Ορχιδέα Ophrys. Ένας απ’ τους μεγαλύτερους απατεώνες της φύσης!

Η ορχιδέα του γένους Ophrys είναι ένα απ’ τα πιο φαντασμαγορικά είδη ορχιδέας. Το όνομα της προέρχεται από την ελληνική λέξη οφρύς, δηλαδή φρύδια και αναφέρεται στις πλούσιες τρίχες που έχει γύρω από τα πέταλα. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους απατεώνες της φύσης και αυτό γιατί έχει αναπτύξει μια ασυνήθιστη συμπεριφορά για να προσελκύσει επικονιαστές.

Αρσενική μέλισσα του είδους Andrena σε ψευδοσυνουσία με άνθος ορχιδέας Ophrys illyrica

Το κατώτερο πέταλο του άνθους της, που ονομάζεται γλωσσάριο, είναι πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα. Χρησιμοποιείται από τα έντομα ως διάδρομος προσγείωσης. Αυτό το πέταλο όχι μόνο θυμίζει την πλάτη μιας θηλυκής μέλισσας, αλλά εκπέμπει και παρόμοιες φερομόνες. Οι φερομόνες είναι πτητικές ουσίες που παράγονται από ειδικούς αδένες αρκετών εντόμων. Οι ουσίες αυτές καθορίζουν το είδος αλλά και το φύλο. Η φερομόνη του θηλυκού, για παράδειγμα, είναι ενδεικτική της παρουσίας οίστρου και προσελκύει τα ώριμα αρσενικά για αναπαραγωγή.

Οφρύς η μελισσοφόρος (Ophrys apifera)

Το τεράστιο βιοχημικό οπλοστάσιο των φυτών, κατάφερε να αναπαράγει αυτές τις ουσίες ώστε να παραπλανήσει και να προσελκύσει τα αρσενικά έντομα. Αρκετά είδη του γένους Ophrys έχουν εξειδικευτεί να θυμίζουν συγκεκριμένα είδη θηλυκών μελισσών. Για παράδειγμα τα ορχεοειδή του γένους Ophrys, εκλύουν στην ατμόσφαιρα το τερπενοειδές δ-καδινένιο που αποτελεί τη φερομόνη μια θηλυκής μέλισσας Andrena. Η ορχιδέα Ophrys bombyliflora θυμίζει την θηλυκή μέλισσα Eucera κ.ο.κ.

Αρσενική μέλισσα του είδους Eucera σε ψευδοσυνουσία με άνθος ορχιδέας Ophrys bombyliflora

Έτσι τα αρσενικά, με πλήρη απώλεια συνείδησης, γελοιοποιούνται προσπαθώντας να συνουσιαστούν με το άνθος της. Στη μάταιη αυτή προσπάθεια, σ’ αυτήν την ψευδοσυνουσία, το αρσενικό τραντάζει τους στήμονες απ’ τους οποίους πετάγεται γύρη, η οποία πασπαλίζει το σώμα της μέλισσας. Αφού καταλάβει ότι εξαπατήθηκε, το αρσενικό, όντας αθεράπευτα διεγερμένο, αναζητεί νέες περιπέτειες. Έτσι είτε θα καταλήξει να βρει τελικά μια θηλυκή μέλισσα και να διαιωνίσει το είδος του, είτε θα συνεισφέρει στη διαιώνιση ενός άλλου είδους, της ορχιδέας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το φυτό έχει διαπράξει απάτη. Μάλιστα σ’ αντίθεση με τα υπόλοιπα φυτά που δίνουν αμοιβή (νέκταρ) η συγκεκριμένη ορχιδέα γλιτώνει και τα μεταφορικά για τη γύρη!

Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s