Τι περιέχει το μέλι της πόλης; Αναλύοντας το DNA του μελιού.

Όπως το κρασί και η μπύρα, έτσι και το μέλι μπορεί να αναδίδει γεύσεις και αρώματα τα οποία είναι δύσκολο να εντοπιστούν με έναν απλό οργανοληπτικό έλεγχο. Η γεύση του μελιού επηρεάζεται από το είδος του φυτού. Αλλά μέχρι πρόσφατα οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να πουν με ακρίβεια ποια φυτά επισκέπτονται οι μέλισσες.

Στο δημαρχείο του Σικάγο εγκατέστησαν κυψέλες οκτώ χρόνια πριν αυτό γίνει νόμιμο.

Οι χημικές αναλύσεις που γίνονταν, μέχρι σήμερα, σε δείγματα μελιού βασίζονταν στους κόκκους γύρης για να βρουν την βοτανική προέλευση, τώρα όμως επιστήμονες ισχυρίζονται ότι με τις νέες τεχνικές ανάλυσης του γενετικού υλικού στο μέλι, μπορούν να διακρίνουν την προέλευση όλων των φυτών που αυτό περιέχει. Ο Νόουα Ουίλσον-Ριτς (Noah Wilson-Rich) ιδρυτής της The Best Bees Company, μιας εταιρίας που αναλαμβάνει να παρακολουθεί μελίσσια που βρίσκονται σε αστικές περιοχές των ΗΠΑ, είναι ο επικεφαλής των αναλύσεων DNA στο μέλι. Τα δείγματα λαμβάνονται από κυψέλες στα κέντρα των πόλεων και μας αποκαλύπτουν ποια φυτά προτίμησαν να επισκεφτούν οι μέλισσες σε μια ακτίνα 3-4 χιλιομέτρων.

Νομιμοποιώντας την αστική μελισσοκομία
Στο Λος Άντζελες απαγορεύονταν οι κυψέλες από το 1879 λόγω του εσφαλμένου φόβου ότι οι μέλισσες επιτήθονταν σε καλλιέργειες φρούτων, αλλά το 2015 τις νομιμοποίησε μαζί με πολλές άλλες πόλεις των ΗΠΑ. Μελίσσια βέβαια βρίσκονταν πάντα, έστω και παράνομα. Σήμερα υπάρχουν κανονισμοί σχετικά με τις αποστάσεις που πρέπει να τηρούν οι μελισσοκόμοι.

Τι υπάρχει στα μέλια των πόλεων;
Όπως γίνεται αντιληπτό, μια μεγάλη ποικιλία φυτών προσφέρει νέκταρ και γύρη, βοηθώντας τις μέλισσες να επιβιώνουν μέσα στις πόλεις. Επίσης έντομα που παρασιτούν δέντρα και φυτά, όπως τα κωνοφόρα, εκκρίνουν μελίτωμα το οποίο συλλέγουν οι μέλισσες και το μετατρέπουν σε μέλι.

πηγή: National Geographic

Advertisements

Η παρασιτική σφήκα που ελέγχει το μυαλό του ξενιστή της

Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο είδος παρασιτικής σφήκας, της οποίας η συμπεριφορά, τους φάνηκε τόσο ακραία, που της έδωσαν το όνομα Σεθ, απ’ την θεότητα της αιγυπτιακής μυθολογίας που συμβόλιζε το κακό και το χάος.

Η σφήκα Σεθ (Crypt-keeper wasp) που μπορεί να ελέγξει το μυαλό του ξενιστή της.

Βρέθηκε στις νότιες Πολιτείες των ΗΠΑ και είναι γνωστή και ως Crypt-keeper wasp. Ζει παρασιτικά αλλά αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να ελέγξει τις κινήσεις και τις αποφάσεις του ξενιστή της. Γεννά τα αυγά της μέσα σε τρύπες που βρίσκει σε κορμούς δέντρων, που έχουν ανοιχτεί προηγουμένως από την σφήκα Bassettia pallida για να χρησιμοποιηθούν ως φωλιές.

Μόλις μια προνύμφη της σφήκας Σεθ εκκολαφτεί, εισέρχεται μέσα σε μια σφήκα Bassettia pallida, καταλαμβάνοντας το μυαλό της. Στην συνέχεια αναγκάζει τον ξενιστή της να ανοίξει τρύπες για να καταφέρει να αποδράσει από τον κορμό του δέντρου, καθώς η ίδια δεν έχει την δυνατότητα να σκάψει σε επιφάνεια ξύλου. Λίγο πριν το τέλος ωθεί τη σφήκα Bassettia pallida να ανοίξει μια μικρότερη τρύπα στην οποία την παγιδεύει.

Η σφήκα (Bassettia pallida) που σκάβει τις φωλιές της σε κορμούς βελανιδιάς στις νότιες Πολιτείες των ΗΠΑ.

Έχοντας ουσιαστικά βάλει τον ξενιστή της να σκάψει στην κυριολεξία το λάκκο του, αρχίζει να τον τρώει ζωντανό, μέχρι τελικά να βγει έξω στον κόσμο. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι και ο θεός Σεθ μπορούσε να ελέγχει άλλα ζώα όπως ύαινες και φίδια και είχε επίσης παγιδεύσει τον αδερφό του Όσιρι μέσα σε ένα κιβώτιο, το οποίο έριξε στο Νείλο, δολοφονώντας τον.

Ακόμα και η Kelly Weinersmith, παρασιτολόγος στο πανεπιστήμιο του Rice και επικεφαλής της νέας αυτής μελέτης, δηλώνει πως ανατριχιάζει στην ιδέα να βρίσκεται κανείς στριμωγμένος, χωρίς να μπορεί να κουνηθεί, μέσα σε ένα τούνελ, την ώρα που του τρώνε τα σωθικά. Θεωρεί όμως ακόμα πιο εκπληκτικό το γεγονός ότι μια παρασιτική σφήκα κατάφερε, μέσω φυσικής επιλογής, να χειραγωγήσει τον ξενιστή της με αυτό τον τρόπο.

πηγή: National Geographic

Πως τα αγγειόσπερμα φυτά κατέκτησαν τον κόσμο

Επιστήμονες πιστεύουν ότι έχουν πλέον την απάντηση σε ένα παζλ που δυσκόλεψε ακόμα και τον μεγάλο φυσιοδίφη, Κάρολο Δαρβίνο και είχε να κάνει με το πως τα αγγειόσπερμα εξελίχθηκαν και εξαπλώθηκαν ώστε να γίνουν τα κυρίαρχα φυτά στη Γη.

Τα αγγειόσπερμα φυτά αποτελούν το 85% όλων των ζωντανών φυτικών ειδών που υπάρχουν σήμερα στον πλανήτη, συμπεριλαμβανομένων και των περισσότερων καλλιεργειών. Τα παλαιότερα απολιθώματα που έχουν βρεθεί τοποθετούνται ανάμεσα στην Ιουρασική και την Κρητιδική περίοδο, δηλαδή 140 με 190εκ. χρόνια πριν. Υπολογίζεται όμως ότι υπήρχαν ήδη πριν από 250εκ. χρόνια. Στο διάστημα αυτό τα γυμνόσπερμα κυριαρχούσαν στη Γη, με αποτέλεσμα να έχουμε κυρίως δάση με κωνοφόρα και φτέρες.

Στην πορεία όμως και φτάνοντας στα 50 εκατομμύρια χρόνια πριν, τα αγγειόσπερμα άρχισαν να πολλαπλασιάζονται με ταχείς ρυθμούς και ο αριθμός των γυμνόσπερμων να μειώνεται. Έτσι επικράτησαν στο φυτικό βασίλειο. Οι θεωρίες για την καταγωγή τους και την εξάπλωσή τους είναι πολλές. Γεγονός είναι ότι τα αγγειόσπερμα φυτά άλλαξαν την εικόνα του πλανήτη. Η ανάπτυξή τους επέδρασε στην ανάπτυξη των ζώων και ιδιαίτερα των θηλαστικών και των εντόμων.

Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Σαν Φρανσίσκο στην Καλιφόρνια, δείχνει ότι καθοριστικό ρόλο σ’ αυτό έπαιξε η μείωση του μεγέθους του γονιδιώματος των φυτών αυτών. Ο ίδιος ο Δαρβίνος το αποκαλούσε «αποτρόπαιο μυστήριο», φοβούμενος ότι αυτό το εμφανές ξαφνικό άλμα θα μπορούσε να αμφισβητήσει τη θεωρία του για την εξέλιξη. Ο Kevin Simonin από το Σαν Φρανσίσκο και ο Adam Roddy, του Πανεπιστημίου του Γέιλ αναρωτήθηκαν αν το μέγεθος του γονιδιώματος μπορεί να είναι σημαντικό.

Οι βιολόγοι ανέλυσαν δεδομένα εκατοντάδων φυτών (αγγειόσπερμων & γυμνόσπερμων), που διατηρούσαν οι Βασιλικοί Βοτανικοί Κήποι και στη συνέχεια συνέκριναν το μέγεθος του γονιδιώματος. Με τη συρρίκνωση του μεγέθους του γονιδιώματος τα φυτά μπορούν να κατασκευάσουν μικρότερα κύτταρα. Αυτό το γεγονός με τη σειρά του επιτρέπει μεγαλύτερη πρόσληψη διοξειδίου του άνθρακα, άρα και καλύτερη φωτοσύνθεση.

Τα αγγειόσπερμα μπορούν και φωτοσυνθέτουν καλύτερα στα φύλλα τους, μεγιστοποιώντας την παραγωγικότητά τους. Οι ερευνητές λένε ότι η μείωση του γονιδιώματος συνέβη μόνο στα αγγειόσπερμα και αυτό ήταν η «απαραίτητη προϋπόθεση για την ταχεία ανάπτυξη αυτών των φυτών στη γη».

Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS Biology δίνει σημαντικές απαντήσεις σε ένα «σκοτεινό», μέχρι σήμερα, κομμάτι της εξέλιξης, όμως εγείρει νέες ερωτήσεις σχετικά με τα φυτά. Για παράδειγμα, γιατί τα ανθοφόρα φυτά ήταν ικανά να συρρικνώσουν τα γονιδιώματά ενώ τα υπόλοιπα όχι; Και γιατί, ενώ συνέβη αυτό, εξακολουθούν να υπάρχουν φτέρες και κωνοφόρα;

πηγές από: BBC, PLOS Biology, Wikipedia

Τελικά τι είναι το μέλι; Όξινο, βασικό ή ουδέτερο;

Το μέλι παράγεται από τις σακχαρώδεις εκκρίσεις φυτών ή εντόμων, όπως το νέκταρ των λουλουδιών μέσω της αναγέννησης, της ενζυματικής δραστηριότητας και της εξάτμισης του νερού.

Το μέσο pH του μελιού είναι 3,9, αλλά μπορεί να κυμαίνεται από 3,4 έως 6,1. Το μέλι περιέχει πολλά είδη οξέων, τόσο οργανικά όσο και αμινοξέα. Ωστόσο, οι διάφοροι τύποι και τα ποσά τους ποικίλλουν σημαντικά, ανάλογα με τον τύπο του μελιού. Αυτά τα οξέα μπορεί να είναι αρωματικά ή αλειφατικά (μη αρωματικά). Τα αλειφατικά οξέα συμβάλλουν σημαντικά στη γεύση του μελιού, αλληλεπιδρώντας με τις γεύσεις άλλων συστατικών.

Καθώς όμως το μέλι έχει μέσο pH 3,9. σημαίνει ότι το μέλι είναι όξινο. Το μέλι περιέχει μια σειρά από οργανικά και αμινοξέα που οδηγούν στην οξύτητα του μελιού που με την σειρά του είναι η εξήγηση στις φαρμακευτικές του ιδιότητες και στις αντιβακτηριακές ιδιότητες.

Επιπλέον το μέλι περιέχει φλαβονοειδή και αντιοξειδωτικά που κατεβάζουν περισσότερο το μέσο pH με αποτέλεσμα να γίνεται περισσότερο όξινο.

Φυσικά για να είναι όμως κανείς σίγουρος για την ακριβή σύσταση του χρειάζεται χημική ανάλυση μελιού.

Τα οργανικά οξέα περιέχουν τα περισσότερα από τα οξέα του μελιού, αντιπροσωπεύοντας το 0,17-1,17% του μείγματος, με το γλυκονικό οξύ που σχηματίζεται από τις δράσεις ενός ενζύμου που ονομάζεται οξειδάση γλυκόζης ως το πλέον διαδεδομένο. Άλλα οργανικά οξέα είναι μικρά, αποτελούμενα από μυρμηκικό, οξικό, βουτυρικό, κιτρικό, γαλακτικό, μηλικό, πυρογλουταμικό, προπιονικό, βαλερικό, καπρικό, παλμιτικό και ηλεκτρικό, μεταξύ πολλών άλλων.

Βιβλιογραφία

  1. Honey – Wikipedia
  2. Thrasyvoulou, A.T, Journal of Apicultural Research25, 1986.

Οι μέλισσες και η ακολουθία Φιμπονάτσι

Ο Λεονάρντο της Πίζας, γνωστός και ως Φιμπονάτσι δημοσίευσε το 1202 το βιβλίο των υπολογισμών (Liber Abaci), ένα βιβλίο γεμάτο με τις μαθηματικές γνώσεις που είχε περισυλλέξει στα ταξίδια του και εξηγούσε μεταξύ άλλων τις αριθμητικές αλληλουχίες.

Στο τρίτο μέρος του liber abaci εμφανίζεται το εξής πρόβλημα: Κάποιος τοποθέτησε σε έναν αποκλεισμένο τόπο ένα ζευγάρι κουνελιών. Τα κουνέλια αυτά αναπαράγονται με ρυθμό ένα νέο ζευγάρι το μήνα και κάθε νέο ζευγάρι γίνεται γόνιμο δύο μήνες μετά κι αναπαράγεται με τον ίδιο ρυθμό. Πόσα ζευγάρια κουνελιών έχουν παραχθεί σε έναν χρόνο από το αρχικό ζεύγος; Το αποτέλεσμα είναι η ακολουθία 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946 … Εδώ λοιπόν κάθε νέος όρος είναι το άθροισμα των δύο προηγουμένων. Η ακολουθία έχει αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη στην Επιστήμη.

Επιπλέον τα πηλίκα των διαδοχικών αριθμών τείνουν στον άρρητο αριθμό: Φ = ½ ( 1 + √5 ) = 1,618033989… Ο αριθμός Φ λέγεται και αριθμός της χρυσής τομής, αφού παριστάνει το χωρισμό ευθυγράμμου τμήματος σε μέσο και άκρο λόγο. Η ακολουθία Φιμπονάτσι και η χρυσή τομή εμφανίζονται σε όλες σχεδόν τις πτυχές της ζωής και φυσικά και στις μέλισσες.

Υπάρχουν πάνω από 20.000 είδη μελισσών, τα περισσότερα απ’ τα οποία ζουν μοναχικά. Η πιο γνωστή απ’ όλες, η μελιτοφόρα μέλισσα, ζει σε αποικίες με μεγάλους πληθυσμούς. Από εδώ και πέρα λοιπόν όταν λέμε σ’ αυτό το άρθρο μέλισσα, θα εννοούμε αυτήν, δηλαδή την Apis mellifera. Οι μέλισσες έχουν πολλά ασυνήθιστα χαρακτηριστικά και ένα απ’ αυτά είναι το γενεαλογικό τους δέντρο.

Σε μια αποικία μελισσών υπάρχουν τρία είδη. Η βασίλισσα (μάνα) η οποία είναι θηλυκιά, οι εργάτριες μέλισσες οι οποίες είναι επίσης θηλυκές αλλά δε μπορούν να γονιμοποιηθούν οπότε και να γεννήσουν γονιμοποιημένα αυγά και οι κηφήνες οι οποίοι είναι άρρενες. Και εδώ συμβαίνει κάτι περίεργο. Οι κηφήνες γεννιούνται από αγονιμοποίητα αυγά. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουν πατέρα αλλά μόνο μητέρα. Έχουν όμως παππού. Αντίθετα όλες οι εργάτριες και η βασίλισσα έχουν και μητέρα και πατέρα.

Άρα λοιπόν όλα τα αρσενικά μέλη της κυψέλης έχουν έναν γονιό και όλα τα θηλυκά δύο. Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται το γενεαλογικό δέντρο των μελισσών:

Ας μελετήσουμε το γενεαλογικό δέντρο των αρσενικών μελισσών (κηφήνων): Ένας κηφήνας έχει έναν γονιό που είναι θηλυκός. Έχει επίσης δύο παππούδες, από τη μητέρα του και τρεις προ-παππούδες. Δύο απ’ τους γονείς της γιαγιάς του και έναν από του παππού του. Πηγαίνοντας ακόμη πιο πίσω βλέπουμε ότι η αριθμητική αλληλουχία είναι η ίδια με την ακολουθία Φιμπονάτσι και το ίδιο συμβαίνει και για τα θηλυκά μέλη της αποικίας.

Όπως είπαμε η ακολουθία Φιμπονάτσι βρίσκεται σχεδόν παντού στη φύση. Ο αριθμός των πετάλων σε πολλά άνθη τις περισσότερες φορές είναι ένας αριθμός Φιμπονάτσι. Οι περισσότερες μαργαρίτες έχουν 34, 55 ή 89 πέταλα. Το άγριο τριαντάφυλλο, η νεραγκούλα, ο καπουτσίνος και η ακουιλέγια εμφανίζονται συνήθως με 5 πέταλα ενώ το αστράκι και η πικραλίδα με 21. Το χρυσάνθεμο έχει συνήθως 34 πέταλα όπως και ο ηλίανθος.

Γυρίζοντας πίσω στις μέλισσες και διαιρώντας τον αριθμό των θηλυκών μελισσών με τον αριθμό των αρσενικών παίρνουμε το 1.618 δηλαδή τη χρυσή τομή!

πηγές: Wikipedia.com, maths.surrey.ac.uk, gwbuzz.com, akida.info (Μιχάλης Α. Πόλης)

Ανακαλύφθηκε νέο είδος μέλισσας

Ένα νέο είδος μέλισσας ανακαλύφθηκε στη χερσόνησο του Cape York, στο βόρειο Queensland. Σύμφωνα με τον Remko Leijs, βιολόγο του Μουσείου της Νότιας Αυστραλίας, ο οποίος ανακάλυψε τη μέλισσα, πρόκειται για ένα είδος Amegilla bombiformis γνωστή και ως «Μέλισσα Αρκουδάκι» της οικογένειας των Απιδών (Apidae).

Προς το παρόν δεν έχει όνομα καθώς ο Remko δεν έχει ολοκληρώσει την έρευνά του. Ο ίδιος δήλωσε στο Australian Geographic ότι βρήκε τη μέλισσα πάνω σε ένα άνθος ιβίσκου. Αυτή η νέα μέλισσα είναι ένα από τα πέντε νέα είδη των Amegilla bombiformis, που έχει ανακαλυφθεί κατά τη διάρκεια του προγράμματος Bush Blitz, το οποίο ξεκίνησε για πρώτη φορά το 2010 με στόχο να γίνει περισσότερο γνωστή η τεράστια βιοποικιλότητα της Αυστραλίας.

«Είναι υπέροχο ότι ανακαλύπτονται πολλά νέα είδη ιθαγενών μελισσών, αλλά από την άλλη πλευρά κάποια είδη που ανακαλύφθηκαν πριν από περίπου 100 χρόνια σήμερα θεωρούμε ότι έχουν εξαφανιστεί» πρόσθεσε ο Remko. Ο ίδιος κατάλαβε ότι πρόκειται για ένα νέο είδος όταν παρατήρησε τα χαρακτηριστικά και ξεκάθαρα δαχτυλίδια που είχε στην κοιλιά της. «Όλα τα άλλα είδη αυτής της ομάδας μελισσών έχουν ασαφή δαχτυλίδια καθώς είναι αρκετά χνουδωτές και καλύπτονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από πορτοκαλί-καφέ χρώμα, εξού και η ονομασία Μέλισσα Αρκουδάκι».

πηγή: Australian Geographic

Μεσογειακή διατροφή για παιδιά άνω του έτους, από τον παιδίατρο Στέλιο Παπαβέντση (μέρος 1ο)

Μετά το έτος η διατροφή ενός παιδιού δεν διαφέρει από εκείνη μεγαλύτερων παιδιών. Η καλύτερη μακράν διατροφή όπως αναδεικνύεται από την επιστημονική κοινότητα είναι η μεσογειακή διατροφή, εκείνη που επικρατούσε κάποιες δεκαετίες πριν σε περιοχές της Ελλάδας αλλά δυστυχώς σήμερα έχει ξεχαστεί για την πλειονότητα παιδιών και ενηλίκων.

Πολυάριθμες μελέτες έχουν αναδείξει την ωφέλεια της μεσογειακής διατροφής στην μείωση της παχυσαρκίας, των καρδιοαγγειακών νοσημάτων και στην μακροζωία. Υπάρχουν ακόμα δεδομένα που την συνδέουν με πρόληψη αλλεργιών και άσθματος. Η μεσογειακή διατροφή στηρίζεται στα φρούτα, τα λαχανικά, τα ψάρια, τους καρπούς και το ελαιόλαδο. Το μεγαλύτερο δώρο που μπορείτε να κάνετε στο μικρό παιδί σας είναι η εισαγωγή του σε ένα οικογενειακό τραπέζι που έχει σταθερό πλάνο μεσογειακής διατροφής και η εγκατάσταση υγιεινών συνηθειών στο τραπέζι.

Το μωρό μέχρι να χρονίσει είναι καλό να δοκιμάσει όλη την γκάμα, ότι καλό υπάρχει στον μανάβη από φρούτα και λαχανικά. Ο γνώμονας είναι πράγματα όσο γίνεται φρέσκα, εποχής, τοπικά παραγόμενα, βιολογικά ή από καλό παραγωγό. Δεν υπάρχει κανένας περιορισμός και κανένα φρούτο ή λαχανικό που «απαγορεύεται», αντίθετα το μωρό πρέπει να εισαχθεί από νωρίς σε ποικιλία γεύσεων ώστε να τα συνηθίσει και να τα αγαπήσει.

Σύντομα όχι μόνο αλεσμένα, αλλά και σε στικάκια μαλακωμένα με βράσιμο ή στον ατμό, ή και σε ωμές σαλάτες, πάντα σε συντονισμό με το επίπεδο κατάκτησης της δεξιότητας μάσησης στο κάθε παιδί. Μπορούν να είναι πολύ καλύτερα σνακ από «μπισκοτάκια» και άλλες τροφές με άδειες θερμίδες. Να προτιμάμε τη μάσηση στα φρούτα και όχι την εμμονή στις αλεσμένες φρουτόκρεμες ή την υπερκατανάλωση χυμού (η σύσταση είναι κάτω από 100ml ανά μέρα).

Άφθονο ωμό ελαιόλαδο σε σαλάτες, πάνω σε ψωμί ολικής άλεσης, ή σε λαδερά φαγητά όπου προστίθεται προς το τέλος του μαγειρέματος. Δώστε στα παιδιά σας τακτικά ελιές, όσο γίνεται λιγότερο αλμυρές: τα περισσότερα τις αγαπούν, και καλά κάνουν γιατί πρόκειται για τροφή με πλούσια αντιοξειδωτικά βιταμίνες πολυακόρεστα λιπαρά και ίνες. Λαδερά φαγητά πρέπει να δίνονται στο μικρό παιδί τουλάχιστον 1-2 φορές τη βδομάδα: αγκινάρες, αρακάς, φασολάκια, γεμιστά, μελιτζάνες, τουρλού, πράσα, σπανάκι και πολλές άλλες ιδέες από το οικογενειακό τραπέζι της γιαγιάς.

Τα όσπρια αποτελούν πολύτιμη τροφή και είναι καλό να συνηθίζονται από νωρίς στην εισαγωγή στερεών τροφών στο βρέφος. Περιέχουν πρωτείνη, σίδηρο, ασβέστιο. Να δίνονται μία με δυο φορές την εβδομάδα. Εκτός από τις παραδοσιακές παρασκευές – φακές σούπα, φασόλια, φάβα, ρεβύθια κλπ – μπορούν άνετα να δοθούν και σε σαλάτα ή απλά και στεγνά μαγειρεμένα για να τα πιάσει το παιδί στα χέρια του.

Τα ψάρια πρέπει να έρχονται τακτικά στο οικογενειακό τραπέζι, μία αν γίνεται και δύο φορές την εβδομάδα. Δεν μένουμε στα «παιδικά» ψάρια χωρίς πολλά λιπαρά, αλλά προσφέρουμε άφθονα μικρά λιπαρά ψάρια, όπως κουτσομούρα, σαρδέλα, γαύρο, τσιπούρα, λαβράκι κλπ Μπορούν να γίνουν σε μεγάλη ποικιλία ψητά ή στον φούρνο ή σε ψαρόσουπα ή στον ατμό, δεν είναι ανάγκη να τα συνηθίσει το παιδί μόνο τηγανητά. Μικροί τόνοι και σολομός επίσης, αποφεύγουμε μόνο τα μεγάλα ψάρια που μπορεί να είναι επιβαρυμένα σε μέταλλα. Προσφέρουμε και τακτικά διάφορα πολύτιμα θαλασσινά μετά το έτος: γαρίδες, καλαμάρι, σουπιά, χταπόδι. Ο συνδυασμός με άφθονο λεμόνι είναι σοφός, νοστιμίζει και αυξάνει την απορρόφηση σιδήρου για ψάρια και κρέατα.

Το καλής ποιότητας αυγό είναι σημαντικό κομμάτι της μεσογειακής διατροφής και είναι διατροφικός θησαυρός για τα παιδιά. Καλό είναι να καταναλώνουν ένα αυγό ανά 1-3 μέρες ή 3-5 αυγά την εβδομάδα, και αυτό να ξεκινάει έγκαιρα και νωρίς με την εισαγωγή στερεών τροφών.

Με τον υπόλοιπο πλούτο σε πρωτείνες και σίδηρο που διαθέτει η μεσογειακή διατροφή, το κρέας παίζει μόνο συμπληρωματικό και όχι κυρίαρχο ρόλο σε αυτήν. Στην κλασσική μεσογειακή διατροφή η συχνότητα κατανάλωσης κρέατος δεν ξεπερνούσε τη μια φορά τη βδομάδα ή και το μήνα. Τα μικρά παιδιά θα ήταν καλό να καταναλώνουν ικανοποιητική ποσότητα λευκού και κόκκινου κρέατος 2-3 φορές την εβδομάδα. Σήμερα ωστόσο παρατηρείται συχνά το φαινόμενο παιδιά αλλά και ενήλικες να καταναλώνουν καθημερινά και παραπάνω από μια φορά τη μέρα κόκκινο κρέας, κιμά, αλλαντικά, λουκάνικα ή λευκό κρέας, πράγμα σίγουρα πολύ μακριά από την μεσογειακή διατροφή.

Τα δημητριακά ολικής άλεσης μετά τον χρόνο παίζουν συμπληρωματικό αλλά καθημερινό ρόλο στην μεσογειακή διατροφή. Όχι υπερβολές ωστόσο σε ποσότητες, οριοθέτηση και μεγάλη σημασία στην ποιότητα, αφού πολλά έτοιμα αρτοσκευάσματα έχουν άσπρο επεξεργασμένο αλεύρι πολλά σάκχαρα και πρόσθετα.

Σε ένα πράγμα είμαι κάθετος στους γονείς που βλέπω: δεν γίνεται να ζούμε σε αυτήν την χώρα με τα τόσο υπέροχα παραδοσιακά γιαούρτια, την τεράστια ποικιλία υγιεινών και εύγευστων τυριών, τοπικά παραγόμενων, με πλήρη λιπαρά, προϊόντα πρόβεια ή κατσικίσια, και να μην τα δίνουμε τακτικά στα μικρά μας παιδιά, να τα συνηθίσουν και να τα αγαπήσουν! Δε μπορεί τα παιδιά μας να συνηθίζουν σε εμπλουτισμένα με ζάχαρα επιδόρπια γιαουρτιού ή σε απρόσωπα μαζικής παραγωγής γαλακτοκομικά  πολυεθνικών δυστυχώς προβαλλόμενων έντονα στα μίντια και στα σούπερ μάρκετ. Υπάρχει ένας θησαυρός παραγωγής τοπικών και καλών γαλακτοκομικών εκεί έξω που πρέπει να ξανα-ανακαλύψουμε. Δεν υπάρχει καλύτερο σνακ ή γεύμα ή πρωινό για ένα μικρό παιδί από καλό γιαούρτι με μέλι και τριμμένους ξηρούς καρπούς ή ταχίνι. Καθημερινά λίγο τυρί ή γιαούρτι στο μικρό μας παιδί.

Ο θηλασμός συνεχίζει να είναι αυτό που χρειάζονται τα μικρά παιδιά. Εάν έχει σταματήσει, δίνουμε όσο γίνεται πιο φρέσκο γάλα σε ήπιες ποσότητες, όχι άνω των 300-500ml / 24ωρο – με το κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα παραδοσιακά σε βασική θέση στην μεσογειακή διατροφή.

Οι ξηροί καρποί είναι πολύτιμο στοιχείο της μεσογειακής διατροφής. Για παιδιά που δεν έχουν αλλεργία, η κατανάλωση ξηρών καρπών πρέπει να ξεκινήσει πριν το έτος, σε μορφή ασφαλή για να αποτραπεί ο κίνδυνος πνιγμονής: τριμμένοι μέσα σε φρουτόκρεμα ή γιαούρτι, σε μορφή αλοιφής ή μέσα σε Παρασκευή. Αργότερα και ανάλογα με την πρόοδο του παιδιού στη μάσηση τους προσφέρουμε κομμένους με το παιδί να μην κινείται και με επίβλεψη.

Πολύτιμο και συχνό σνακ στη μεσογειακή διατροφή είναι επίσης οι σταφίδες και τα αποξηραμένα φρούτα. Τα φαγητά για ένα μικρό παιδί δεν χρειάζεται να είναι άνοστα. Μεσογειακή διατροφή σημαίνει εισαγωγή από την αρχή των στερεών τροφών σε μυρωδικά και καρυκεύματα που μπορούν να δώσουν ποικιλία γεύσεων απομακρύνοντας την ανάγκη για υπερβολικό αλάτι ή ζάχαρη: ρίγανη, μαιντανό, άνιθο, σέλινο, κρεμμυδάκι, σκόρδο, μέντα, θυμάρι κανέλα κα, όλα πρέπει να μπουν από την αρχή για να τα συνηθίσει και να τα αγαπήσει το μωρό σας.

Οι τροφές έχουν από μόνες τους συνήθως αρκετό αλάτι, Επιπρόσθετο επιτραπέζιο αλάτι πρέπει να βάζουμε ελάχιστο στο φαγητό των μικρών παιδιών – αλλά και στο δικό μας. Από την άλλη, μη φοβάστε να προσφέρετε στο παιδί σας που και που πιο αλατισμένες καλές τροφές, όπως φέτα και ελιές.

Η ζάχαρη είναι μακράν το ΜΕΓΑΛΟ πρόβλημα στην διατροφή των παιδιών σήμερα. Οι περισσότερες τροφές που υπάρχουν στα σούπερ μάρκετ και προσφέρονται για τα μικρά παιδιά – από έτοιμες κρέμες έως έτοιμα βαζάκια και σνακ και επιδόρπια γιαουρτιού – έχουν αθέμιτη και υπερβολικά μεγάλη ποσότητα απλών σακχάρων, εθίζουν το παιδί στην γλυκιά γεύση και δυστυχώς καταναλώνονται από τα περισσότερα καθημερινά. Εδώ πρέπει να εστιάσει ο γονιός τον αγώνα του για μια πιο υγιεινή, πιο μεσογειακή διατροφή στα παιδιά του.

πηγή: pediatros-thes.gr (του Στέλιου Παπαβέντση παιδιάτρου MRCPCH DCH IBCLC)