Γιατί οι μέλισσες είναι τόσο καθαρές;

Ο Διευθυντής του περιοδικού Baynature είχε μια πρόσφατη εμπειρία με μία μέλισσα η οποία έδειχνε να προσέχει την εμφάνισή της…

aaΓόνος μελισσών σε διάφορα στάδια ανάπτυξης. Η βασίλισσα συνήθως αποφεύγει να γεννήσει σε κελί το οποίο περιείχε προηγουμένως μέλι ή γύρη και δεν έχει απολυμανθεί με πρόπολη. Γι αυτό το λόγο οι κηρήθρες με τον καιρό μαυρίζουν. Photo: Vipin Baliga/Flickr

“Καθόμουν στο αμάξι μου, σήμερα το απόγευμα, όταν παρατήρησα μια χαριτωμένη μικρή μέλισσα στο παρμπρίζ. Μου φαινόταν ότι προσπαθούσε απεγνωσμένα να καθαρίσει κάτι από επάνω της. Στην αρχή σκέφτηκα ότι έπεσε πάνω σε κάτι απ’ το οποίο τώρα δεν μπορεί να απαλλαγεί και θα πεθάνει. Έτσι πήρα ένα κύπελλο και έβαλα τη μέλισσα μέσα, αλλά εκείνη δε φάνηκε να ενθουσιάζεται με την ιδέα και πέταξε και πάλι προς τα έξω. Όταν επέστρεψα σπίτι μου έψαξα στο google και έμαθα ότι οι μέλισσες το συνηθίζουν αυτό. Δηλαδή να καθαρίζονται από τη γύρη κτλ. Και κυρίως να καθαρίζουν τα μάτια τους πριν από την πτήση της επιστροφής στην κυψέλη.”

Αποφασίσαμε να ερευνήσουμε περαιτέρω αυτήν την εκπληκτική συμπεριφορά των μελισσών, φτάνοντας μέχρι τον Eric Mussen, ειδικό εντομολόγο ερευνητή στο Honey Bee Research Facility. Αυτός και η συνάδελφός του Elina Nino μας έδωσαν την απάντηση.

Το εσωτερικό μιας κυψέλης θεωρείται ένα πολύ καθαρό περιβάλλον. Οι μέλισσες παράγουν μέλι εκεί και εμείς το τρώμε. Αλλά, γιατί οι μέλισσες και οι κυψέλες τους είναι τόσο καθαρές; Είναι στα γονίδια τους.

Οι μέλισσες χτίζουν με κερί, κηρήθρες, τις οποίες χρησιμοποιούν για αποθήκευση τροφών αλλά και για την ανατροφή των προνυμφών. Η δομή του χτισίματος τους, τους επιτρέπει να στεγάζονται δεκάδες χιλιάδες μέλισσες σε μικρό χώρο. Ωστόσο, σε περίπτωση που προκύψει οποιοδήποτε είδος μικροβιακής μόλυνσης, όλη αυτή η κοινωνία θα μπορούσε να οδηγηθεί σε μια καταστροφική επιδημία και τελικά στον θάνατο ολόκληρης της αποικίας.

Οι μέλισσες δείχνουν να έχουν βρει τη λύση γι αυτό το πρόβλημα. Συγκεντρώνουν ρητίνες από διάφορες φυτικές πηγές. Επιστρέφοντας στην κυψέλη με αυτές τις κολλώδεις μάζες, οι αδερφές τους τις βοηθούν να τις ξεφορτώσουν. Οι μελισσοκόμοι την αποκαλούν πρόπολη. Χρησιμοποιείται για να γεμίσει μικρές ρωγμές στην κυψέλη, να περιορίσει την είσοδο το χειμώνα κ.α. Επίσης, αναμιγνύεται με κερί μέλισσας και χρησιμοποιείται ως δομικό υλικό. Αυτές οι ρητίνες έχουν εκπληκτικές αντιμικροβιακές ιδιότητες. Είναι αποτελεσματικές κατά των βακτηρίων, μυκήτων και ιών. Πολλές φορές μάλιστα όταν εισβάλει στην κυψέλη ένας εχθρός οι μέλισσες αφού τον σκοτώσουν προσπαθούν να το απομακρύνουν από την κυψέλη. Όταν αυτό είναι αδύνατο, για παράδειγμα όταν ο εχθρός είναι μεγάλος σε όγκο (πχ μία σαύρα), για να μην σαπίσει και μετατραπεί σε εστία μόλυνσης, οι μέλισσες τον ταριχεύουν με πρόπολη.

Όσο για τις ίδιες τις μέλισσες θα τις δει κανείς να χρησιμοποιούν τα πόδια τους για να καθαρίσουν άλλα μέρη του σώματός τους. Θα θεωρήσει κανείς ότι το κάνουν για λόγους υγιεινής, αλλά οι μέλισσες δεν έχουν ανάγκη τόσο την προσωπική καθαριότητα καθώς ο εξωσκελετός τους είναι αδιάβροχος και τις προστατεύει από τα μικρόβια, λειτουργώντας ως πανοπλία. Ο κυριότερος λόγος είναι τα σύνθετα μάτια τους. Οι μέλισσες μπορούν να δουν αντικείμενα, ανιχνεύουν το πολωμένο φως του ήλιου και έχουν καλή αντίληψη των χρωμάτων, παρόμοια με αυτή των ανθρώπων, απλά λίγο μετατοπισμένη στο χρωματικό φάσμα. Σκουπίζουν τα μάτια τους κάθε τόσο για να τα κρατάνε καθαρά. Όπως εμείς οι άνθρωποι έχουμε τα βλέφαρα που κρατούν τα μάτια μας καθαρά και υγρά.

Οι μέλισσες επίσης καθαρίζουν τις άκρες των κεραιών τους, οι οποίες λειτουργούν ως υποδοχείς αφής και οσμής, αλλά και ένα άλλο αισθητήριο όργανο που ονομάζεται όργανο Τζόνστον και τους λέει πόσο γρήγορα θα πετάξουν. Όλα αυτά τα όργανα αν καλύπτονται από σκόνη και γύρη πιθανόν να μη λειτουργούν σωστά και γι αυτό οι μέλισσες φροντίζουν να τα κρατούν καθαρά.

πηγή: baynature.org

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s