Μπορεί ο γόνος των μελισσών να γίνει στο μέλλον ανθρώπινη τροφή;

Λάρβες και προνύμφες εργατριών μελισσών αλλά και κηφήνων, παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον ως πηγή τροφής. Ήδη εδώ και καιρό σε πολλές χώρες του κόσμου, μεταξύ των οποίων το Μεξικό, η Ταϊλάνδη και η Αυστραλία, καταναλώνεται γόνος μελισσών ως λιχουδιά. Όσοι έχουν δοκιμάσει χαρακτηρίζουν τη γεύση του παρόμοια με του καρυδιού ενώ έχει τραγανή υφή όταν τρώγεται μαγειρεμένος η αποξηραμένος. Πριν αηδιάσετε ρίξτε μια ματιά στα οφέλη που φέρεται να έχει.

larva4

Ο γόνος θεωρείται εξαιρετικός ως συστατικό σε σούπες αλλά και ως συνοδευτικό αυγών. Επίσης έχει υψηλή διατροφική αξία, παρόμοια με του βόειου κρέατος από την άποψη της ποιότητας και της ποσότητας πρωτεϊνών. Με τον πληθυσμό των ανθρώπων να αυξάνει συνεχώς και να υπολογίζεται να φτάσει στα 9 δισεκατομμύρια μέχρι το 2050, οι τροφές δεν φαίνεται να επαρκούν, γεγονός που έχει ωθήσει τους επιστήμονες στην αναζήτηση νέων πηγών. Τα έντομα κέρδισαν αμέσως την προσοχή τους, ως ένας πιθανός τρόπος για να τραφεί ο κόσμος. Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Journal of Apicultural Research έδειξε ότι οι λάρβες και οι προνύμφες των μελισσών έχουν μεγάλες δυνατότητες να χρησιμοποιηθούν ως πηγή τροφής.

larva2

Πολλοί μελισσοκόμοι χρησιμοποιούν κηφηνόγονο για να ελέγξουν το άκαρι της βαρρόα που ταλαιπωρεί τις μέλισσες, καθώς αυτό δείχνει μια προτίμηση εκεί λόγω του μεγαλύτερου μεγέθους των κελιών σε σχέση με αυτά των εργατριών. Στην συνέχεια αφού σφραγιστεί ο γόνος αυτός, οι μελισσοκόμοι τον αφαιρούν και έτσι με έναν εντελώς φυσικό και βιολογικό τρόπο έχουν αφαιρέσει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της βαρρόα, αποσυμφορίζοντας το μελίσσι. Σύμφωνα με τον καθηγητή Annette Bruun Jensen από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης αυτός ο γόνος που σήμερα πετιέται ως άχρηστος, αποτελεί μια άφθονη πηγή τροφής ανεκμετάλλευτης από τον άνθρωπο.

larva3

Η δημιουργία κυψελών που σκοπό έχουν την εκτροφή κηφηνόγονου έχει μια σειρά από πλεονεκτήματα, όπως το σχετικά χαμηλό κόστος, το ότι δεν χρειάζονται μεγάλες εκτάσεις και το ότι  επηρεάζει θετικά το περιβάλλον. Επίσης η ενασχόληση του ανθρώπου με την μέλισσα έχει μια ιστορία χιλιάδων χρόνων με αποτέλεσμα να γνωρίζουμε γι αυτήν πολύ περισσότερα πράγματα, απ’ ότι για άλλα υποψήφια έντομα. Η παραγωγή τους δεν απαιτεί σχεδόν καμία πρόσθετη επένδυση.

larva7Πλαίσιο με κηφηνόγονο. Οι προνύμφες των κηφήνων προτιμούνται γιατί έχουν μεγαλύτερο μέγεθος.

Όμως ένα τέτοιο εγχείρημα έχει και πολλές δυσκολίες. Ένα απ’ τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι να καταφέρουμε να αφαιρέσουμε τον γόνο απ’ τα κελιά χωρίς αυτός να καταστρέφεται και σε εύλογο χρονικό διάστημα. Η διαδικασία είναι δύσκολη και πολύ χρονοβόρα καθώς οι προνύμφες είναι πολύ εύθραυστες και το ξεσφράγισμα δύσκολο. Η αποθήκευση και η διατηρησιμότητα είναι επίσης σημαντικοί παράγοντες που πρέπει να μελετηθούν. Λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, οι προνύμφες και οι λάρβες μπορούν να αλλοιωθούν αν δεν αφαιρεθούν σωστά από την μετέπειτα επαφή τους με το οξυγόνο. Όμως έρευνες έχουν δείξει ότι μπορούν να καταψυχθούν και να αποθηκευτούν για μέχρι και 10 μήνες χωρίς σοβαρές απώλειες ή αλλαγές στη γεύση τους.

larva1Σύγκριση θρεπτικής αξίας ενήλικων μελισσών και προνυμφών με το βόειο κρέας και τη σόγια.

Ακόμη βέβαια δεν έχουν αξιολογηθεί οι πιθανοί κίνδυνοι που μπορούν να προκύψουν από την κατανάλωση προνυμφών. Ωστόσο, δεν έχει καταγραφεί ποτέ περίπτωση τροφικής δηλητηρίασης από γόνο μελισσών και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων δεν βρήκε πρόσθετα ή άλλους ειδικούς κινδύνους που να συνδέονται με την παραγωγή και την κατανάλωση των εντόμων σε σύγκριση με την παραδοσιακή ζωική παραγωγή.

larva8Ξεσφράγισμα γόνου, εξαγωγή προνυμφών, καθάρισμα, τηγάνισμα και σερβίρισμα.

Ο καθηγητής Bruun Jensen είπε: «Οι μέλισσες και τα προϊόντα της είναι ευρέως γνωστά σε όλο τον κόσμο. Ο γόνος των μελισσών και συγκεκριμένα ο κηφηνόγονος, που αυτή τη στιγμή πετιέται μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αρχικά τουλάχιστον, ώστε να προετοιμάσει το έδαφος για την αποδοχή των εντόμων ως τρόφιμο στον δυτικό κόσμο». Ανοίγει λοιπόν ένα νέο πεδίο για τους μελισσοκόμους που μέχρι τώρα, πέρα απ’ τα προϊόντα κυψέλης τις βασίλισσες και τις παραφυάδες, μπορούσαν να νοικιάσουν κυψέλες για την επικονίαση ή να αναλάβουν την αφαίρεση σμηνών από καμινάδες, σπίτια κτλ. Ίσως δούμε κάποια στιγμή μελισσοκόμους να πουλούν προνύμφες μελισσών βγάζοντας ένα επιπρόσθετο εισόδημα.

larva9Προνύμφη μέλισσας η οποία παρασιτείται από ένα άκαρι βαρρόας.

Για πολλούς ο γόνος θεωρείται εξαιρετική λιχουδιά. Και πράγματι είναι ιδιαίτερα πλούσιος σε πρωτεΐνες, δεδομένου ότι συνήθως περιέχει και ποσότητες μελισσόψωμου, δηλαδή ζυμωμένη απ’ τις μέλισσες γύρη με την οποία τρέφεται μέχρι να γεννηθεί. Σε κονσερβοποιημένη μορφή, βρίσκεται ήδη σε ορισμένες ευρωπαϊκές ή αμερικανικές χώρες, σε εξειδικευμένα καταστήματα και μπορεί να θεωρηθεί ένα προϊόν προστιθέμενης αξίας, ακόμη και αν δεν υπάρχει ακόμα μεγάλη ζήτηση ή μια ευρεία προοπτική στην αγορά της Δύσης.

larva10Γόνος μελισσών σε όλα τα ηλικιακά στάδια.

Στην Κίνα και την Ιαπωνία, οι προνύμφες των κηφήνων καλύπτονται με σοκολάτα και γίνονται μια γλυκιά απόλαυση. Γόνος επίσης τακτικά πωλείται μαζί με μέλι σε αγορές, σε πολλά μέρη της Ασίας. Όταν τηγανίζεται διατηρεί το σχήμα του και να γίνεται ωραίος και τραγανός. Η διατροφή με έντομα είναι απόλυτα φυσική για πολλές χώρες της Ασίας και της Αφρικής, ενώ στη δύση υπάρχουν ακόμη πολλές αναστολές σε αυτή την πρακτική.

larva-twitterΓκρανόλα με προνύμφες μελισσών, μέλι, γάλα και μελισσόψωμο σε μορφή βουτύρου!

Ο γόνος εκτρέφεται για 8-9 ημέρες και στη συνέχεια συλλέγεται. Η καλύτερη στιγμή είναι αφού σφραγιστεί. Ο χρόνος αυτός είναι λίγο μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο χρόνο εκτροφής προνυμφών μυγών, αλλά είναι πολύ πιο γρήγορος απ’ την ανάπτυξη των βοοειδών ή του κοτόπουλου. Επίσης έχει αποδειχτεί ότι ο κόσμος δέχεται πιο εύκολα ως τροφή γόνους μελισσών απ’ ότι άλλων εντόμων. Αν και δύσκολα θα γίνει μια σημαντική πηγή πρωτεΐνης, αποτελεί μια ξεχωριστή λιχουδιά και μπορεί να γίνει ένα χρήσιμο συμπλήρωμα πρωτεϊνών. Πάντως η κατανάλωση απ’ τον άνθρωπο, ενήλικων μελισσών είναι ασυνήθιστη.

larva6Προνύμφες μελισσών με βασιλικό και κρεμμυδάκι από την κουζίνα της Ταϊβάν.

Σε περιπτώσεις που απαιτείται θανάτωση του μελισσιού, λόγω ασθενειών ή άλλων παραγόντων, που όμως δεν έχουν σχέση με δηλητηρίαση από φυτοφάρμακα, οι προνύμφες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως ζωοτροφή σε πουλερικά. Σε έρευνα του 1972 των Monteverdi και Reitano είχαν παρατηρηθεί βελτιώσεις στην όρεξη, το σωματικό βάρος και την πέψη ασθενών που έπασχαν από απώλεια βάρους και όρεξης. Δεν υπάρχει καμία άλλη ιατρική αναφορά σχετικά με τις επιπτώσεις στον άνθρωπο των προνυμφών των μελισσών.

larva5Προνύμφες μελισσών σε ξύδι.

Αν μετά απ’ όλα αυτά σας έχει ανοίξει η όρεξη ή έχετε την περιέργεια να δοκιμάσετε προνύμφες μελισσών ρίξτε μια ματιά στην παρακάτω συνταγή:

Συστατικά:
1 φλιτζάνι προνύμφες
2 φλιτζάνια νερό
1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
2 πρέζες πιπέρι
1 κουταλιά της σούπας βούτυρο ή λάδι
½ κουταλάκι του γλυκού φασκόμηλο
2 κουταλιές της σούπας κρεμμύδια, ψιλοκομμένα

Εκτέλεση:
Καβουρδίστε τα κρεμμύδια στο λάδι ή το βούτυρο. Στη συνέχεια, προσθέστε όλα τα υπόλοιπα υλικά. Αφήστε να πάρει βράση και μετά σιγοβράστε για 30 λεπτά ή μέχρι να μαλακώσουν. Το φασκόμηλο μπορεί να αντικατασταθεί με άλλα καρυκεύματα όπως το κόκκινο πιπέρι, η δάφνη, το θυμάρι, το δεντρολίβανο ή το κάρυ.

Για απευθείας κατανάλωση το βράσιμο για 5 έως 10 λεπτά θεωρείται απαραίτητο.

Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι (στοιχεία αντλήθηκαν από την Διεθνή Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας και το Phys.org)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s