Η γυναίκα που δεν φορούσε μαύρο βέλο

Η γυναίκα που εξημέρωσε την αγριότερη φυλή μελισσών, την αντανσονάι της Ροδεσίας, σχεδόν ποτέ δεν φόρεσε την προστατευτική κεφαλοκαλύπτρα με το μαύρο βέλο.

Αθήνα 1926. «Ημουν 15 χρόνων όταν ο σοφέρ της θείας μου παρακάλεσε να βάλει δύο μελίσσια μέσα στο κτήμα της στα Λιόσια. Ο καθηγητής της Γεωπονικής Σχολής Σπύρος Βαλλιάνος, φίλος οικογενειακός, φέρνει τους 20 φοιτητές του επίσκεψη. Κανένα αγόρι δεν έβαζε το χέρι του μέσα στην κυψέλη από φόβο. «Εσύ φοβάσαι να ακουμπήσεις τις μέλισσες;», με ρωτά ο καθηγητής. Και έβαλα το χέρι μου από ντροπή. Αυτό ήταν. Οι μέλισσες άρχισαν να με ψάχνουν και να με χαϊδεύουν. Κατάλαβα πως θα γίνω μελισσουργός».

Η Πηνελόπη Παπαδοπούλου στην Κρήτη.
Η φωτογραφία έχει δημοσιευτεί με την άδεια του Ιδρύματος Eva Crane Trust
στο οποίο ανήκουν τα δικαιώματα. www.evacranetrust.org

Λίγο μετά η κυρία Πηνελόπη Παπαδοπούλου θα γίνει δεκτή στις παραδόσεις της Ανωτάτης Γεωπονικής. «Έτσι κι αλλιώς δεν πίστευαν ότι ένα κορίτσι θα ασχοληθεί σοβαρά με όλα τούτα». Και όμως. Αποφοιτώντας, να ‘την που διευθύνει τη μεγαλύτερη τότε μονάδα, στη Λοκρίδα, με 500 ευρωπαϊκές κυψέλες. Ζωή τραχιά, αγροτική. Η μικρούλα κοινωνία των εντόμων μεταφερόταν στον Μώλο και στις τσοπανολάτες για να τρυγήσουν θυμάρι οι μέλισσες.

Η Πόπη όμως ήταν ανήσυχο πνεύμα. Μοζαμβίκη, Ιράν, Ν. Αφρική, Ρουμανία, Μαυρίκιος. Χώρες που περιέτρεξε με τη ζαχαρί (και όχι μελί) Mercedes ειδικής κατασκευής με υψηλότερες ρόδες. Στο διαβατήριό της υπήρχε μια ειδική στάμπα: Queen Bee.

Στη Ροδεσία (στα εδάφη της σημερινής Ζιμπάμπουε) οι φονικές μέλισσες αντανσονάι (Apis mellifera adansonii) τρομοκρατούσαν τον πληθυσμό. Μέχρι το 1962 ελάχιστοι άνθρωποι διατηρούσαν μέλισσες κυρίως λόγω έλλειψης γνώσης και της επιθετικότητας των μελισσών αυτών. Αυτό εξήψε το ενδιαφέρον της Παπαδοπούλου και έτσι ταξίδεψε εκεί για να μελετήσει τις πιο άγριες μέλισσες του κόσμου. Χρειάστηκε μόλις δύο χρόνια για να μάθει τα χούγια των επικίνδυνων αυτών εντόμων. Δεν συμπαθούσαν την πούδρα Arden που χρησιμοποιούσε! Την άλλαξε. Θύμωναν με το μαύρο χρώμα. Το κατήργησε. Έλκονταν από το απαλό κίτρινο και το γαλάζιο. Τέτοια φουστάνια καθιέρωσε.

Η Apis Mellifera adansonii

«Οι μέλισσες εκείνες έχουν 2.000 μάτια, το καθένα με το νεύρο του, που απολήγει στον εγκέφαλο. Το κόκκινο δεν το βλέπουν καθόλου, το άσπρο το βλέπουν ιώδες, το πράσινο και το πορτοκαλί ίδια. Μόλις τις πλησίαζα έπρεπε να μείνω για λίγο ακίνητη. Να τους δώσω τον χρόνο να «συνειδητοποιήσουν» την παρουσία μου. Οι μέλισσες ερεθίζονται επειδή αισθάνονται απειλή. Τότε μονάχα σας τσιμπούν». Η κυρία Παπαδοπούλου θα δείξει στους Ροδεσιανούς πώς να σπρώχνουν με μαχαιράκι ή με το νύχι το κεντρί. «Ένα κεντρί ελικοειδές που διαχέει το δηλητήριο σε 20 λεπτά, άρα πρέπει να δράσουμε σύντομα».

Στη Ροδεσία βρήκε μια χώρα που υπέφερε από την φτώχεια. Εκεί, η τεχνητή κυψέλη ήταν πάντοτε κρεμασμένη σε ψηλά κλαδιά δέντρων και για αυτό κάπως δυσλειτουργική. Το 1966 η Παπαδοπούλου εισήγαγε για πρώτη φορά στην Αφρικανική ήπειρο το ανάστομο κοφίνι από την Σαλαμίνα, το οποίο έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από τους ντόπιους, καθώς δε μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά τις σύγχρονες κυψέλες με τα κινητά πλαίσια. Εμπνεόμενοι από την λογική του, δηλαδή τα ειδικής διαμόρφωσης κινητά ξυλάκια πάνω στα οποία χτίζουν ελεύθερα οι μέλισσες, ξεκινούν να πειραματίζονται με ό,τι υλικά βρίσκουν γύρω τους, μετατρέποντας αρχικά ξύλινα κιβώτια φρούτων σε ένα είδος μακρόστενης κυψέλης, που σταδιακά εξελίχθηκε σ’ αυτό που διεθνώς σήμερα ονομάζουμε τοπ μπαρ. Μια κυψέλη που χαίρει μεγάλης εκτίμησης λόγω του μηδαμινού κεφαλαίου έναρξης.

Αριστερά το ανάστομο κοφίνι και δεξιά η κυψέλη τοπ μπαρ.

Πειραματίστηκε ανεπιτυχώς με την ελεγχόμενη σύζευξη βασιλισσών. Δεκατρία χρόνια έζησε εκεί. Προφανώς η παρουσία μιας γυναίκας στην επιστημονική κοινότητα την εποχή εκείνη προκαλούσε αμηχανία.«Δεν πολυέδωσα σημασία. Δεν είχαν άδικο, τους χαλούσα τις συνήθειες. Έμπαινα στα γραφεία και κατέβαζαν τα πόδια τους από τα γραφεία, πρόσεχαν πώς μιλούσαν μεταξύ τους. Ε, είναι και η Πόπη μπροστά, λέγανε.»

Επιστρέφει στην Ελλάδα. Δύσκολη η προσαρμογή. Βρίσκει τη μεταπολεμική Αθήνα ριζικά αλλαγμένη. Στην πατρίδα μας ο κύκλος του μέλιτος την αναγνωρίζει ως αυθεντία. Κάποια στιγμή, την δεκαετία του 1980 επιχείρησε να μεταδώσει τις γνώσεις της στην Κρήτη, μαζί με την φίλη της Εύα Κρέιν, μια απ’ τις σημαντικότερες ερευνήτριες και συγγραφείς μελισσοκομίας του 20ου αιώνα. «Εκεί οι άντρες ήταν σκληροί. Δεν δέχτηκαν να διδαχτούν από μία γυναίκα οπότε άρχισα να διδάσκω τις γυναίκες τους. Όταν αυτές τα κατάφεραν καλύτερα απ’ τους άντρες τους, τότε ήρθαν κι αυτοί να παρακολουθήσουν τα μαθήματα.»

Κάποτε, τυπικά τουλάχιστον, ήρθε η σύνταξη. Σταμάτησε να οδηγεί. Μαζί με τα αντανακλαστικά, όπως έλεγε, αμβλύνεται και η οξύτης των αισθητηρίων. «Πριν από κάθε διεθνή έκθεση σταματούσα το κάπνισμα για μερικές εβδομάδες. Δοκιμάζοντας εκατοντάδες μέλια μπορούσα να διακρίνω ποιο είχε υποστεί θερμική «ταλαιπωρία» και σε πόσους βαθμούς. Οι συσκευαστές ζεσταίνουν τα μέλια για δύο λόγους, για να διευκολύνουν την ανάμειξη και να αποφύγουν την κρυστάλλωση, το ζαχάρωμα. Πλην, πέραν των 65 βαθμών τα βιολογικά στοιχεία του μελιού αλλοιούνται. Μα κι έτσι ακόμη το μέλι είναι προτιμότερο από τη ζάχαρη».

Η Μητέρα της Μελισσουργίας, ήταν μια ανεκτίμητη κιβωτός εμπειρίας, διέθετε τη φλόγα και το ταλέντο να μεταδίδει τις γνώσεις της με απλότητα. Οι μέλισσες ήταν η οικογένεια και ο κόσμος της. Μοναδική παράδοξη ρωγμή; Δεν έτρωγε μέλι!

πηγές – βιβλιογραφία:
Το Βήμα (12 Ιανουαρίου 1997) – Η Βασίλισσα Μητέρα της μελισσοκομίας
Μελισσοκομική Επιθεώρηση: Η γυναίκα που πέταξε (έρευνα – μελέτη του Θανάση Μπίκου 2008)
Beeconomy: What Women and Bees Can Teach Us about Local Trade and the Global Market
Beekeeping in the Mediterranean- From Antiquity to the present
The First Top Bar Hive with Fully Interchangeable Combs

Δασοφύλακας όπως λέμε Ενωμοτάρχης

Η κ. Σοφία Γούναρη είναι κύρια ερευνήτρια του Εργαστηρίου Μελισσοκομίας του Ινστιτούτου Μεσογειακών & Δασικών Οικοσυστημάτων το οποίο συστεγάζεται με την Γενική Διεύθυνση Δασών, του Υπ. Περιβάλλοντος, μέσα στο πάρκο Ιλισίων, στην Αθήνα.

Η κ. Σοφία Γούναρη στα μελίσσια του Εργαστηρίου Μελισσοκομίας.

Το Εργαστήριο όπως είναι λογικό διαθέτει μελίσσια, μελισσοκομική έρευνα κάνει άλλωστε. Ένας δασοφύλακας λοιπόν στο πλαίσιο της περιπολίας του, για την προστασία των δασών (!!!), βρέθηκε στο κέντρο της Αθήνας και θέλησε να ελέγξει εάν τα πάρκα της πόλης είναι προστατευμένα…

Αφού είδε λοιπόν τα μελίσσια, ρώτησε τους συναδέλφους του, ποιος είναι ο μελισσοκόμος που κερδοσκοπεί σε βάρος του δάσους και αυτοί του έδωσαν το όνομα της κ. Γούναρη. Έτσι, χωρίς ιδιότητα και χωρίς να του πουν που ανήκουν τα μελίσσια.

Ως υπεύθυνος εργαζόμενος λοιπόν έκανε προσωπική μήνυση στην κ. Γούναρη για άσκηση μελισσοκομίας μέσα σε αναδασωτέα περιοχή. Βασιζόμενος μάλιστα σε διάταγμα του 1972 με το οποίο είχε κηρυχθεί το πάρκο Ιλισίων αναδασωτέα περιοχή. Αν και κατατέθηκε απάντηση από το Εργαστήριο Μελισσοκομίας, ο συγκεκριμένος υπάλληλος της Δασικής Υπηρεσίας επανήλθε στέλνοντας έγγραφο με θέμα «Πρόσκληση για κατεδάφιση – απομάκρυνση αυθαιρέτων κατασκευών – εγκαταστάσεων»…

Αξίζει να αναφερθεί εδώ ότι ο χώρος του Ινστιτούτου είναι περιφραγμένος με φυλάκιο και φύλακα στην είσοδο. Το πάρκο είναι πυκνοφυτεμένο με πεύκα, χαρουπιές, κουτσουπιές και ευκαλύπτους και σε καμία περίπτωση δεν προσεγγίζεται από κατοίκους ή περιπατητές, ενώ η απόσταση των μελισσιών από τα μονοπάτια που βρίσκονται έξω απ’ την περίφραξη είναι πάνω από 100 μέτρα.

Η κ. Γούναρη θα «τραβήξει» το θέμα όσο μπορεί και τα μελίσσια δεν θα μετακινηθούν από εκεί γιατί όπως δηλώνει έχει υποχρέωση στις μέλισσες, στην επιστήμη που υπηρετεί αλλά και στους μελισσοκόμους ώστε να μην δημιουργηθεί «δεδικασμένο». Αυτή τη στιγμή διενεργείται εισαγγελική έρευνα.

Κάπου εδώ όμως τίθεται το θέμα, μας καλύπτει ο νόμος 6238 του 1934; Και τελικά που επιτρέπεται να τοποθετούμε μελίσσια; Η απάντηση λοιπόν είναι πρακτικά ΠΟΥΘΕΝΑ. Πουθενά δεν μας καλύπτει ακριβώς η νομοθεσία να ασκήσουμε μελισσοκομία. Πουθενά εάν είναι μέσα σε δασική, αναδασωτέα, προστατευόμενη, ιδιαίτερου φυσικού κάλους, αστική, γενικά οικιστική, βιομηχανική περιοχή. Πουθενά εάν υπάρχει κοντά δρόμος με άσφαλτο, αγροτικός, δασικός, μονοπάτι ή ζώνη πυρασφάλειας.

Όλα εξαρτώνται από την ανοχή που θα δείξει η επιβλέπουσα αρχή και από το πως ξύπνησε το πρωί εκάστοτε διοικητικός υπάλληλος. Και όλοι ξέρετε πόσα τραγελαφικά μπορούν να συμβούν όταν δώσεις τέτοιου είδους εξουσία σε έναν διοικητικό υπάλληλο.

Πρωτοφανής ξηρασία πλήττει την Αυστραλία

Οι μελισσοκόμοι της Αυστραλίας αγωνίζονται να κρατήσουν ζωντανά τα μελίσσια τους έπειτα από πρωτοφανή ξηρασία, η οποία ίσως μείνει στην ιστορία ως η χειρότερη που έχει καταγραφεί ποτέ.

Η παραγωγή μελιού αναμένεται να είναι κατά μέσο όρο 30% χαμηλότερη, ενώ υπάρχει τρομερή έλλειψη γύρης ειδικά στις περιοχές της Νέας Νότιας Ουαλίας και του νότιου Κουίνσλαντ. Σύμφωνα με την Capilano, τον μεγαλύτερο συσκευαστή μελιού της χώρας, η παραγωγή υπολογίζεται να ανέλθει  στους 7.000 τόνους, δηλαδή 3.000 τόνους κάτω από τον μέσο όρο, καθώς το 98% των μελισσοκόμων αναφέρει ότι έχει πληγεί από την ξηρασία.

Οι τιμές του μελιού έχουν αυξηθεί με τους μελισσοκόμους να πληρώνονται 6$ το κιλό στην χονδρική, περίπου 1$ πάνω από το συνηθισμένο. Υπάρχουν φόβοι ότι μπορεί να υπάρξει έλλειψη στα σούπερ μάρκετ, με τον Ben McKee διευθύνων σύμβουλο της εταιρείας Capilano, η οποία είναι υπεύθυνη για το 70% του μελιού που παράγεται στην Αυστραλία, να δηλώνει ότι αυτή τη στιγμή το αποθεματικό επαρκεί για 3 έως 6 μήνες.

Η φετινή ξηρασία ίσως να είναι χειρότερη κι από αυτή του 2014. Οι Αυστραλοί μελισσοκόμοι που προέρχονται από άλλες δύο κακές χρονιές, μετακινούνται πλέον σε ολόκληρη τη χώρα, όχι για να βρουν μέλι, αλλά για να κρατήσουν τις μέλισσες τους ζωντανές.

 

Προβλήματα στην πρακτική εφαρμογή της βιολογικής μελισσοκομίας

Ενώ τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια στροφή προς την βιολογική γεωργία από τους παραγωγούς, πράγμα που ο κόσμος φαίνεται ότι έχει εκτιμήσει και το αποδεικνύει, καθώς δείχνει διατεθειμένος, παρά την οικονομική κρίση, να βάλει το χέρι πιο βαθιά στην τσέπη, αρκεί να αποκτήσει ένα ποιοτικό προϊόν, στον κλάδο της μελισσοκομίας παρατηρείται το φαινόμενο, παραγωγοί να εγκαταλείπουν την βιολογική μελισσοκομία και να επιστρέφουν στην συμβατική. Τι έχει πάει στραβά;

Την στιγμή που το 90% του ελληνικού μελιού, σύμφωνα με την Σοφία Γούναρη κύρια ερευνήτρια του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, μπορεί να πιστοποιηθεί ως βιολογικό, μιας και προέρχεται από πεύκο, έλατο, βελανιδιά, θυμάρι, καστανιά και ρείκι, δηλαδή όχι από καλλιέργειες και ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των συμβατικών μελισσοκόμων εφαρμόζει ουσιαστικά τους ίδιους χειρισμούς με τους βιολογικούς παραγωγούς, μαθαίνουμε ότι μόλις το 1% των παραγωγών μελιού έχει πάρει βιολογική πιστοποίηση και αρκετοί από αυτούς είναι έτοιμοι να τα παρατήσουν. Δεδομένου μάλιστα ότι υπάρχει έντονο εξαγωγικό ενδιαφέρον για βιολογικό μέλι, φαίνεται ότι κάτι δεν έχει πάει καθόλου καλά εδώ.

Στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επαγγελματικής Μελισσοκομίας που έγινε πριν λίγες μέρες στην Πάτρα, ακούσαμε τα προβλήματα από τους ίδιους τους βιολογικούς παραγωγούς και παραθέτουμε εδώ μερικά από αυτά. Δυστυχώς κανένας εκπρόσωπος του Υπουργείου δεν έδωσε το παρόν.

Η ΕΕ θέσπισε τους κανονισμούς 834/2007 και τον βελτιωμένο 889/2008, οι οποίοι απευθύνονται σε χώρες με μελισσοκομία μικρότερης κλίμακας απ’ αυτή της Ελλάδας. Δίνει όμως το δικαίωμα σε κάθε κράτος μέλος να θεσπίσει τους δικούς του ξεχωριστούς εθνικούς κανόνες. Εμείς δεν το έχουμε κάνει με αποτέλεσμα μελισσοκόμοι, πιστοποιητικοί οργανισμοί και ελεγκτικοί φορείς να δίνουν τις δικές τους ερμηνείες σε κάποια ασαφή σημεία των κανονισμών.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα το οποίο αναφέρουν οι μελισσοκόμοι είναι ότι το πευκόμελο Θάσου δεν μπορεί να πάρει βιολογική πιστοποίηση γιατί, σύμφωνα με συγκεκριμένο φορέα επιθεώρησης στο νησί υπάρχουν ελιές. Ο κανονισμός θέτει το όριο των 3χλμ από συμβατικές καλλιέργειες κοντά στις οποίες δεν πρέπει να τοποθετούνται μελίσσια βιολογικής παραγωγής. Οι ελιές είναι καλλιέργεια, υπάρχουν σχεδόν παντού στο νησί, οπότε το μέλι, στις περισσότερες περιοχές της Θάσου, δεν μπορεί να πιστοποιηθεί ως βιολογικό. Όπως έχουμε εξηγήσει και παλαιότερα οι μέλισσες επισκέπτονται εξαιρετικά σπάνια την ελιά και ειδικά στην συγκεκριμένη περίπτωση η συγκομιδή του πευκόμελου γίνεται από Αύγουστο έως Οκτώβριο, μια περίοδο κατά την οποία η ελιά δεν είναι καν ανθισμένη.

Τι μας ενοχλούν λοιπόν οι ελιές; Και στο κάτω κάτω γιατί δεν εξετάζουμε δείγματα από το μέλι και το κερί ώστε να δούμε εργαστηριακά αν οι ελιές επηρεάζουν το τελικό προϊόν, που είναι και αυτό που μας ενδιαφέρει αντί να τηρούμε με τέτοια θρησκευτική ευλάβεια τον κανονισμό των 3χλμ; Γιατί να μην πούμε ότι τα μελίσσια μπορούν να μπουν θεωρητικά οπουδήποτε αρκεί το περιβάλλον να μην είναι επιβαρυμένο σε βαθμό που να επηρεάζει τα προϊόντα κυψέλης, όπως γίνεται στη βιοδυναμική μελισσοκομία;

Αντίστοιχα οι μελισσοκόμοι αναφέρουν ότι κάποιοι φορείς επιθεώρησης δεν τους δίνουν βιολογική πιστοποίηση για πρόπολη και γύρη γιατί η συλλογή τους γίνεται με πλαστική σήτα και πλαστική γυρεοπαγίδα αντίστοιχα. Σύμφωνα με τον κανονισμό τα μέρη της κυψέλης θα πρέπει να κατασκευάζονται βασικά από φυσικά υλικά. Τι θα πει όμως βασικά; Είναι ένας ασαφής όρος που κάθε φορέας τον ερμηνεύει όπως θέλει δημιουργώντας έτσι θέματα αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των μελισσοκόμων. Επίσης μπορεί να θεωρηθεί η σήτα πρόπολης μέρος της κυψέλης;

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στα θέματα τροφοδότησης. Ως γνωστόν στην βιολογική μελισσοκομία επιτρέπεται η τροφοδότηση των μελισσών με βιολογική ζάχαρη σε περίπτωση λιμοκτονίας ή έλλειψης τροφής. Ποιος όμως ορίζει από ποιο σημείο και μετά ένα μελίσσι κινδυνεύει με λιμοκτονία ώστε να πρέπει να επέμβει ο μελισσοκόμος; Αναφέρεται μάλιστα σε ένα σημείο ότι επιτρέπεται η τροφοδότηση έως και 15 ημέρες πριν την ανθοφορία γεγονός που αν συμβεί θα προκαλέσει νοθεία και έρχεται σε αντίθεση με τις 40 ημέρες που ορίζουν οι κανόνες ορθής μελισσοκομικής πρακτικής στη συμβατική μελισσοκομία.

Απ’ την άλλη ενώ οι εξελίξεις τρέχουν στο Υπουργείο φαίνεται ότι δεν τις παρακολουθούν. Σύμφωνα με τον κανονισμό επιτρέπεται να δοθεί μελάσα στις μέλισσες ως τροφή, όμως όπως έχει αποδειχτεί επιστημονικά, η μελάσα είναι τοξική για τις μέλισσες… Κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει αλλάξει αυτό το σημείο του κανονισμού.

Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και το θέμα των κηρηθρών και το μικρό χρονικό περιθώριο (1 έτος) που δίνεται κατά την ενταξιακή περίοδο ώστε να αλλαχτούν και να είναι δυνατή η μετάβαση από τη συμβατική στην βιολογική μελισσοκομία. Το κόστος του βιολογικού κεριού είναι τεράστιο, υπάρχει μεγάλη έλλειψη στην αγορά, ενώ δεν επιτρέπεται η χρήση του κεριού που παράγει ο ίδιος ο παραγωγός. Επίσης η αλλαγή του προσανατολισμού (κτίσιμο κηρηθρών αντί για συλλογή μελιού) δημιουργεί για την περίοδο αυτή βιοποριστικό πρόβλημα στον μελισσοκόμο, με αποτέλεσμα η αλλαγή του 100% των κηρηθρών μέσα σε ένα χρόνο να είναι ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας για να οδηγηθεί κάποιος στη ματαίωση του στόχου.

Η μελισσοκομία, αν και αυτή τη στιγμή αντιπροσωπεύει οικονομικά μόνο ένα μικρό ποσοστό του Ακαθάριστου Γεωργικού Εισοδήματος συμπεριλαμβάνεται στους πιο δυναμικούς κλάδους της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας. Παράγει προϊόντα – τρόφιμα υψηλής βιολογικής και θρεπτικής αξίας, αναγνωρίσιμα από το καταναλωτικό κοινό και είναι κρίμα ενώ υπάρχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον απ’ τους μελισσοκόμους, αλλά και ζήτηση απ’ τους καταναλωτές να φτάνουμε στο σημείο να βλέπουμε ανθρώπους έπειτα από 4-5 χρόνια στην βιολογική μελισσοκομία να την εγκαταλείπουν και να επιστρέφουν στην συμβατική.

Στράτος Σαραντουλάκης
Μελισσοκόμος

Θριαμβεύουν τα ελληνικά μέλια στο εξωτερικό!

Από τις περίπου 2000 συμμετοχές, στον διεθνή διαγωνισμό Great Taste Awards που γίνεται κάθε χρόνο στο Λονδίνο, βραβεύτηκαν οι 217 εκ των οποίων οι 137 ήταν ελληνικές!

Στον διαγωνισμό έλαβαν μέρος παραγωγοί μελιού από το Μαρόκο, την Ιρλανδία, την Ινδία, την Βραζιλία, την Νέα Ζηλανδία κ.α. Η επιτυχία για την Ελλάδα είναι πολύ σημαντική καθώς σχεδόν το 60% των νικητών ήταν από την χώρα μας και το 40% απ’ όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Ενδεικτικά η Ιρλανδία πήρε 7 βραβεία, η Ιταλία και η Ουγγαρία 4, ενώ η Γερμανία 3.

Βεβαίως θα πρέπει να γίνει σαφές ότι σε πολλούς παραγωγούς στην Ελλάδα έχει γίνει εμμονή η κατάκτηση έστω και μία φορά κάποιου απ’ τα βραβεία και έτσι οι ελληνικές συμμετοχές ήταν πάρα πολλές. Ακόμη και έτσι να είναι όμως, είναι μία σπουδαία διαφήμιση για το ελληνικό μέλι. Σε γενικές γραμμές βραβεύεται 1 στις 10 περίπου συμμετοχές.

Η επιτροπή, η οποία αποτελείται από 4-5 άτομα, εξετάζει στα μέλια τα εξής χαρακτηριστικά: χρώμα, άρωμα, γεύση, διαύγεια, υγρασία και HMF. Ο έλεγχος δηλαδή είναι κυρίως οργανοληπτικός και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το προσωπικό γούστο του κριτή. Δεν ελέγχονται κατάλοιπα φαρμάκων στο μέλι, ούτε και πρόσθετα σάκχαρα, καθώς αυτό θα ανέβαζε πολύ το κόστος συμμετοχής. Θεωρείται δεδομένο ότι τα μέλια είναι καθαρά.

Από τις φετινές ελληνικές συμμετοχές πήγαν εξαιρετικά τα θυμάρια των νησιών και η βελανιδιά Πίνδου και Πηλίου ενώ από τις ξένες συμμετοχές ξεχώρισαν το ρείκι της Μ. Βρετανίας, το Μανούκα της Νέας Ζηλανδίας και το sidr από Τουρκία και Υεμένη.

Με εξαφάνιση απειλούνται το 40% των ειδών δένδρων στην Ευρώπη

Πάνω από το 40% των ειδών δένδρων που φύονται στην Ευρώπη απειλούνται με εξαφάνιση, σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN).

Η αγριοκαστανιά γνωστή και ως ιπποκαστανιά.

Είναι η πρώτη φορά που η IUCN, που έχει την έδρα της στο Γκλαντ της Ελβετίας, δημοσιεύει μια «Κόκκινη Λίστα» για τα ευρωπαϊκά δένδρα. Ο οργανισμός εξέτασε 454 είδη δέντρων που βρίσκονται σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Μεταξύ των ειδών που φύονται στην Ευρώπη, αλλά και αλλού στον κόσμο το 42% θεωρούνται απειλούμενα και συνεπώς παρουσιάζουν «αυξημένο κίνδυνο εξάλειψης». Σε ό,τι αφορά τα λεγόμενα ενδημικά είδη –που δεν φυτρώνουν παρά μόνο στην Ευρώπη–, 58% απειλούνται και 15% βρίσκονται σε κρίσιμο κίνδυνο.

Οι ασθένειες, η αποδάσωση, η εντατική κτηνοτροφία, οι αλλαγές στα οικοσυστήματα, η αστικοποίηση, η εισαγωγή χωροκατακτητικών ειδών και η μη βιώσιμη εκμετάλλευση των δασών, αποτελούν τους σημαντικότερους κινδύνους που απειλούν τα δένδρα στην Ευρώπη.

«Είναι ανησυχητικό να διαπιστώνει κανείς πως περισσότερα από τα μισά ενδημικά είδη δένδρων της Ευρώπης απειλούνται σήμερα με εξαφάνιση», δήλωσε ο Κρεγκ Χίλτον-Τέιλορ, ο οποίος διευθύνει τη μονάδα που έχει αναλάβει την εκπόνηση της «Κόκκινης Λίστας».

Η Σουρβιά, μικρό φυλλοβόλο δέντρο του γένους Sorbus, με σύνθετα φύλλα, μικρά άσπρα άνθη και μικρούς σφαιρικούς καρπούς, συνήθως κίτρινους ή κόκκινους

Σύμφωνα με την IUCN, η σουρβιά (σόρβος) κινδυνεύει ιδιαίτερα, καθώς τα τρία τέταρτα των 170 ευρωπαϊκών ειδών της θεωρούνται απειλούμενα, ενώ πρόσφατα προστέθηκε στη λίστα και η κοινή αγριοκαστανιά, η οποία δέχεται επίθεση από το έντομο cameraria ohridella και θεωρείται πλέον «ευάλωτη».

πηγή: BBC

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα τοποθετήθηκαν μελίσσια σε στέγη δημόσιου κτιρίου

Ο Πύργος Συγγρού φιλοξενεί από τον Ιούλιο, τρία μελίσσια στη στέγη του.  Πρόκειται για μία ξεχωριστή πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Γεωπονικών Επιστημών (Ι.Γ.Ε.) που τονίζει την ανάγκη για σεβασμό της φύσης, προστασία των μελισσών και διαφύλαξη της βιοποικιλότητας, και θέτει σε εφαρμογή τον προ ετών θεσπισμένο νόμο περί τοποθέτησης μελισσιών ακόμα και σε κατοικημένες περιοχές.

Τρεις κυψέλες, λοιπόν, η Ιφιγένεια, ο Ανδρέας και η Έλλη, τοποθετήθηκαν στην οροφή του Πύργου Συγγρού, ο οποίος τυγχάνει να στεγάζει και την πλούσια συλλογή του Μουσείου Μελισσοκομίας. Το ιστορικό κτίριο βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το μελισσοκομείο που λειτουργεί αδιάλειπτα στο Κτήμα Συγγρού εδώ και πολλές δεκαετίες.

Το Ι.Γ.Ε. εμπνεύστηκε αυτή του την πρωτοβουλία από ανάλογες δράσεις σε διάσημα ευρωπαϊκά κτίρια όπως η Παναγία των Παρισίων, η Όπερα Γκαρνιέ, το Γκραν Παλέ και το Μουσείο Ορσέ στο Παρίσι, ο Καθεδρικός Ναός του Βερολίνου, η Tate Modern και το Royal Festival Hall στο Λονδίνο, το Σκωτικό Κοινοβούλιο στο Εδιμβούργο και το Cankarjev Dom στη Λιουμπλιάνα. Η διεθνής κινητοποίηση έχει στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού για τον ανησυχητικό ρυθμό με τον οποίο εξαφανίζονται οι μέλισσες παγκοσμίως και τον περιορισμό της εντομοφοβίας στα αστικά περιβάλλοντα.

Πριν την τοποθέτηση έγιναν αρκετές συζητήσεις με τον Δημήτρη Λαζαράκη, μελισσοκόμο και τον πρόεδρο της ΟΜΣΕ κ. Ντούρα, για το κατά πόσον θα ταλαιπωρούνταν οι μέλισσες μιας και θα βρίσκονταν σε 15-20μ ύψος και εκτεθειμένες στους ανέμους, ενώ και η θερμοκρασία θα ήταν υψηλότερη λόγω της τσιμεντένιας στέγης. Απ’ όσο γνωρίζουμε όμως οι μέλισσες αναπτύσσονται πολύ καλά στο αστικό περιβάλλον. Ίσως και καλύτερα, λόγω της μικρότερης έκθεσης στα φυτοφάρμακα, ενώ τρέφονται από μια ευρύτερη ποικιλία φυτών σε αντίθεση με τις μονοκαλλιέργειες της επαρχίας. Βέβαια σε αυτή την περίπτωση τα μελίσσια τοποθετήθηκαν στην στέγη για συμβολικούς λόγους.

Τα ποικίλα εκπαιδευτικά προγράμματα του Ινστιτούτου, περιλαμβάνουν και σχετικά σεμινάρια για όλο το εύρος των ενδιαφερομένων από επαγγελματίες μελισσοκόμους μέχρι αρχαρίους. Τα τελευταία χρόνια, το Ι.Γ.Ε. απευθύνεται και σε παιδιά με το πρόγραμμα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης «Η Κοινωνία της Μέλισσας» στο οποίο οι μαθητές εξοικειώνονται με τον κόσμο των μελισσών και ενημερώνονται για τη σημαντικότατη συμβολή του στο οικοσύστημα, ώστε να αναπτύσσουν υπεύθυνη στάση προς το περιβάλλον.

Τα τρία μελισσοσμήνη είναι δωρεά των παλιών μαθητών του Ι.Γ.Ε. Λεονάρδου Κλήμη και Γιώργου Γκάρτσου.