Ο πόλεμος του μελιού. Οι σκοτεινές πτυχές της βιομηχανίας μελιού πίσω απ’ το Manuka!

Η παγκόσμια «τρέλα» για το Manuka έχει οδηγήσει σε ένα ανελέητο τυχοδιωκτισμό που έχει βγει εκτός ελέγχου. Μαζικές δηλητηριάσεις μελισσών, κλοπές, βανδαλισμοί μέχρι και ξυλοδαρμοί για τον «υγρό χρυσό»!

manuka1Ο David Yanke στο μελισσοκομείο του.

Ο David Yanke και η Rachel Kearney πηγαίνοντας μία μέρα στο μελισσοκομείο τους βρήκαν τις εκατοντάδες χιλιάδες μέλισσες τους, απ’ τις 300 κυψέλες που διατηρούσαν, νεκρές μυστηριωδώς. Για τους δύο μελισσοκόμους η αιτία θανάτου ήταν προφανής: δηλητηρίαση που προήλθε από ανθρώπινη παρέμβαση. «Είναι ένας εφιάλτης, δεν αισθάνομαι ασφαλής πια», λέει η Kearney καθώς κάθεται στο τραπέζι της κουζίνας της, στο αγρόκτημα της οικογένειάς της, 40 χιλιόμετρα ανατολικά του Northland της Kaitaia. «Αυτή η κατάσταση μου έχει δημιουργήσει μετατραυματικό στρες».

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει, καμία επίσημη απόφαση σχετικά με το τι οδήγησε στην εξαφάνιση των μελισσών, ωστόσο η κυβέρνηση βρίσκεται σε κατάσταση επιφυλακής. Για τους άτυχους όμως μελισσοκόμους και πολλούς άλλους συναδέλφους τους δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η μαζική θανάτωση των μελισσών είναι απλώς η τελευταία πράξη βίας στην ολοένα αυξανόμενη βιομηχανία μελιού Manuka.

Πέρυσι παράχθηκαν περίπου 20.000 τόνοι αυτού του είδους μελιού, το οποίο είναι γνωστό για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες, το οποίο αποτελεί ρεκόρ, ενώ η αύξηση απ’ το προηγούμενο έτος ήταν της τάξης του 15%, με την τιμή του να αγγίζει τα 25 ευρώ το κιλό και την παγκόσμια ζήτηση στα ύψη.

manuka2

Μετά τις κλοπές κυψελών, τους βανδαλισμούς και τις δηλητηριάσεις που έχουν μπει στο ημερήσιο πρόγραμμα των μελισσοκόμων, άρχισαν να αναφέρονται και περιπτώσεις απειλών αλλά και ξυλοδαρμών, οι οποίες οδήγησαν τους ντόπιους μελισσοκόμους στο να επισκέπτονται τα απομακρυσμένα μελισσοκομεία τους κατά ομάδες, καθώς δεν νιώθουν ασφαλείς πια.

Το Manuka είναι ένα ενδημικό φυτό της Νέας Ζηλανδίας με μικρά λευκά και ροζ άνθη το οποίο μάλιστα κάποτε αποτελούσε ζιζάνιο των καλλιεργειών και το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά από τη φυλή των ιθαγενών Μαορί, για πολλές γενιές, ως παραδοσιακή θεραπεία για κοινές ασθένειες του χειμώνα. Το μέλι που παράγεται από μέλισσες που τρέφονται από αυτά τα λουλούδια εκτιμάται ιδιαίτερα για την υψηλή περιεκτικότητα σε φυσικά ένζυμα με αντιβακτηριδιακές ιδιότητες.

manuka3Πανοραμική άποψη του Matai Bay στη Νέα Ζηλανδία, το οποίο θεωρείται το κέντρο παραγωγής του μελιού Manuka.

Η τοποθέτηση κυψελών σε περιοχές που ευδοκιμεί το φυτό αυτό, μπορεί να τριπλασιάσει την αξία του μελιού για τους μελισσοκόμους δημιουργώντας ένα πυρετό ανάλογο με αυτόν του κυνηγιού του χρυσού. Κατά τα τελευταία πέντε χρόνια η βιομηχανία της μελισσοκομίας στη Νέα Ζηλανδία ανταποκρίθηκε στην αχαλίνωτη διεθνή ζήτηση για το μοναδικό αυτό προϊόν, διπλασιάζοντας ουσιαστικά την παραγωγή της, εισάγοντας μάλιστα μελισσοκόμους από άλλες χώρες. Έχει δημοσιευτεί σχετική αγγελία και στην Ελλάδα…

Το γεγονός αυτό έχει κάνει τον Yanke κάπως επιφυλακτικό. Για δεκαετίες ήταν ο μόνος εγγεγραμμένος μελισσοκόμος σε ακτίνα 5 χιλιομέτρων. Τώρα βρίσκονται εκεί άλλοι 56 και αυτό έχει επίπτωση και στην υγεία των μελισσών καθώς ο ανταγωνισμός μετακυλίεται στις πηγές τροφίμων τους οι οποίες λιγοστεύουν. Πλέον η συμπληρωματική τροφή με σιρόπι ζάχαρης, που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν σπάνια έχει γίνει αναγκαία για την επιβίωση τους.

manuka4Ο David Yanke επιθεωρεί τα μελίσσια του.

Μόλις μερικούς μήνες μετά τη μαζική δηλητηρίαση των μελισσών τους, ξεκίνησαν οι επιδρομές στο αγρόκτημά τους, μέσα στη νύχτα. Το ζευγάρι των μελισσοκόμων έχει στα χέρια του υλικό από τις κάμερες που τοποθέτησαν μετά τη δηλητηρίαση, αλλά η τακτική του εκφοβισμού έχει κάνει τη δουλειά της. «Θέλουμε να βγούμε από τη βιομηχανία», λέει ο Yanke «Θέλουμε να βγούμε πριν τα πράγματα γίνουν χειρότερα

Ο Bruce Robertson, διευθύνων σύμβουλος της Haines Apiaries στην Kaitaia, κατανοεί τις πιέσεις που έχουν φέρει τα πάνω κάτω στη μελισσοκομία της Νέας Ζηλανδίας και δηλώνει συγκλονισμένος. Παρά το γεγονός ότι το μέλι Manuka συλλέγονταν για χρόνια από τους Μαορί, ο κλάδος της μελισσοκομίας ήταν επιφυλακτικός για το συγκεκριμένο προϊόν, καθώς είναι δύσκολη η συλλογή του, το φυτό έχει πολύ μικρή περίοδο άνθισης και έχει και σχετικά πικρή γεύση. «Ξεκίνησα να δουλεύω με το Manuka όταν ακόμα η τιμή του ήταν στα 6 ευρώ. Μάλιστα πιστεύαμε ότι ήταν μια απίστευτη τιμή!» θυμάται ο Robertson.

Ο Robertson διαθέτει 3000 κυψέλες και κατά τα τελευταία πέντε χρόνια δέχτηκε βανδαλισμούς, κλοπές αλλά και δηλητηριάσεις που έφτασαν και σε εβδομαδιαία βάση. Αφού τοποθέτησαν κάμερες σε στοχευμένα σημεία παρατήρησαν ότι οι κλέφτες τις βρήκαν και τις συνέτριψαν. Έτσι τώρα ο Robertson έχει δημιουργήσει ένα σύστημα με διπλές κάμερες, μία που καταγράφει τις κυψέλες του και μία που καταγράφει την κάμερα που καταγράφει τις κυψέλες του…

manuka7Άνθος του φυτού Manuka το οποίο προσελκύει τις μέλισσες αλλά και τους μελισσοκόμους…

«Ο κανόνας ήταν: κανένας άλλος μελισσοκόμος δεν μπορεί να έρθει σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από εκεί που έχεις το μελισσοκομείο σου.» λέει ο Robertson. «Αυτές οι εποχές έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Πλέον υπάρχουν μελισσοκόμοι που έρχονται μέχρι και 200 μέτρα κοντά.» Η Haines Apiaries ιδρύθηκε το 1948 και έχει το παλαιότερο μελισσοκομείο στο Northland, αλλά σύμφωνα με τον Robertson καταγράφει απώλειες παρά τον πυρετό για τον «υγρό χρυσό».

Η τοποθέτηση GPS στις κυψέλες είναι μια επιλογή που μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τις κλοπές, αλλά είναι μια πολύ ακριβή λύση, δεδομένου ότι πρέπει να μπει αν όχι σε όλες τις κυψέλες, σε αρκετές, δειγματοληπτικά. Επίσης είναι δύσκολο να κρυφτεί στις ξύλινες κατασκευές και λειτουργούν μόνο αν ο ιδιοκτήτης τους έχει κινητό τηλέφωνο με πρόσβαση στο internet, η οποία συχνά παρουσιάζει προβλήματα στο Northland.

manuka5Καρέ από την επιδρομή στις κυψέλες των David Yanke και Rachel Kearney στο Northland στη Νέα Ζηλανδία.

Οι μελισσοκόμοι βρίσκονται σε απόγνωση και έχουν αρχίσει να ζωγραφίζουν με διακριτικά τα μελίσσια τους, ενώ τα σφραγίζουν με μοναδικούς  κωδικούς τρέφοντας την ελπίδα ότι μπορεί να τα ξαναβρούν, αλλά και αυτοί οι τρόποι πρακτικά δεν χρησιμεύουν σε τίποτα. Έως τον Ιούνιο, η αστυνομία της Νέας Ζηλανδίας έλαβε 200 αναφορές για κλοπές κυψελών ή και μελιού από αποθήκες, οι οποίες στο μεγαλύτερο μέρος τους αφορούσαν το Manuka και τις περιοχές με μεγάλο συνωστισμό μελισσοκομείων όπως το Northland και το κεντρικό Otago.

Από την αστυνομία δήλωσαν ότι σε συνεργασία με τους φορείς του κλάδου εργάζονται για την αντιμετώπιση των κρουσμάτων αυτών με μια εθνική βάση δεδομένων συλλογής πληροφοριών. «Οι ελλιπείς πληροφορίες  εμποδίζουν την πλήρη κατανόηση του μεγέθους του προβλήματος» λέει ο Macmillan. Πολλοί όμως απογοητευμένοι μελισσοκόμοι έχουν αρχίσει να παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους…

manuka6

Για το ζευγάρι των μελισσοκόμων όμως η εκδίκηση δεν ήταν ποτέ επιλογή. Νιώθουν περισσότερο θλίψη παρά οργή. Ενημέρωσαν το υπουργείο για τη μαζική δηλητηρίαση και η απάντηση που έλαβαν ήταν ότι μετά από εξέταση των νεκρών μελισσών τους διαπιστώθηκε μεν εσκεμμένη δηλητηρίαση, αλλά δεν έγινε δυνατή η εξακρίβωση της ουσίας που χρησιμοποιήθηκε. Υπάρχουν τουλάχιστον 100 ουσίες στο εμπόριο που μπορούν να γίνουν τοξικές για τις μέλισσες. Για τους δύο μελισσοκόμους οι υποψίες στρέφονται σε κάποια συγκεκριμένα δηλητήρια, η αποκάλυψη των οποίων ίσως μπορούσε να οδηγήσει στους δράστες αλλά το κόστος των δοκιμών στο πανεπιστημιακό εργαστήριο είναι δυσβάσταχτο γι αυτούς. Πάντως και τα δύο δηλητήρια που υποψιάζονται είναι φθηνά και εύκολο να τα αγοράσει κανείς στη Νέα Ζηλανδία. Απ’ την άλλη έχουν σοβαρά παράπονα από τον τρόπο που η αστυνομία έχει χειριστεί την υπόθεση χαρακτηρίζοντάς την αρκετά χαλαρή.

Εκατό χιλιόμετρα μακριά απ’ το αγρόκτημα του David και της Rachel ο μελισσοκόμος Lindsay μαθαίνει για το νέο κρούσμα μαζικής δηλητηρίασης. Το περιστατικό τον ταράσσει καθώς θεωρεί ότι σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής από τις συνηθισμένες μικρές πράξεις δολιοφθοράς σε κάτι πιο σκοτεινό. Το κύμα εγκληματικότητας που δημιούργησε το κυνήγι του μελιού Manuka έχει απογοητεύσει αυτόν αλλά και τον πατέρα του Bill, ο οποίος θυμάται τη μελισσοκομία ως ένα ευγενές επάγγελμα

manuka8Ο Lindsay και ο Bill στο Northland στη Νέα Ζηλανδία.

Σήμερα ο Bill προτιμά να ασχολείται με την αγγειοπλαστική και τον λαχανόκηπο του, παρά με τις 200 κυψέλες τους. Μετά τους βανδαλισμούς τις δηλητηριάσεις και τις δολιοφθορές δεν θέλει να ασχολείται με τη μελισσοκομία. «Νιώθω τόσο άσχημα για τους μελισσοκόμους, σήμερα», λέει ο Bill, ο οποίος επέστρεψε από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο με μόνη φιλοδοξία να δημιουργήσει ένα μελισσοκομείο και να ζήσει ήρεμα. «Τα πράγματα είναι τόσο άσχημα πια, που η μαγεία του να είσαι μελισσοκόμος χάθηκε…»

πηγή: The Guardian (Μετάφραση: Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι)
Φωτογραφίες: Jessie Casson

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s