Μόλις το 6% των αγροτών στην ΕΕ είναι κάτω των 35 ετών!

Παρά τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης και τις άμεσες ενισχύσεις μέσω χρηματοδοτήσεων, μόλις το 6% των αγροτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι νέοι κάτω των 35 ετών. Για την ακρίβεια το ποσοστό είναι 5,94% και είναι το χαμηλότερο της τελευταίας τουλάχιστον δεκαετίας.

Η γήρανση των αγροτών αποτελεί βασικό θέμα της σύγχρονης ευρωπαϊκής γεωργίας. Ένας στους δύο Ευρωπαίους αγρότες (54,92%) είναι άνω των 55 ετών. Ειδικά οι χώρες που χαρακτηρίζονται από μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις ή χώρες με πολλές ορεινές περιοχές παρουσιάζουν ακόμα υψηλότερο ποσοστό ηλικιωμένων. Το πρόβλημα οφείλεται σε πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες και αυτό καθιστά ακόμα δυσκολότερη την λύση του.

Το ερώτημα όμως είναι τι θα τρώμε σε 20 χρόνια από σήμερα;

Τα στατιστικά στοιχεία είναι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Advertisements

Τα μελίσσια είναι καλά, αλλά πρέπει να φύγουν σύντομα…

Όταν αποφάσισα να στήσω το μελισσοκομείο του νότου στα σύνορα της Άρτας με την Αιτωλοακαρνανία, είχα βρει μια τοποθεσία που έμοιαζε ιδανική για το φθινόπωρο. Χαμηλό υψόμετρο ώστε να έχει λιγότερο κρύο και πολύ ηλιόλουστο που είναι σημαντικό θέμα αυτή την εποχή στο βουνό. Το μόνο που με ανησυχούσε ήταν ότι κοντά βρισκόταν το ποτάμι.

Όργωσα όλη την γύρω περιοχή για να βρω κάποιο σημείο λίγο ψηλότερα ώστε να νοιώθω ασφάλεια, αλλά μάταια. Τα μελίσσια ήταν αρκετά και δεν μπορούσαν να χωρέσουν πουθενά. Με το ποτάμι ελοχεύει πάντα ο κίνδυνος μετά από έντονες βροχοπτώσεις να φουσκώσει και να υπερχειλίσει, παρασύροντας τα μελίσσια. Έτσι μόλις κόπασαν τα έντονα καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ημερών, ξεκίνησα για να επισκεφτώ το μελισσοκομείο.

Η πρώτη προσπάθεια αποδείχτηκε άκαρπη όμως καθώς στον δρόμο είχαν γίνει κατολισθήσεις. Μεγάλοι βράχοι είχαν αποκολληθεί και είχαν κλείσει τον δρόμο. Έτσι γύρισα πίσω και αφού εφοδιάστηκα με κάποια εργαλεία που μπορούσαν να βοηθήσουν ξεκίνησα την επόμενη μέρα και πάλι. Αφού κατάφερα να μετακινήσω κάποιες μεγάλες πέτρες στην άκρη του δρόμου ώστε να καταστεί και πάλι ο δρόμος προσπελάσιμος, συνέχισα.

Το ποτάμι κατέβαζε πολύ λιγότερο όγκο νερού σε σχέση με την προηγούμενη μέρα και αυτό με είχε ανακουφίσει κάπως. Λίγα χιλιόμετρα αργότερα όμως βρέθηκα μπροστά σε ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα. Σε ένα στενό σημείο του δρόμου είχε πέσει μεγάλος όγκος λάσπης που είχε παρασύρει μαζί της πέτρες αλλά και δέντρα. Μάλιστα ο δρόμος είχε υποστεί καθίζηση τουλάχιστον στο 1/4 του πλάτους του.

Με τα μελίσσια να μην απέχουν πολύ απ’ το σημείο, αποφάσισα να αφήσω το αυτοκίνητο και να προσπαθήσω να προσεγγίσω το σημείο με τα πόδια. Ομολογώ πως είναι αρκετά τρομακτικό να περνάς κάτω από απότομους βράχους οι οποίοι στάζουν νερό και κατεβάζουν συνεχώς μικρές πέτρες.

Φτάνοντας στο μελισσοκομείο ένιωσα μεγάλη ανακούφιση βλέποντας τα μελίσσια στη θέση τους αλλά και τις μέλισσες δειλά δειλά να πετούν, προσπαθώντας να καθαρίσουν τις κυψέλες τους μετά από αρκετές μέρες που είχαν μείνει κλεισμένες λόγω της βροχής. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι η σουσούρα ήταν ακόμη ανοιχτή και μάλιστα την επισκέπτονταν και μέλισσες. Προσωπικά δεν την έχω ξαναδεί ανθισμένη Δεκέμβριο μήνα και να αντέχει μετά από τόση κακοκαιρία.

Ενημέρωσα τον Δήμο ώστε να ανοίξει τον δρόμο και πλέον αυτό που σκέφτομαι είναι αν πρέπει να μεταφέρω τα μελίσσια στην ασφάλεια του κάμπου ή να τα αφήσω να εκμεταλλευτούν όσο απομένει απ’ το ρείκι.

Τελικά τι είναι το μέλι; Όξινο, βασικό ή ουδέτερο;

Το μέλι παράγεται από τις σακχαρώδεις εκκρίσεις φυτών ή εντόμων, όπως το νέκταρ των λουλουδιών μέσω της αναγέννησης, της ενζυματικής δραστηριότητας και της εξάτμισης του νερού.

Το μέσο pH του μελιού είναι 3,9, αλλά μπορεί να κυμαίνεται από 3,4 έως 6,1. Το μέλι περιέχει πολλά είδη οξέων, τόσο οργανικά όσο και αμινοξέα. Ωστόσο, οι διάφοροι τύποι και τα ποσά τους ποικίλλουν σημαντικά, ανάλογα με τον τύπο του μελιού. Αυτά τα οξέα μπορεί να είναι αρωματικά ή αλειφατικά (μη αρωματικά). Τα αλειφατικά οξέα συμβάλλουν σημαντικά στη γεύση του μελιού, αλληλεπιδρώντας με τις γεύσεις άλλων συστατικών.

Καθώς όμως το μέλι έχει μέσο pH 3,9. σημαίνει ότι το μέλι είναι όξινο. Το μέλι περιέχει μια σειρά από οργανικά και αμινοξέα που οδηγούν στην οξύτητα του μελιού που με την σειρά του είναι η εξήγηση στις φαρμακευτικές του ιδιότητες και στις αντιβακτηριακές ιδιότητες.

Επιπλέον το μέλι περιέχει φλαβονοειδή και αντιοξειδωτικά που κατεβάζουν περισσότερο το μέσο pH με αποτέλεσμα να γίνεται περισσότερο όξινο.

Φυσικά για να είναι όμως κανείς σίγουρος για την ακριβή σύσταση του χρειάζεται χημική ανάλυση μελιού.

Τα οργανικά οξέα περιέχουν τα περισσότερα από τα οξέα του μελιού, αντιπροσωπεύοντας το 0,17-1,17% του μείγματος, με το γλυκονικό οξύ που σχηματίζεται από τις δράσεις ενός ενζύμου που ονομάζεται οξειδάση γλυκόζης ως το πλέον διαδεδομένο. Άλλα οργανικά οξέα είναι μικρά, αποτελούμενα από μυρμηκικό, οξικό, βουτυρικό, κιτρικό, γαλακτικό, μηλικό, πυρογλουταμικό, προπιονικό, βαλερικό, καπρικό, παλμιτικό και ηλεκτρικό, μεταξύ πολλών άλλων.

Βιβλιογραφία

  1. Honey – Wikipedia
  2. Thrasyvoulou, A.T, Journal of Apicultural Research25, 1986.

Αλλά πέντε χρόνια γλυφοσάτη… «κερνάει» η Ε.Ε.

Την ανανέωση της άδειας χρήσης της γλυφοσάτης αποφάσισε η Ε.Ε., επιλέγοντας την προάσπιση των ισχυρών οικονομικών συμφερόντων αντί της υγείας των πολιτών και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Η αρμόδια Επιτροπή Εφέσεων -που αποτελείται από εμπειρογνώμονες των 28 χωρών-μελών της Ε.Ε. και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή- ενέκρινε με την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία την επέκταση της αδείας χρήσης της χημικής ουσίας στην επικράτεια της Ε.Ε. για ακόμη πέντε χρόνια αγνοώντας τις προειδοποιήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα ψηφίσματα εκατομμυρίων ευρωπαϊων πολιτών.

Η γλυφοσάτη, βασικό συστατικό του μεγαλύτερου σε πωλήσεις ζιζανιοκτόνου στον κόσμο Roundup που παράγει ο αγροχημικός κολοσσός Μonsanto, είναι σύμφωνα με το Διεθνές Γραφείο Έρευνας για τον Καρκίνο (ΙARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας «πιθανότατα καρικινογενής». Την ίδια άποψη έχουν εδώ και χρόνια αρκετοί ανεξάρτητοι επιστήμονες. Αλλά και η Monsantο γνωρίζει ήδη από τη δεκαετία του 1980 ότι το «Roundup» προκαλεί γενετικές ανωμαλίες και δυσμορφίες σε πειραματόζωα και τουλάχιστον από το 1999 ότι η ουσία αυτή είναι επικίνδυνη και για την ανθρώπινη υγεία.

Παρ’ όλα αυτά η Κομισιόν πρότεινε τον προηγούμενο μήνα στην Μόνιμη Επιτροπή Φυτών, Ζώων, Τροφίμων και Ζωοτροφών (PAFF) της Ε.Ε. τη δεκαετή ανανέωση της άδειας χρήσης της γλυφοσάτης. Δεν κατάφερε ωστόσο να αποσπάσει την ειδική πλειοψηφία που απαιτείτο. Επεχείρησε εκ νέου στις αρχές Νοεμβρίου προτείνοντας πενταετή ανανέωση αλλά και πάλι «έφαγε τα μούτρα της». Για την επίτευξη της απαιτούμενης ειδικής πλειοψηφίας θα έπρεπε : α. το 55% των χωρών της Ε.Ε. να ψηφίσουν υπέρ και β. η πρόταση να υποστηριχθεί από χώρες που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του συνολικού πληθυσμού.

Την Δευτέρα, κατάφερε να περάσει την επέκταση της άδειας χρήσης της επικίνδυνης ουσίας κυρίως χάρη στην αλλαγή στάσης της Γερμανίας.

Συγκεκριμένα στην αρμόδια Επιτροπή Προσφυγών όπου εκδικάστηκε τελεσίδικα η πρόταση της Κομισιόν, 18 χώρες που αντιπροσωπεύουν λίγο περισσότερο από το 65% του πληθυσμού της ΕΕ, ψήφισαν υπέρ της πενταετούς επέκταση της αδείας χρήσης της γλυφοσάτης, 9 χώρες (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) καταψήφισαν ενώ μία (Πορτογαλία) απείχε.

Ζιζάνια… στο Βερολίνο

Η πλάστιγγα υπέρ της παράτασης της χρήσης του ζιζανιοκτόνου έγειρε με την θετική, αυτή τη φορά, ψήφο της Γερμανίας, η οποία απείχε στην προηγούμενη ψηφοφορία.

Και πέρα από την χαρά της Monsanto, η θετική αυτή ψήφος έσπειρε… ζιζάνια μεταξύ των Σοσιαλδημοκρατών (που έχουν ταχθεί κατά της γλυφοσάτης) και των Χριστιανοδημοκρατών στο Βερολίνο, που μέχρι να αποφασίσουν εάν θα σχηματίσουν πάλι «μεγάλο συνασπισμό», εξακολουθούν να συγκυβερνούν ως υπηρεσιακή κυβέρνηση.

Ο καυγάς ήταν δημόσιος. Η επικεφαλής του SPD στη Βουλή Andrea Nahles έκανε λόγο για «σοβαρή κατάχρηση εμπιστοσύνης» και για μια κίνηση που θα «βαρύνει» στις διαπραγματεύσεις.

Τι έγινε; Κάτι σαν μίνι «πραξικόπημα» εκ μέρους του κόμματος της Α. Μέρκελ καταγγέλουν οι Σοσιαλδημοκράτες.

Η Γερμανία απείχε στην προηγούμενη ψηφοφορία για την γλυφοσάτη κατ’ εντολή της υπουργού Περιβάλλοντος Μπάρμπαρα Χέντρικς που ανήκει στο SPD. Αυτή τη φορά ψήφισε υπέρ κατ’ εντολή του Χριστιανοκοινωνιστή υπουργού Γεωργίας, Κρίστιαν Σμιτ, ο οποίος φαίνεται ότι δεν ενημέρωσε την συνάδελφό του.

Ένας από τους λόγους που ο Σμιτ αγνόησε την προηγούμενη στάση της κυβέρνησης του- γράφει το Spiegel- είναι οι αφόρητες πιέσεις που άσκησαν στον Βαυαρό πολιτικό οι… Βαυαροί αγρότες που θέλουν το επικίνδυνο ζιζανιοκτόνο για τα χωράφια τους.

Η αλλαγή στάσης της Γερμανίας είναι εμφανώς επιλογή και της ...Bayer, η οποία έχει εξαγοράσει εδώ τηMonsanto και -αναμένοντας το πράσινο φως από τις αντιμονοπωλιακές αρχές της Ε.Ε.- προσδοκά σε κέρδη δισεκατομμυρίων.

Μαζί με την Γερμανία στάση άλλαξαν και οι Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία που στην προηγούμενη ψηφοφορία απείχαν.

Η μόνη που παρέμεινε πιστή στην αποχή ήταν η Πορτογαλία.

Ας σημειωθεί ότι κάθε χρόνο περί τα 3,45 εκατομμύρια ευρωπαίοι προσβάλλονται κάθε χρόνο από καρκίνο ενώ περίπου 1,75 εκατομμύρια είναι αυτοί που φεύγουν τελικά εξ αιτίας αυτού.

πηγή: efsyn.gr
Συντάκτης: Μπάμπης Μιχάλης

Το Μέλι Ελάτης Μαινάλου Βανίλια – Ο φάκελος και τα λάθη του – Και η τραγελαφική γραφειοκρατία

Πριν από περίπου 20 χρόνια έγιναν κάποιες προσπάθειες ώστε κάποια Ελληνικά μέλια να πάρουν έγκριση ΠΟΠ. Διάφοροι Σύλλογοι αλλά και ιδιώτες κατέθεσαν αιτήσεις για συγκεκριμένους τύπους μελιού, όμως από αυτούς, μόνο το μέλι Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλια κατάφερε να πάρει έγκριση.

Η αλήθεια είναι ότι κάποιες αιτήσεις, όπως π.χ. για το Πευκόμελο Ελλάδας που είχε καταθέσει η Κοινοπραξία Μελ/κών Συνεταιρισμών Βόρειας Ελλάδας, απορρίφθηκαν γιατί ήταν πολύ γενικές. Υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις από περιοχή σε περιοχή και ήταν αδύνατος ο καθορισμός μοναδικών χαρακτηριστικών ώστε να πάρει ένδειξη ΠΟΠ. Όμως κάποιες άλλες ποικιλίες όπως για παράδειγμα η πευκοσουσούρα Ζερβοχωρίων ή το θυμαρίσιο μέλι Κρήτης μπορούσαν να πάρουν έγκριση.

Η δικαιολογία του Τμήματος Μελισσοκομίας του Υπουργείου Γεωργίας ήταν ότι απέρριψε ή δεν προώθησε τις άλλες αιτήσεις διότι παρουσίασαν πολλές ατέλειες. Χαρακτηριστικό της τότε απλής και ταχύτατης διαδικασίας είναι ότι μεταξύ υποβολής αιτήσεως για το ΠΟΠ ελάτης (30-12-1993) και δημοσίευσης της απόφασης για αναγνώριση του μελιού ΠΟΠ στη επίσημη εφημερίδα του κράτους (ΦΕΚ16/14-1-1994) μεσολάβησαν μόλις 15 ημέρες συμπεριλαμβανομένων των γιορτών και των αργιών!!!.

Ας επιστρέψουμε όμως στην περίπτωση του μελιού Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλιας. Παρά το γεγονός ότι πήρε έγκριση αποδείχτηκε εκ των υστέρων ότι υπήρξαν πολλά λάθη και τραγελαφικές παραλείψεις που ουσιαστικά απαγόρευαν την πώληση του(!). Οι αδελφοί Μαραγκού που είχαν καταθέσει την αίτηση εξαφανίστηκαν (ίσως απεβίωσαν οι άνθρωποι) και έτσι κανείς δεν θεωρούνταν αρμόδιος να κάνει ας πούμε κάποια ένσταση…

Η επιστολή του καθηγητή κ. Ανδρέα Θρασυβούλου στο Υπουργείο το 1994 μέσω της οποίας τονίζει τα λάθη και τις παραλείψεις για το μέλι Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλια.

Συγκεκριμένα για το μέλι Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλια:

  • α) Στην έγκριση αναγράφεται ότι έχει καλή γεύση και ξεχωριστή εμφάνιση λόγω της βανίλιας που περιέχει. Η φράση αυτή είναι λάθος γιατί το μέλι ελάτης δεν περιέχει βανίλια αλλά έχει την εμφάνιση της βανίλιας.
  • β)Αναφέρεται ότι προέρχεται σε ποσοστό 80% από έλατο και 20% από άνθη. Η αναφορά αυτή είναι λάθος γιατί το ποσοστό ανάμιξης ελάτης και άνθους αφενός δεν μπορεί να υπολογιστεί και αφετέρου αποκλείει το αμιγές μέλι Ελάτης.
  • γ) Έχει εγκριθεί ως μέλι ΠΟΠ Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας ενώ οι προδιαγραφές του στο ΦΕΚ λανθασμένα αναφέρονται στα οργανοληπτικά και χημικά χαρ/κά του μελιού Ελάτης Μαινάλου–Βυτίνας.
  • δ) Η υγρασία του μελιού ΠΟΠ που εγκρίθηκε θα πρέπει να είναι από 14,0% έως 15,5%. Όμως η υγρασία στο ελατήσιο μέλι Μαινάλου κυμαίνεται από 13% έως 17% και τα στενά όρια υγρασίας που ορίστηκαν δημιουργούν δυσκολίες στη διακίνηση του προϊόντος και μπελάδες στον αγορανομικό έλεγχό του.
  • ε) Σύμφωνα με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές η «φαινομένη ζαχαρόζη του μελιού Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας θα πρέπει να είναι άνω του 10% με όριο από 8 έως 18%». Πέραν από την ανακολουθία (άνω του 10% με όριο από 8 έως 18%) η φαινομένη ζαχαρόζη ως κριτήριο του μελιού, έχει καταργηθεί και αντικατασταθεί με τη σουκρόζη (ζαχαρόζη) με όριο κάτω από 5%.

Τότε ο κ. Ανδρέας Θρασυβούλου από το ΑΠΘ αφού διαπίστωσε αυτά τα λάθη έστειλε επιστολή στον τότε Υπουργό Γεωργίας κ. Φλώρο με ημερομηνία 7/6/1994, τονίζοντας τις λανθασμένες προδιαγραφές και προειδοποιώντας ότι μόνο προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει στον Έλληνα μελισσοκόμο και είναι απαγορευτική για τη διακίνηση του ελατήσιου μελιού. Η επιστολή δημοσιεύτηκε και στο περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση την ίδια χρονιά.

Η απάντηση του Υπουργείου 22 χρόνια μετά.

Δεν έλαβε καμία απάντηση από το Υπουργείο, μέχρι τις 10/11/2016, δηλαδή 22 χρόνια μετά τον εντοπισμό του προβλήματος (!!). Με επιστολή του, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, Τμήμα ΠΟΠ/ ΠΓΕ/ΕΠΙΠ και άλλων Συστημάτων ποιότητας ενημέρωσε ότι το μέλι Ελάτης δεν το έχουν κατατάξει καν στην κατηγορία «μέλι» αλλά στην κατηγορία «Λοιπά Προϊόντα» και ότι υπάρχουν προβλήματα στην εμπορία του.

Συμπερασματικά, όχι μόνο χάσαμε την ευκαιρία να εγγράψουμε ως ΠΟΠ τις διακριτές κατηγορίες ελληνικού μελιού, αλλά και την μοναδική κατηγορία που αναδείξαμε ως χώρα, τη χαρακτηρίσαμε με λανθασμένες προδιαγραφές με αποτέλεσμα να μην συγκαταλέγεται στα μέλια, αλλά στα άλλα προϊόντα!!!

Του κ. Ανδρέα Θρασυβούλου
Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Η ανθοφορία της κουμαριάς

Η κουμαριά (Arbutus Unedo) είναι ένας αειθαλής θάμνος που φύεται στην δυτική και νότια Ευρώπη και στη βόρειο Αφρική (εκτός από την Αίγυπτο και τη Λιβύη). Είναι απ’ τα ωραιότερα φυτά της ελληνικής χλωρίδας.

Ως σκληρόφυλλο φυτό μπορεί να επιβιώσει σε συνθήκες έντονης ηλιακής ακτινοβολίας και ξηρασίας και σε εδάφη μικρής γονιμότητας. Είναι ανθεκτική στις φωτιές και γι αυτό χρησιμοποιείται συχνά στην ανάπλαση δασικών εκτάσεων. Αναπτύσσεται σε όλη την Ελλάδα στην ζώνη των αείφυλλων – πλατύφυλλων, που εκτείνεται από υψόμετρο 100-200 μέχρι και 1.000 μέτρων.

Δεν ρίχνει ποτέ τα φύλλα της και μπορεί να φτάσει μέχρι τα 3 μέτρα. Ο καρπός της που είναι γνωστός ως κούμαρο, είναι δρύπη, σφαιρικός, σαρκώδης με μικρές κωνικές προεξοχές που τον κάνουν να μοιάζει σαν φράουλα. Το χρώμα του αρχικά είναι κίτρινο και όταν ωριμάσει γίνεται κόκκινο. Για την ωρίμανση του καρπού απαιτείται ένας περίπου χρόνος από την ανθοφορία, γι αυτό στα τέλη του φθινοπώρου συναντώνται επάνω στο φυτό συγχρόνως και άνθη και καρποί.

Τα κούμαρα αποτελούν καρπούς ιδιαίτερα σημαντικούς για την διατροφή των ζώων του δάσους, όπως των αρκούδων, των ελαφιών, των αγριόχοιρων και των πτηνών. Η κουμαριά είναι ένα απ’ τα φυτά στο οποίο θα δούμε ταυτόχρονα καρπούς και άνθη. Μάλιστα επειδή οι καρποί της ωριμάζουν για έναν χρόνο, θα δούμε συγχρόνως άνθη, άγουρους και ώριμους καρπούς.

Η ανθοφορία της κουμαριάς ξεκινάει στα μέσα Οκτωβρίου και διαρκεί συνήθως μέχρι τον Δεκέμβριο. Στις μέλισσες αρέσει να επισκέπτονται τα άνθη της κουμαριάς, Μάλιστα αυτά δεν επηρεάζονται από τις καιρικές μεταβολές, όπως είναι η βροχή και οι άνεμοι λόγω του σχήματος τους που είναι καμπανοειδές. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για ένα φυτό που ανθίζει στο τέλος του φθινοπώρου.

Ο μόνος παράγοντας που μπορεί να αποτρέψει τις μέλισσες απ’ το να συλλέξουν το νέκταρ της κουμαριάς, είναι το κρύο… Αν η θερμοκρασία πέσει κάτω απ’ τους 13-14ºC δεν θα το συλλέξουν. Το μέλι που προκύπτει από την κουμαριά έχει σκουροχάλκινο χρώμα με γκριζωπές αποχρώσεις και άρωμα μέτριο έως δυνατό. Κρυσταλλώνει αμέσως, λόγω της εποχής. Ουσιαστικά λίγες μέρες μετά τη συλλογή. Είναι σύνηθες άλλωστε να κρυσταλλώνει και πάνω στα πλαίσια, γεγονός που κάνει αδύνατη τη συγκομιδή.

Αφού κρυσταλλώσει αποκτά μια βουτυρένια υφή. Έχει υπόπικρη, πολύ ιδιαίτερη γεύση που το κάνει να ξεχωρίζει απ’ όλα τα άλλα μέλια. Ότι άλλο μέλι (π.χ. ρείκι) κι αν έχουν συλλέξει οι μέλισσες πριν, αν μπει κουμαριά μέσα στην κυψέλη θα το καλύψει σε τέτοιο βαθμό που είναι αδύνατη η αναγνώρισή του με οργανοληπτικό έλεγχο.

Προσωπικά θεωρώ το μέλι της κουμαριάς γκουρμέ. Φυσικά δεν είναι για όλους. Υπάρχουν όμως κάποιοι συνδυασμοί στους οποίους η πικρή γεύση της κουμαριάς δε συγκρίνεται με άλλα μέλια. Για παράδειγμα αφού κρυσταλλώσει και πάρει αυτή τη βουτυρένια υφή, στο γιαούρτι μαζί με γύρη, σκέτο με βρώμη, αλλά και στο τσάι.

Παλαιότερα αρκετοί μελισσοκόμοι (θα τολμήσω να πω ακόμα και σήμερα…) δεν το συνέλεγαν γιατί ο κόσμος δεν το προτιμούσε. Επίσης παρουσιάζει μια επικινδυνότητα για τις μέλισσες και άλλοι πάλι μετέφεραν τα μελίσσια όταν άνθιζε η κουμαριά. Επειδή ανθίζει στο μεταίχμιο του ξεχειμωνιάσματος και σε περίπτωση που η θερμοκρασία πέσει απότομα, οι μέλισσες σταματούν τη συλλογή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μείνει ασφράγιστο (ανώριμο) μέλι στις κηρήθρες. Υπάρχει λοιπόν πιθανότητα αυτό το νέκταρ ουσιαστικά να υποστεί ζύμωση και να ξινίσει, προκαλώντας προβλήματα στις μέλισσες μέσα στο χειμώνα.

Έτσι προτείνεται κατά την προετοιμασία του ξεχειμωνιάσματος να αφαιρούνται τα πλαίσια με το ανοιχτό μέλι και να παραμένουν μόνο τα σφραγισμένα. Τα σφραγισμένα με κουμαριά μέλια θα αποτελέσουν εξαιρετική τροφή για το χειμώνα και θα λειτουργήσουν διεγερτικά για την βασίλισσα στις αρχές τις άνοιξης. Τα ασφράγιστα μέλια μπορούν να τρυγηθούν, να αποθηκευτούν στην κατάψυξη και αφού αναμιχθούν με νερό να χρησιμοποιηθούν την άνοιξη ως διεγερτικό για τα μελίσσια.

Κουμαρόμελο πριν και αφού έχει κρυσταλλώσει.

Αντίστοιχα αν ο καιρός το επιτρέψει και επιτευχθεί τρύγος κουμαρόμελου, τα ανοιχτά μέλια πρέπει να τρυγηθούν ξεχωριστά ώστε να μην υπάρξει κίνδυνος να υποστεί ζύμωση το μέλι στο βαζάκι. Η υπόπικρη γεύση του, στην οποία οφείλει και την διεθνή ονομασία του ως “bitter honey” αποδίδεται στο γλυκοζίδιο αρβουτίνη. Το μέλι κουμαριάς εμφανίζει υψηλή περιεκτικότητα σε φαινόλες και έντονη αντιοξειδωτική δράση η οποία έχει αποδοθεί στις υψηλές συγκεντρώσεις 2,5-υδροξυφαινυλαοξικό οξύ (homogentisic acid).

Οι μέλισσες και η ακολουθία Φιμπονάτσι

Ο Λεονάρντο της Πίζας, γνωστός και ως Φιμπονάτσι δημοσίευσε το 1202 το βιβλίο των υπολογισμών (Liber Abaci), ένα βιβλίο γεμάτο με τις μαθηματικές γνώσεις που είχε περισυλλέξει στα ταξίδια του και εξηγούσε μεταξύ άλλων τις αριθμητικές αλληλουχίες.

Στο τρίτο μέρος του liber abaci εμφανίζεται το εξής πρόβλημα: Κάποιος τοποθέτησε σε έναν αποκλεισμένο τόπο ένα ζευγάρι κουνελιών. Τα κουνέλια αυτά αναπαράγονται με ρυθμό ένα νέο ζευγάρι το μήνα και κάθε νέο ζευγάρι γίνεται γόνιμο δύο μήνες μετά κι αναπαράγεται με τον ίδιο ρυθμό. Πόσα ζευγάρια κουνελιών έχουν παραχθεί σε έναν χρόνο από το αρχικό ζεύγος; Το αποτέλεσμα είναι η ακολουθία 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946 … Εδώ λοιπόν κάθε νέος όρος είναι το άθροισμα των δύο προηγουμένων. Η ακολουθία έχει αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη στην Επιστήμη.

Επιπλέον τα πηλίκα των διαδοχικών αριθμών τείνουν στον άρρητο αριθμό: Φ = ½ ( 1 + √5 ) = 1,618033989… Ο αριθμός Φ λέγεται και αριθμός της χρυσής τομής, αφού παριστάνει το χωρισμό ευθυγράμμου τμήματος σε μέσο και άκρο λόγο. Η ακολουθία Φιμπονάτσι και η χρυσή τομή εμφανίζονται σε όλες σχεδόν τις πτυχές της ζωής και φυσικά και στις μέλισσες.

Υπάρχουν πάνω από 20.000 είδη μελισσών, τα περισσότερα απ’ τα οποία ζουν μοναχικά. Η πιο γνωστή απ’ όλες, η μελιτοφόρα μέλισσα, ζει σε αποικίες με μεγάλους πληθυσμούς. Από εδώ και πέρα λοιπόν όταν λέμε σ’ αυτό το άρθρο μέλισσα, θα εννοούμε αυτήν, δηλαδή την Apis mellifera. Οι μέλισσες έχουν πολλά ασυνήθιστα χαρακτηριστικά και ένα απ’ αυτά είναι το γενεαλογικό τους δέντρο.

Σε μια αποικία μελισσών υπάρχουν τρία είδη. Η βασίλισσα (μάνα) η οποία είναι θηλυκιά, οι εργάτριες μέλισσες οι οποίες είναι επίσης θηλυκές αλλά δε μπορούν να γονιμοποιηθούν οπότε και να γεννήσουν γονιμοποιημένα αυγά και οι κηφήνες οι οποίοι είναι άρρενες. Και εδώ συμβαίνει κάτι περίεργο. Οι κηφήνες γεννιούνται από αγονιμοποίητα αυγά. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουν πατέρα αλλά μόνο μητέρα. Έχουν όμως παππού. Αντίθετα όλες οι εργάτριες και η βασίλισσα έχουν και μητέρα και πατέρα.

Άρα λοιπόν όλα τα αρσενικά μέλη της κυψέλης έχουν έναν γονιό και όλα τα θηλυκά δύο. Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται το γενεαλογικό δέντρο των μελισσών:

Ας μελετήσουμε το γενεαλογικό δέντρο των αρσενικών μελισσών (κηφήνων): Ένας κηφήνας έχει έναν γονιό που είναι θηλυκός. Έχει επίσης δύο παππούδες, από τη μητέρα του και τρεις προ-παππούδες. Δύο απ’ τους γονείς της γιαγιάς του και έναν από του παππού του. Πηγαίνοντας ακόμη πιο πίσω βλέπουμε ότι η αριθμητική αλληλουχία είναι η ίδια με την ακολουθία Φιμπονάτσι και το ίδιο συμβαίνει και για τα θηλυκά μέλη της αποικίας.

Όπως είπαμε η ακολουθία Φιμπονάτσι βρίσκεται σχεδόν παντού στη φύση. Ο αριθμός των πετάλων σε πολλά άνθη τις περισσότερες φορές είναι ένας αριθμός Φιμπονάτσι. Οι περισσότερες μαργαρίτες έχουν 34, 55 ή 89 πέταλα. Το άγριο τριαντάφυλλο, η νεραγκούλα, ο καπουτσίνος και η ακουιλέγια εμφανίζονται συνήθως με 5 πέταλα ενώ το αστράκι και η πικραλίδα με 21. Το χρυσάνθεμο έχει συνήθως 34 πέταλα όπως και ο ηλίανθος.

Γυρίζοντας πίσω στις μέλισσες και διαιρώντας τον αριθμό των θηλυκών μελισσών με τον αριθμό των αρσενικών παίρνουμε το 1.618 δηλαδή τη χρυσή τομή!

πηγές: Wikipedia.com, maths.surrey.ac.uk, gwbuzz.com, akida.info (Μιχάλης Α. Πόλης)