Στα έλατα!

Οι μέρες περνούσαν και εμείς περιμέναμε με ένα τηλέφωνο στο χέρι τα νέα απ’ τον έλατο. Μελίσσια δείκτες είχαν τοποθετηθεί σε διάφορες περιοχές της ορεινής Πίνδου και έστελναν δεδομένα σχετικά με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν εκεί αλλά και του βάρους τους. Αν ένα μελίσσι παρουσίαζε σημαντική αύξηση βάρους για συνεχόμενες ημέρες σήμαινε ότι η μελιτοφορία της ελάτης είχε ξεκινήσει. Οι μέλισσες έφερναν μέλι.

Ο έλατος είναι ένα πολύ σημαντικό μέλι. Κι αυτό γιατί εκτός απ’ το ότι είναι ένα απ’ τα ποιοτικότερα και πιο φίνα Ελληνικά μέλια, όταν πάει καλά δίνει πολύ μεγάλες ποσότητες. Τόσες ώστε να σου εξασφαλίσει το μέλι της χρονιάς σου και να μην χρειαστεί να αναζητήσεις άλλες νομές, τουλάχιστον μέχρι αυτές του φθινοπώρου. Έτσι είσαι ελεύθερος να ασχοληθείς σχεδόν αποκλειστικά με την πώληση. Όμως τα τελευταία χρόνια δεν πάει καλά κι αυτό μας έχει αναγκάσει να κάνουμε μέχρι και 2000 χλμ πήγαινε-έλα για άλλες ανθοφορίες-μελιτοφορίες ώστε να γεμίσουμε τα βαρέλια μας.

Επίσης ο έλατος έχει κάποιες ιδιαιτερότητες. Πρέπει να είσαι σίγουρος ότι δίνει μελίτωμα για να πας τα μελίσσια σου, καθώς το μεγάλο υψόμετρο και το κρύο δεν σου δίνουν τη δυνατότητα να μείνεις καιρό. Οι πληθυσμοί στα μελίσσια πέφτουν και η νόσος των δασών προσβάλει τις μέλισσες. Εκ των πραγμάτων βέβαια ποτέ όμως δεν μπορείς να είσαι σίγουρος για την πορεία του έλατου, μιας και ο καιρός ακόμα αυτήν την εποχή είναι αρκετά άστατος και απρόβλεπτος στα ορεινά.

Η αλήθεια όμως είναι ότι όλες οι ενδείξεις ήταν μαζί μας. Ένας βαρύς χειμώνας με αρκετό χιόνι, που κράτησε μέχρι αργά, ευνοεί ιδιαίτερα το έλατο και όταν τα πρώτα θετικά μηνύματα άρχισαν να καταφτάνουν φορτώσαμε τα μελίσσια και ξεκινήσαμε για την Ελάτη Άρτας. Η Ελάτη είναι πανέμορφο χωριό μέσα σε ένα ελβετικό τοπίο, κοντά στα 750-800 μέτρα στο όρος Κοκκινόλακος σε μια, όπως την ονομάζουν «παραφυάδα» των Τζουμέρκων.

Η ώρα πρέπει να κόντευε 2 τα ξημερώματα όταν φτάναμε μετά από πολλές δυσκολίες με το φορτηγό. Η κίνηση στο βουνό απ’ τους μελισσοκόμους δεν περιγράφεται. Κάθε 100 μέτρα και ένα φορτηγό που ξεφόρτωνε. Άνθρωποι με φακούς κεφαλής να κουβαλάνε εδώ και εκεί στη μέση του πουθενά. Σαν ένα πανηγύρι που γίνεται κάθε χρόνο. Η κάκιστη περσινή χρονιά, οι ευνοϊκές, έως εκείνη τη στιγμή, συνθήκες και η ζήτηση του κόσμου για το συγκεκριμένο μέλι είχε δημιουργήσει μια παράκρουση στο μελισσοκομικό κόσμο.

Έπειτα όμως από 2-3 μέρες άρχισαν οι βροχές, οι οποίες μάλιστα κάνουν μεγάλη ζημιά, με αποκορύφωμα το χαλάζι της 11της Ιουνίου. Ευτυχώς στην περιοχή υπήρχαν και λίγες καστανιές, λαδανιές που σ’ αυτό το υψόμετρο κρατούσαν ακόμα αλλά και αυγουστόχορτα, για να τροφοδοτούν με λίγη γύρη. Ο χρόνος που έχει απομείνει πλέον δεν είναι πολύς, αλλά ελπίζουμε μέχρι τέλος να συλλέξουμε λίγο απ’ αυτό το πολύτιμο μέλι!

Ασπροκουνουκλιά (λαδανιά άσπρη)

Η λαδανιά η άσπρη (Cistus Salvifolius) που είναι γνωστή και ως ασπροκουνουκλιά ή αγριοφασκομηλιά είναι ένας φρυγανώδης θάμνος που μπορεί να φτάσει έως και το ένα μέτρο. Όπως και η λαδανιά η ροζ, έχει μικρά χνουδωτά φύλλα με χαρακτηριστικό άρωμα και μεγάλα άνθη με 5 πέταλα.

Αυτοφύεται σε άγονες και πετρώδεις πλαγιές από τους πρόποδες των βουνών μέχρι τα ορεινά. Προτιμά τις ηλιόλουστες θέσεις και έχει πραγματικά ένα απ’ τα πιο όμορφα άνθη της άνοιξης! Ανθίζει κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, όμως η ανθοφορία της ανεβαίνει προς τα πάνω καθώς μπαίνει το καλοκαίρι και έτσι θα την συναντήσει κανείς στα ορεινά μέχρι και το τέλος του Ιούνη.

Δίνει νέκταρ και γύρη, πορτοκαλί χρώματος, η οποία θεωρείται εξαιρετικής ποιότητας. Κατά πολλούς η γύρη της λαδανιάς έχει και την ωραιότερη γεύση. Τις θερμές ώρες του καλοκαιριού εκκρίνει από τους βλαστούς και τα φύλλα μια ρητίνη που είναι γνωστή ως λάδανο και χρησιμοποιούνταν παλαιότερα ως φάρμακο. Το λάδανο οι μέλισσες το συλλέγουν και το μετατρέπουν σε πρόπολη. Είναι ένα πολύ σημαντικό μελισσοκομικό φυτό, που βοηθάει στην ανάπτυξη των μελισσιών.

Μελισσόψωμο

Το πιο γνωστό απ’ τα προϊόντα των μελισσών είναι φυσικά το μέλι, μια αρωματική γλυκαντική ουσία, υψηλής θρεπτικής αξίας. Πέρα απ’ αυτό όμως οι μέλισσες παράγουν το κερί, που χρησιμοποιούν ως δομικό υλικό καθώς είναι εύκαμπτο και ανθεκτικό στην υγρασία, αλλά και άλλα προϊόντα τα οποία είναι γνωστά κυρίως στους μελισσοκόμους και τους πιο «μυημένους».

Μελισσόψωμο αφού έχει εξαχθεί από την κηρήθρα. (φωτό: Chris Tonnesen)

Ένα απ’ αυτά είναι η πρόπολη μια κολλώδης ουσία η οποία προκύπτει από την συλλογή ρητινωδών εκκρίσεων από τους φλοιούς φυτών και χρησιμοποιείται για να σφραγίσει ρωγμές και τρύπες στην κυψέλη αλλά και για απολύμανση μιας και έχει αντιμικροβιακές ιδιότητες. Ο βασιλικός πολτός επίσης είναι μια παχύρρευστη, κρεμώδης ουσία που παράγεται από ειδικούς αδένες των μελισσών και προορίζεται για τη διατροφή των νεογέννητων και της βασίλισσας.

Κάθε ένα απ’ αυτά τα προϊόντα είναι συναρπαστικό από μόνο του, όμως η γύρη είναι ίσως το σημαντικότερο απ’ όλα. Ενώ οι μέλισσες χρησιμοποιούν το μέλι ως κύρια πηγή ενέργειας, η γύρη είναι αυτή που θα τους προσφέρει τις πρωτεΐνες, τις βιταμίνες και τα άλλα ζωτικά θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται. Με τη πρώτη ματιά, η γύρη των μελισσών φαίνεται σαν ένα αρκετά απλό προϊόν – κατά τη διάρκεια της επικονίασης χιλιάδων λουλουδιών κάθε μέρα, οι εργαζόμενες συλλέκτριες μέλισσες λούζονται με κόκκους γύρης, μερικούς από τις οποίους συλλέγουν στα πίσω πόδια τους και μεταφέρουν στην αποικία τους.

Κηρήθρα με αποθηκευμένη γύρη. (φωτό: Josh Pollen)

Αυτή είναι η γύρη που διατίθεται συνήθως στην αγορά, κυρίως επειδή είναι σχετικά εύκολο να συλλεχθεί με μια γυρεοπαγίδα η οποία τοποθετείται στην είσοδο της κυψέλης και λόγω του ότι δυσκολεύει την μέλισσα να εισέλθει την αναγκάζει να χάσει απ’ τα πόδια της τη γύρη και να την αφήσει να πέσει σε ένα καλαθάκι. Όμως οι μέλισσες δεν τρώνε την γύρη έτσι, δηλαδή φρέσκια. Αντ ‘αυτού, αφού εισαχθούν στην κυψέλη συγκεντρώνονται και συσκευάζονται στις κηρήθρες όπου αναμιγνύονται με νέκταρ και πεπτικά υγρά ενώ στη συνέχεια σφραγίζονται με μια σταγόνα μελιού ώστε να διατηρηθούν.

Οι μελισσοκόμοι ονομάζουν αυτή τη μορφή γύρης «μελισσόψωμο» και αν αναρωτιέστε γιατί δεν κυκλοφορεί στην αγορά σε αυτή τη μορφή, αυτό συμβαίνει διότι είναι σχεδόν αδύνατον να εξαχθεί απ’ την κηρήθρα χωρίς αυτή να καταστραφεί. Γιατί όμως οι μέλισσες επεξεργάζονται την γύρη; Η φρέσκια γύρη έχει υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία και πρωτεΐνη και όταν εισάγεται στην κυψέλη βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με θερμοκρασίες που φτάνουν τους 37°C, συνθήκες ιδανικές για την ανάπτυξη μούχλας. Ωστόσο, τα πεπτικά υγρά των μελισσών είναι πλούσια σε βακτηρίδια γαλακτικού οξέος (Vasquez και Olofsson 2009) και μεταβολίζουν τα σάκχαρα στη γύρη, παράγοντας γαλακτικό οξύ και μειώνοντας το pH από 4,8 σε περίπου 4,1 (Mattila et al., 2012), μια τιμή που βρίσκεται κάτω από το γενικά αναγνωρισμένο όριο (4,6) για την ανάπτυξη παθογόνων μικροβίων.

Αριστερά: κηρήθρα με αποθηκευμένη γύρη. Δεξιά: σούπα αρακά με προνύμφες μελισσών και μελισσόψωμο.

Αυτό το μείγμα γύρης και πεπτικών υγρών είναι μια αρκετά διαφορετική ουσία από την φρέσκια ακατέργαστη γύρη των φυτών. Μάλιστα το μελισσόψωμο υπόκειται ένα είδος ζύμωσης που μοιάζει ιδιαίτερα με πρακτικές παρασκευής τροφίμων από ανθρώπους. Το ψωμί των μελισσών περιέχει γνωστά προβιοτικά όπως τα Oenococcus, Paralactobacillus και ιδιαίτερα το Bifidobacterium τα οποία αποδεδειγμένα μειώνουν τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Πολλοί από αυτούς τους ευεργετικούς μύκητες είναι ευαίσθητοι σε μυκητοκτόνα στο περιβάλλον (Yoder et al., 2013), που συχνά εφαρμόζονται σε φυτικές καλλιέργειες.

Η μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλομορφία των ευεργετικών μικροβίων στις αποικίες μελισσών, συσχετίστηκε επίσης με τη μεγαλύτερη γενετική ποικιλομορφία των ίδιων των μελισσών και αυτή η συμβίωση μεταξύ των μελισσών και των μικροβίων τους, όπως και στους ανθρώπους, γίνεται ολοένα και περισσότερο γνωστή ως πιθανό θεμελιώδες στοιχείο της συνολικής υγείας των αποικιών τους.

Βούτυρο από μελισσόψωμο.

Εκτός από τη συντήρηση η διαδικασία ζύμωσης της γύρης βοηθά στην καλύτερη αφομοίωση των θρεπτικών συστατικών της. Ορισμένες πρωτεΐνες διασπώνται σε αμινοξέα, τα άμυλα μεταβολίζονται σε απλά σάκχαρα και οι βιταμίνες γίνονται καλύτερα αφομοιώσιμες. Με αυτή την έννοια, το ψωμί των μελισσών είναι ακόμα πιο υγιεινό από τη συνηθέστερη φρέσκια γύρη των φυτών. Ωστόσο, η μετατροπή της γύρης σε μελισσόψωμο παρουσιάζει κάποιες ενδιαφέρουσες ιδιαιτερότητες. Η οξύτητα του γαλακτικού οξέως δημιουργεί μια πικρία στη γεύση ενώ η ζύμωση παράγει δευτερογενή φρουτώδη αρώματα.

Το πιάτο «The Whole Hive» ένα επιδόρπιο παγωτού με μελισσοκέρι, σάλτσα μελιού και γύρη.

Σε αυτό το πρότζεκτ του Nordic Food Lab χρησιμοποιήθηκε μελισσόψωμο σε διάφορες συνταγές, όπως σε μια σούπα αρακά με προνύμφες μελισσών αλλά και σε ένα επιδόρπιο παγωτού με μελισσοκέρι και σάλτσα μελιού. Οι ισχυρές βακτηριακές ιδιότητες του μελισσόψωμου το καθιστούν ιδανικό «εμβόλιο» για την έναρξη μιας γαλακτικής ζύμωσης σε μια κρέμα γάλακτος ή για τη δημιουργία βουτύρου.

πηγή: Nordic Food Lab

Ανθυλλίς η ερμάνειος (αλογοθύμαρο, σουρούπα)

Στους πρόποδες της Πίνδου, στα πετρώδη εδάφη των γκρεμών, συναντά κανείς την περίοδο του Μαΐου – Ιουνίου έναν χαμηλό θάμνο με έντονα κίτρινα άνθη που λατρεύουν οι μέλισσες. Το φυτό Anthyllis hermanniae γνωστό και ως αλογοθύμαρο, σουρούπα, σμυρνιά, καλοκαιρινό ρείκι, αγριοφρυγανιά, κοκκωνόχορτο κ.α. είναι κοινό σε όλη την Ελλάδα, σε άγονους ημιορεινούς αλλά και πεδινούς τόπους.

Θα το συναντήσει κανείς στους πρόποδες των βουνών κοντά στα ρείκια αλλά και στις πλαγιές των νησιών πλάι στα θυμάρια. Είναι ένα είδος που βόσκεται από φυτοφάγα ζώα, αρκετά ανθεκτικό στις καιρικές συνθήκες. Το ύψος του φτάνει το ένα μέτρο και αν προηγηθούν βροχές η ανθοφορία του είναι έντονη και μπορεί να φτάσει και τον ένα μήνα.

Θεωρείται σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό καθώς δίνει άφθονο και εκλεκτό νέκταρ απ’ το οποίο προκύπτει ένα ανοιχτόχρωμο κίτρινο μέλι με υπέροχο άρωμα. Δίνει και γύρη χρώματος μπεζ βοηθώντας τα μελίσσια να αναπτυχθούν πριν τη μελιτοφορία της ελάτης και του θυμαριού. Προκαλεί την τάση στις μέλισσες να χτίσουν νέες κηρήθρες, οι οποίες μάλιστα αποκτούν ένα έντονο κίτρινο χρώμα. Τα άνθη του προσελκύουν και άλλα έντομα όπως βομβίνους και πεταλούδες.

Μετά την ανθοφορία γίνεται ξυλώδες με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά ανθεκτικό στο ξηροθερμικό κλίμα του καλοκαιριού αλλά και στους ανέμους.

Και πάλι στα ορεινά

Ήταν λίγο μετά τις 9 το πρωί όταν ανηφόριζα την επαρχιακή οδό του Πατιόπουλου στους πρόποδες της Πίνδου, για να επισκεφτώ τα μελίσσια. Τα είχα αφήσει ήδη 2 μέρες για να συνηθίσουν το νέο τους περιβάλλον και τώρα έπρεπε να πάω να συμμαζέψω το χάος που επικρατούσε μέσα στις κυψέλες μετά την ανθοφορία της πορτοκαλιάς. Η πορτοκαλιά τρελαίνει τις μέλισσες τόσο πολύ που αποθηκεύουν ότι βρίσκουν, όπου βρίσκουν με αποτέλεσμα να μπλοκάρεται η βασίλισσα και το μελίσσι να μην αναπτύσσεται.

Θυμάμαι ότι είχα αργήσει να ξεκινήσω με αποτέλεσμα να φτάσω τελικά στις 9:30, όπου μάλιστα μία έκπληξη με περίμενε. Εκεί που είχα συνηθίσει στην πεδιάδα της Άρτας να πηγαίνω απ’ τις 8 και στις εισόδους να γίνεται χαμός απ’ την κίνηση, παρατήρησα ότι εδώ, δεν πετούσε σχεδόν τίποτα. Το σημείο ήταν ηλιόλουστο αλλά το κρύο της νύχτας κρατούσε ακόμα και δεν άφηνε τις μέλισσες να πιάσουν δουλειά. Αμέσως σκέφτηκα ότι ίσως ήταν λάθος να αφήσω τόσο νωρίς την ασφάλεια και τη ζεστασιά του κάμπου για ένα μόνο φυτό…

Πριν λίγες μέρες είχα πάρει την απόφαση να εγκαταλείψω την πεδιάδα της Άρτας με το ακτινίδιο στο μέσο της ανθοφορίας του. Κάποιοι λένε ότι η άφθονη μεν γύρη του δε μπορεί να συγκριθεί σε ποιότητα με αυτήν της λαδανιάς ή του παλιουριού και οι μέλισσες που θα γεννηθούν και θα τραφούν με ποιοτική και θρεπτική γύρη θα γίνουν πιο δυνατές. Άλλωστε όλη αυτή η προετοιμασία γίνονταν για τον έλατο και ο χρόνος των 20 περίπου ημερών που είχα για να ανασυνταχτούν τα μελίσσια ήταν μικρός και το ρίσκο μεγάλο.

Οι τελευταίες μέρες του Μαΐου ήταν αρκετά βροχερές και η θερμοκρασία τη νύχτα έπεφτε αρκετά χαμηλά. Πράγματι έπειτα από 2-3 μελίσσια βρήκα στον πάτο της κυψέλης και μπροστά στην είσοδο, νεκρό – παγωμένο γόνο. Ήταν αρκετά νωρίς σκέφτηκα, να στήσω το μελισσοκομείο στα 550 μέτρα υψόμετρο… Όμως οι λάθος επιλογές μπορεί να παίζουν το ρόλο τους, δεν καθορίζουν όμως και το τελικό αποτέλεσμα. Αμέσως «έσφιξα» τα μελίσσια και συγκέντρωσα όλους τους γόνους στον κάτω όροφο. Μάζεψα ότι περιττό πλαίσιο δεν πατούσαν οι μέλισσες και έβαλα τις γύρες και τα μέλια στις θέσεις τους.

Στη συνέχεια έκανα μια βόλτα στη γύρω περιοχή για να δω που πηγαίνουν οι μέλισσες. Όπου άκουγα βουητό ακολουθούσα, προσπαθώντας να δω τι είναι. Είδα λαδανιές (κουνούκλες) άσπρες και ροζ, στις οποίες εργάζονταν και άλλα έντομα, σκαθάρια αλλά και άγριες μέλισσες. Παρατήρησα παλιούρια τα οποία όμως είχε «ξεπλύνει» η βροχή και δεν μπορούσαν να προσελκύσουν πολλούς επικονιαστές. Αυτό όμως που φαίνονταν να κεντρίζει περισσότερο το ενδιαφέρον των μελισσών ήταν το αλογοθύμαρο (σουρούπα). Φυσικά υπήρχαν σε μεγάλη αφθονία ασφάκες, ο βαθύς κάλυκας των οποίων όμως καθιστούσε τη συλλογή νέκταρος πολύ δύσκολη, σχεδόν αδύνατη, αλλά και αγριοράδικα.

Τα μελίσσια θα παραμείνουν εδώ μέχρι να ξεκινήσει η μελιτοέκκριση του ελάτου. Το μέρος πάντως είναι φανταστικό!

Στράτος Σαραντουλάκης

Η Ανταρκτική αρχίζει σιγά σιγά να πρασινίζει λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη…

Σύμφωνα με μία νέα μελέτη τα βρύα στην Ανταρκτική παρουσιάζουν σταθερή αύξηση τα τελευταία 50 χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής και της ανόδου της θερμοκρασίας.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Current Biology, δείχνει ότι αν συνεχίσουν έτσι τα πράγματα, η Ανταρκτική θα είναι πολύ πιο πράσινη στο μέλλον. Η συνεχιζόμενη υποχώρηση των πάγων θα καταστήσει την χερσόνησο της Ανταρκτικής πιο «φιλική» για τα βρυόφυτα, μιας και θερμαίνεται με ταχύτερο ρυθμό από την υπόλοιπη ήπειρο.

«Είναι ένα σαφές σημάδι ότι η βιολογική αντίδραση στην αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη είναι διαδεδομένη σε όλο τον κόσμο» δήλωσε ο επικεφαλής Matt Amesbury, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Exeter στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Η χερσόνησος της Ανταρκτικής θεωρείται συχνά ως πολύ απομακρυσμένη και ίσως ακόμη και άθικτη, αλλά αυτό δείχνει σαφώς ότι οι επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος γίνονται αισθητές και εδώ». Ο Amesbury και οι συνεργάτες του εργάστηκαν πάνω σε δεδομένα 150 ετών και βρήκαν σημαντικές αλλαγές τα τελευταία 50 χρόνια, κατά τα οποία περιοχές της Ανταρκτικής καλύφθηκαν με βρύα.

Και όλο αυτό έρχεται ύστερα από μία άλλη έρευνα η οποία δημοσιεύτηκε επίσης μέσα στο έτος και η οποία δείχνει αύξηση των φυτών και στην Αρκτική. Οι επιστήμονες κάποτε πίστευαν ότι το φυτοπλαγκτόν δεν θα μπορούσε να ευδοκιμήσει κάτω από τον θαλάσσιο πάγο στον ψυχρό ωκεανό της Αρκτικής. Αλλά η μείωση των πάγων έφερε τα πάνω κάτω. Το λεπτότερο στρώμα πάγου επιτρέπει στην ηλιακή ακτινοβολία να περνά σε σημεία που προηγουμένως έμεναν σκοτεινά, γεγονός που επιτρέπει στο πλαγκτόν να αναπτυχθεί.

Τα τελευταία χρόνια, η Αρκτική έχει καταγράψει εκπληκτικά ρεκόρ θερμοκρασίας που ως αποτέλεσμα είχαν χαμηλά επίπεδα κάλυψης από πάγο. Στην Ανταρκτική, απ’ την άλλη, η παρατηρούμενη αλλαγή ήταν λιγότερο δραματική. Οι υψηλές θερμοκρασίες όμως συνεχίζουν να επηρεάζουν και τους δύο πόλους. Ο Απρίλιος που μας πέρασε ήταν ο δεύτερος θερμότερος που έχει καταγραφεί ποτέ!

πηγή: scientificamerican

Το μέλι Ερείκης

Είναι γνωστό ότι κάθε τύπος μελιού είναι ευεργετικός για την υγεία του ανθρώπου. Οι αντιμικροβιακές ιδιότητες του μελιού το καθιστούν ένα από τα πιο σημαντικά ιατρικά “εργαλεία” εδώ και αιώνες. Υπάρχουν πολλά και διαφορετικά είδη μελιού, ανάλογα με το φυτό, το οποίο χρησιμοποιούν οι μέλισσες για να τραφούν. Το ρείκι είναι ένα εξαιρετικό φυτό για την παραγωγή μελιού, πολύ απλά επειδή έχει ορισμένες μοναδικές ιδιότητες που κάνουν καλό στην υγεία του ανθρώπου.

Φθνιπωρινή ερείκη (Erica verticillata)

Το ρείκι (Erica manipuliflora, ερείκη η σπονδυλανθής) ανήκει στην οικογένεια των Ερεικωδών. Ως βότανο περιέχει αλκαλοειδή, αρμπουτίνη, κιτρικό και φουμαρικό οξύ, πτητικό έλαιο, τανίνη και καροτίνη. Έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως σαν φαρμακευτικό φυτό στις ορεινές περιοχές της Ευρώπης, όπου υπάρχει αυτοφυές σε ολόκληρες εκτάσεις. Οι θεραπευτικές ιδιότητες του βοτάνου έχουν καταγραφεί ήδη από τον Μεσαίωνα, αφού αναφέρονται σε βιβλία του 7ου αιώνα μ.Χ.

Στην Ελλάδα υπάρχουν τέσσερα φυτά της οικογένειας των Ερεικωδών από την νεκταροέκκριση των οποίων παράγονται αντιστοιχοι τύποι μελιών. Η Φθνιπωρινή ερείκη γνωστή και ως σούσουρα (Erica verticillata), η ανοιξιάτικη ερείκη (Erica arborea), η Κουμαριά (Arbutus unedo) και το Ροδόδεντρο (Rhododendron). Το μέλι που παράγεται από τα τέσσερα αυτά φυτά έχει διαφορετικές ιδιότητες γι αυτό και εξετάζεται χωριστά.

Το μέλι της Φθινοπωρινής ερείκης (σούσουρας). Παράγεται σε μεγάλες ποσότητες σε αρκετές περιοχές της χώρας. Είναι προϊόν με ιδιαίτερα υψηλή θρεπτική αξία.

Από τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά (Πίνακας) ξεχωρίζουν οι τιμές υγρασίας που είναι συγκριτικά με άλλες κατηγορίες μελιού υψηλές, μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις υπερβαίνουν το όριο των αγορανομικών διατάξεων (20%). Η υπέρβαση αυτή γίνεται δεκτή από τις αγορανομικές διατάξεις, ως ιδιομορφία κατ΄εξαίρεση για το ερεικόμελο. Η ηλεκτρική αγωγιμότητα είναι επίσης σχετικά υψηλή και βρίσκεται ανάμεσα στις τιμές των ανθόμελων και δασόμελων γεγονός που επιτρέπει την διάκριση του ερεικόμελου από τα άλλα ανθόμελα.

Το χρώμα του ερεικόμελου είναι κοκκινωπό, η οσμή και η γεύση χαρακτηριστική. Λόγω τις υψηλής φυσικής περιεκτικότητάς του σε γλυκόζη κρυσταλλώνει πολύ γρήγορα (1-3 μήνες) και γι αυτό δεν προσφέρεται για ανάμειξη με άλλα μέλια για δημιουργία εμπορικών τύπων (χαρμάνια).

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή γιατί ξινίζει πιο εύκολα από τα άλλα είδη μελιού λόγω της υψηλής του υγρασίας και της μεγάλης του περιεκτικότητας σε ζαχαρομύκητες.

Το ερεικόμελο θεωρείται υψηλής θρεπτικής αξίας και τονωτικό για τον ανθρώπινο οργανισμό, δεν υπάρχουν όμως δημοσιευμένα αποτελέσματα που να τεκμηριώνουν τις παρατηρήσεις αυτές.

Ανοιξιάτικο μέλι ερείκης. Το ανοιξιάτικο ρεικίσιο μέλι συγκριτικά με το φθινοπωρινό είναι ανοικτόχρωμο, έχει διαφορετική γεύση, και χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση γλυκόζης, η οποία πιθανόν να κυμανθεί υψηλότερα της φρουκτόζης.

Ανοιξιάτικη ερείκη (Erica arborea)

Θρεπτική αξία Ερεικόμελου

Το μέλι ερείκης έχει πολύ υψηλή βιολογική και θρεπτική αξία που οφείλεται κυρίως στα μέταλλα, τις πρωτεΐνες, τα αμινοξέα, τα ένζυμα και τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β.

Το μέλι της ερείκης έχει μια ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη (2%) σε σύγκριση με άλλες ποικιλίες μελιού.

Έχει επίσης αντισηπτικές και διουρητικές ιδιότητες.

Σε έρευνα του 2012 βρέθηκε ότι το μέλι από το φυτό ρείκι είχε την μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φαινόλες. Επίσης, η υψηλή ποσότητα των αντιοξειδωτικών του μελιού ερείκης βοηθά στην απομάκρυνση των ελεύθερων ριζών που παράγονται ως αποτέλεσμα των μεταβολικών αντιδράσεων και αλληλεπιδράσεων με τους εξωτερικούς ρύπους του περιβάλλοντος. Η εξόντωση αυτών των ελευθέρων ριζών προλαμβάνει τη γήρανση και βελτιώνει τη γενική υγεία.

πηγές: Ταυτότητα Ελληνικού μελιού, Θρασυβούλου, Μανίκης, 1o Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
healthywithhoney.com, herb.gr, iatropedia.gr, omse.gr
Επιμέλεια: MelissokomiaNet.gr