φετινή άνοιξη ήταν καταστροφική. Όχι μόνο δεν τρυγήθηκε μέλι, αλλά η αφρικανική σκόνη και η μεγάλη ανομβρία που ακολούθησε δεν άφησαν τα μελίσσια να αναπτυχθούν σωστά. Ένας μήνας, στην καρδιά της άνοιξης είχε χαθεί και τα μελίσσια είχαν παραμείνει στάσιμα. Οι βροχές του Μαΐου όμως και οι ανθοφορίες της ροδιάς, της βατομουριάς και των ακτινίδιων, έδωσαν νέα ώθηση στις μέλισσες.

Εκείνη την περίοδο στα ορεινά, ο έλατος άρχισε να δίνει μέλι. Παρά το γεγονός ότι τα μελίσσια μου δεν παρουσίαζαν την εικόνα που θα ήθελα, επέλεξα περίπου τα 2/3, όσα δηλαδή είχαν προλάβει να αναπτυχθούν αρκετά και τα φόρτωσα για το βουνό. Ήταν η πρώτη φορά που παρέμεινα για τόσο πολύ στον κάμπο, έπειτα από το ξεχειμώνιασμα και η αιτία ήταν ότι τα μελίσσια παρουσίαζαν προβλήματα στην ανάπτυξη.

Είχα φροντίσει και είχα αντικαταστήσει όλες τις βασίλισσες το περασμένο φθινόπωρο και αυτός ήταν ένας παραπάνω λόγος για να με προβληματίζει η πρωτοφανής στασιμότητα που έδειξαν οι μέλισσες την περίοδο του Απριλίου. Αφήνοντας τα μικρότερα μελίσσια πίσω, ώστε να ασχοληθώ μαζί τους αργότερα, ξεκίνησα για το πυκνό ελατοδάσος των Ορέων του Βάλτου και συγκεκριμένα για τη Χελώνα.

Η κορυφή Χελώνα, γνωστή και ως Αϊλίντας (1538 μέτρα) αποτελεί «φυσικό» σύνορο του νομού Άρτας με τον νομό Αιτωλοακαρνανίας. Δεν είναι απ’ τα μεγαλύτερα βουνά του νομού, όμως η θέα απ’ την κορυφή είναι μοναδική! Τζουμέρκα, Τύμφη, Νεμέρτσικα από τη μία, Λευκάδα και Κεφαλλονιά στο Ιόνιο, προς το νότο Παναιτωλικό, Παναχαϊκό, στο βάθος ο Ερύμανθος και πίσω τα άγρια Άγραφα.

Χρειάστηκα συνολικά δύο δρομολόγια, εκ των οποίων το ένα το πραγματοποίησα ξημερώματα, ώστε να με βρει η ανατολή κατά το ξεφόρτωμα. Οι μέλισσες είχαν εξαιρετικό πέταγμα ακόμη και στις 7 το πρωί, ενώ ολόκληρο το δάσος βούιζε, πράγμα πολύ ενθαρρυντικό.

Πίσω στον κάμπο τα τρακτέρ με τις τουρμπίνες είχαν κατακλύσει τα κτήματα. Παντού μύριζε εντομοκτόνο. Έπρεπε να αποφασίσω άμεσα τι θα κάνω με τα μελίσσια που έμειναν πίσω. Η ζέστη ήταν αβάσταχτη κάτω. Οι μέλισσες δεν έδειχναν καμία διάθεση να βγουν απ΄ τις κυψέλες τους. Αν άφηνες κηρήθρα ακόμα και στη σκιά, μετά από λίγο έλιωνε. Φέρνοντας στο μυαλό μου το πέταγμα των μελισσών του βουνού, αποφάσισα να μεταφέρω τα μελίσσια σε κοντινή περιοχή με το υπόλοιπο κοπάδι, μέχρι να δω τι θα κάνω.

Τις πρώτες μέρες του Ιούνη ο καύσωνας έφτασε και στο βουνό. Οι μέλισσες περιόρισαν το έντονο πέταγμα των προηγούμενων ημερών και το εισερχόμενο μέλι ελαττώθηκε. Ο έλατος ανέκαμψε αρκετές φορές φέτος, ίσως το κάνει και τώρα. Απ’ την άλλη για την βελανιδιά που ακολουθεί, άλλοι είναι σκεπτικοί και άλλοι πολύ αισιόδοξοι. Περιμένουμε. Όπως πάντα.