Μελισσοκομία στην αρχαία Αίγυπτο

Όταν ο Θεός Ρα έκλαιγε για τα κρίματα και τις αμαρτίες των ανθρώπων και τα δάκρυα του πέφτοντας άγγιζαν την γη μεταμορφωνόταν σε μέλισσες οι οποίες άρχιζαν αμέσως να κτίζουν κηρήθρες και να επισκέπτονται τα λουλούδια και τα γένη όλων των λουλουδιών του φυτικού βασιλείου. Με αυτόν τον τρόπο έγιναν οι πρώτες μέλισσες. Με αυτόν τον τρόπο έγινε η πρώτη κηρήθρα. Με αυτό τον τρόπο έγινε το πρώτο μέλι, από τα δάκρυα του Θεού Ρα.

aa

Θρύλος της αρχαίας Αιγύπτου που ακόμη σώζεται και μεταφέρεται από κάθε παππού μελισσοκόμο σε εγγονό. Η τέχνη της μελισσοκομίας τους, επηρέασε όλα τα Μεσογειακά κράτη, απλώθηκε στα όμορα κράτη της Μέσης Ανατολής, όπως επίσης και τους λαούς της Βόρειας και Κεντρικής Αφρικής. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν στην μελισσοκομία από τους αρχαίους Αιγύπτιους μελισσοκόμους υιοθετήθηκαν αμέσως από όλα τα κράτη των περιοχών που αναφέρθηκαν παραπάνω, αναγνωρίζοντας το μέλι σαν ένα σημαντικό διατροφικό και οικονομικό αγαθό.

Η βασική κυψέλη των Αιγυπτίων είχε σχήμα κυλινδρικό με μια τρύπα στο μπροστινό μέρος για να μπαινοβγαίνουν οι μέλισσες. Η αφαίρεση τμήματος ή ολόκληρης κηρήθρας γινότανε από το πίσω μέρος της κυψέλης που επίσης άνοιγε. Οι κυψέλες τους ήτανε καλοφτιαγμένες, πολύ γερές και τις τοποθετούσαν σε οριζόντια θέση. Τις κατασκεύαζαν σε καλούπια από πηλό ή πυρόχωμα και τις ψήνανε σε φούρνους. Το ειδικό χώμα ή πυρόχωμα το εισήγαγαν από την Ελλάδα από το 400 π.Χ μέχρι και το 600 μ.Χ.

AA2Αρχαίες Αιγυπτιακές κυψέλες από πηλό που βρέθηκαν στο Νείλο.

Το μέγεθος αυτών των αρχαίων κυψελών διέφερε από περιοχή σε περιοχή από ότι λένε τα αρχαία κατά τόπους ευρήματα. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι συγγραφείς όμως μας δίνουν επιπρόσθετες πληροφορίες επί του θέματος και τοποθετούν το μήκος τους στα 90 εκατοστά και διάμετρο 30 εκατοστά περίπου. Οι κυψέλες μελισσών είναι σε χρήση για περισσότερα από 5000 χρόνια στην Αίγυπτο.

Οι παραδοσιακές κυψέλες όλων των μεσογειακών χωρών είναι περίπου ίδιες, σαφώς επηρεασμένες από τις πρώτες Αιγυπτιακές. Ακόμη και σήμερα σε πολλά μέρη χρησιμοποιούν τις ίδιες κυψέλες και μεθόδους μελισσοκομίας που είχαν σε χρήση χιλιάδες χρόνια πριν. Σημαντικό είναι το εύρημα από την περίοδο του Παλαιού Βασιλείου, ένα πραγματικό κομψοτέχνημα σε ιερό τέμπλο του Θεού Ήλιου της εποχής του Φαραώ Neuserre, που βρισκόταν κοντά στην πυραμίδα Djoser και τώρα ευρίσκεται και εκτίθεται στο Αιγυπτιακό τμήμα του μουσείου του Βερολίνου (και αυτό κλεμμένο). Αναπαριστά μελισσοκόμους σε διάφορες μελισσοκομικές εργασίες σε μελισσοκομείο. Το τέμπλο χρονολογείται από το 2500 π.Χ.

Νομαδική μελισσοκομία
Κατά τους χρόνους της βασιλείας των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο οι μελισσοκόμοι περιόδευαν κατά μήκος του ποταμού Νείλου αφού πρώτα τοποθετούσαν και στερέωναν τις κυψέλες τους καλά πάνω σε πλοιάρια της εποχής. Με την έλευση της άνοιξης ακολουθούσαν τις ανθοφορίες και, ανεβαίνοντας, έφταναν στην Πάνω Αίγυπτο. Αναφορές ιστορικών, αρχαιολόγων και ερευνητών λένε πως ακολουθούσαν την ίδια διαδρομή μέχρι και το τέλος του 1800.

AA2Στην αρχαία Αίγυπτο το μέλι ήταν τόσο ακριβό που μόνο οι πλούσιοι μπορούσαν να το έχουν.

Κλοπές
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι έδιναν μεγάλη αξία στο μέλι, επειδή πολλές φορές ομάδες ληστών πήγαιναν και έκλεβαν το μέλι από τις κυψέλες, βασιλική φρουρά από τοξότες έμεναν για μεγάλα διαστήματα κοντά στα μελισσοκομεία για να τα προφυλάξουν από διάφορους τέτοιους άρπαγες. Στον πάπυρο Harris αναφέρεται και ο διορισμός συνδέσμου ανάμεσα στους τοξότες και τους συλλέκτες μελιού για να εξασφαλισθεί η σοδειά και να παραδοθεί ο (αξιοσέβαστος) φόρος, κάθε χρόνο, στο θησαυροφυλάκιο.

Ένας από τους τίτλους που έφερναν οι Φαραώ ήταν και αυτός του “Βασιλιάς-Μέλισσα” (Bee King), και Θεός με συνεργάτη τη μέλισσα. Οι ναοί του θεού Όσιρις εθεωρείτο ότι το μέγαρο της μέλισσας τύχαινε μεγάλης προσοχής, αξίας και λατρείας σαν σύμβολο.

Το κέντρο της μελισσοκομίας βρισκόταν στην Κάτω Αίγυπτο όπου και υπήρχαν απλωμένα πολλά, πολύ καλά οργανωμένα, μελισσοκομεία. Το είδος των κυψελών όπως απεικονίζονται στις διάφορες αρχαίες Αιγυπτιακές παραστάσεις, γίνεται ακόμα και σήμερα στο Σουδάν. Πλέκουν κυλινδρικά καλάθια και αφού τα καλύψουν με χώμα τα αφήνουν στον ήλιο να στεγνώσουν και κατόπιν τοποθετούν μέσα τα μελίσσια τους.

Πηγή: melissokomos.com επιμέλεια: Κ. Μυγδανάλευρος

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s