Στο δρόμο για τις βελανιδιές των Ορέων του Βάλτου

Κάθε χρόνο κατά τα μέσα του Ιούνη μεταφερόμαστε στο πυκνό βελανιδόδασος των Ορέων του Βάλτου στη νότια Πίνδο, καθώς αυτή την εποχή ο δέντρος αρχίζει να δίνει μελίτωμα. Ένα μελίτωμα απ’ το οποίο οι μέλισσες φτιάχνουν ένα πολύ ιδιαίτερο μέλι, σκοτεινό, σχεδόν μαύρο και αρκετά παχύρρευστο. Το ΑΠΘ το είχε χαρακτηρίσει ως το μέλι με τη μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση.

Στον ορεινό όγκο των Ορέων του Βάλτου, στην Αιτωλοακαρνανία, υπάρχει μια εντυπωσιακή αλυσίδα αλλεπάλληλων κορυφών που εκτείνεται βορειότερα από το Αγρίνιο και καταλήγει λίγο πριν τα Τζουμέρκα, στην Ήπειρο. Ασήμι, Καλάνα, Μιτσέλι, Χιονάκι, Αλίντα, Πυραμίδα, Αετοί και αρκετές δευτερεύουσες κορυφές. Εδώ στη φωτό διακρίνονται οι κορυφές Καλάνα, όπου έχει δημιουργηθεί και χώρος προσγείωσης αλεξίπτωτου πλαγιάς αλλά και το όρος Μιτσέλι, ενώ ακριβώς από κάτω απλώνεται το πυκνό βελανιδόδασος, στην κορυφή του οποίου βρίσκεται το Μοναστήρι στα Ρέθα.

Η μονή είναι κτισμένη περίπου στα 1400 μ.Χ. και εκεί εδράζεται από τότε ένα γυναικείο μοναστικό τάγμα. Το μοναστήρι παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για τον εξορκισμό τρελών οι οποίοι δένονταν κατά την διάρκεια της τελετής σε μια από τις δύο κολώνες του πρόναου. Στην κολόνα των τρελών, όπως την αποκαλούν παραμένει ακόμα και σήμερα στην βάση της η αλυσίδα…

Το υψόμετρο όπου στήθηκε το μελισσοκομείο είναι περίπου 700 μέτρα. Η χλωρίδα είναι πλούσια σε είδη, υπάρχουν αρκετά γηγενή φυτά, όπως η παιώνια (Paeonia mascula russoi) αλλά και μια αξιόλογη ποικιλία από άγριες ορχιδέες που περιλαμβάνει την Ophrys reinholdii και την Ophrys helenae.

Η δασική και η ευρύτερη περιοχή έχει και ορνιθολογικό ενδιαφέρον καθώς αρκετά είδη πουλιών έχουν καταγραφεί, όπως ο βραχύποδας αετός (Circaetus gallicus), ο αετός (Pernis apivorus) και το μικρότερο γεράκι (Falco naumanni). Στην περιοχή υπάρχει επίσης σε μεγάλη αφθονία το φυτό υπερικό (γνωστό και ως βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο) το οποίο συλλέγουμε αυτή την εποχή ώστε να παρασκευάσουμε κεραλοιφές.

Άλλα ενδιαφέροντα σημεία της βιοποικιλότητας της περιοχής περιλαμβάνουν ένα μεγάλο αριθμό από δέντρα μεγάλης ηλικίας και κλειστές ομάδες ώριμων δέντρων με πολύ σάπιο υλικό ξυλείας που είναι ιδεώδες για πολλά ασπόνδυλα είδη που περιλαμβάνουν επίσης μεγάλους κανθάρους του δάσους, λειχήνες και μύκητες.

Δυστυχώς όμως η φετινή χρονιά δεν είναι τόσο καλή για το μέλι βελανιδιάς. Τα δέντρα σε σχέση με πέρυσι είχαν πολύ λιγότερο βελάνι και σε συνδυασμό με τον καύσωνα δεν έχουν δώσει αρκετό μελίτωμα. Έτσι αποφασίσαμε να αφήσουμε τα μελίσσια μέχρι τέλους, πριν επιστρέψουν στον κάμπο για να προετοιμαστούν για τις φθινοπωρινές ανθοφορίες.

Advertisements

Τρύγος στα έλατα!

Έπειτα από τρία δύσκολα χρόνια, ο έλατος έδωσε επιτέλους μέλι! Ένα μέλι εξαιρετικής ποιότητας με λεπτό και φίνο άρωμα. Κάθε χρόνο κατά τα μέσα Μαΐου μεταφερόμασταν σε μεγάλα υψόμετρα στα ορεινά της Πίνδου, για τη μελιτοφορία της ελάτης, όμως κάθε φορά επιστρέφαμε άδειοι. Η φετινή χρονιά όμως ήταν διαφορετική και μάλιστα έπειτα από μια πολύ δύσκολη περίοδο.

Από το περασμένο φθινόπωρο τα πράγματα ήταν δύσκολα, καθώς δεν δούλεψε η σουσούρα και η κουμαριά, δεν τρυγήθηκε φθινοπωρινό μέλι και τα μελίσσια ξεχειμώνιασαν με μικρές προμήθειες. Η άνοιξη που ακολούθησε ήταν επίσης καταστροφική, μιας και το ανοιξιάτικο ρείκι, δεν απέδωσε ενώ και η πορτοκαλιά επηρεάστηκε από την αφρικανική σκόνη και την ανομβρία που ακολούθησε.

Το παν σ’ αυτή τη δουλειά είναι να είσαι έτοιμος την στιγμή που πρέπει. Ο έλατος έδωσε για ένα εικοσαήμερο πολύ μέλι κι όσοι κατάφεραν να έχουν δυνατά μελίσσια και είχαν προλάβει να μεταφερθούν στις περιοχές που έδινε, πήραν μέλι.

Στην Πίνδο, από την περιοχή των Τζουμέρκων έως νοτιότερα στα Όρη του Βάλτου, συναντώνται τα δάση των παραμεσογειακών κωνοφόρων, όπως της υβριδογενούς (Abies borisii-regis) και κεφαλληνιακής ελάτης (Abies cephalonica). απ’ όπου παράγεται το περίφημο κόκκινο έλατο, ξακουστό στην Ήπειρο.

Το μέλι ελάτης είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία (κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, σίδηρο), έχει χαμηλό ποσοστό γλυκόζης και βοηθάει στην καλύτερη αφομοίωση των σακχάρων από τον ανθρώπινο οργανισμό. Η γεύση και το άρωμά του είναι ήπια με νότες καραμέλας. Ανήκει στην κατηγόρια των μελιτωμάτων και συλλέγεται από κοκκοειδή & αφίδες που παρασιτούν στα Ελληνικά είδη Ελάτης και παράγουν μελιτώδεις εκκρίσεις τις οποίες έπειτα εκμεταλλεύονται οι μέλισσες. Τα μέλια που προέρχονται από μελιτώματα είναι θρεπτικότερα.

Το μέλι ελάτης διατίθεται άθερμο, χωρίς καμία επεξεργασία και είναι πραγματικά μοναδικό μέλι! Αποστέλλουμε σε όλη την Ελλάδα. Δοκιμάστε το!

Μία δύσκολη χρονιά…

Η φετινή χρονιά είναι ένα καλό παράδειγμα του πόσο σημαντικό είναι το φθινόπωρο. Το περσινό φθινόπωρο, για την Δυτική Ελλάδα, ήταν καταστροφικό. Με τους δύο πρώτους μήνες να είναι εντελώς άνυδροι, φυτά όπως το ρείκι, ο κισσός, η ακονιζιά και ο αρκουδόβατος δεν απέδωσαν με αποτέλεσμα τα μελίσσια να μην ανανεώσουν τους πληθυσμούς τους και να ξεχειμωνιάσουν με κουρασμένες μέλισσες.

Κεντρική Πίνδος. Στο δρόμο για το μελισσοκομείο κατά τα μέσα του φθινοπώρου.

Αν συνυπολογίσουμε σ’ αυτό και το γεγονός ότι και η κουμαριά που ανθίζει τελευταία πριν το χειμώνα, δεν έδωσε μέλι, καταλαβαίνουμε ότι οι μέλισσες αντιμετώπισαν το χειμώνα με λίγες προμήθειες. Ο χειμώνας υπήρξε αντικειμενικά ήπιος, χωρίς ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες, όμως αρκετά μελίσσια, παρ’ όλα αυτά δεν τα κατάφεραν.

Το μελίσσια στον κάμπο για το ξεχειμώνιασμα. Στο βάθος χιονισμένο το όρος Ξηροβούνι και δεξιά ίσα που διακρίνονται τα Τζουμέρκα.

Όσες βροχοπτώσεις δεν είχαμε το φθινόπωρο όμως, τόσες είχαμε με το νέο έτος. Μάλιστα ο Μάρτης αποδείχτηκε πραγματικά παλουκοκαύτης, καθώς μόλις για 4-5 μέρες είδαμε τον ήλιο. Αυτό κράτησε μέσα τις μέλισσες, που δε μπόρεσαν να εκμεταλλευτούν τα ανοιξιάτικα ρείκια. Έχοντας μείνει εντυπωσιακά πίσω στην ανάπτυξη, ελπίζαμε ότι όλα θα αλλάξουν με την έναρξη της ανθοφορίας των εσπεριδοειδών.

Οι πορτοκαλιές άνοιξαν πρώιμα και ξεκίνησαν σχετικά καλά, όμως οι προσδοκίες μας για μέλι ήταν λίγες, μιας και τα μελίσσια ήταν πολύ πίσω. Όμως και τότε, ένα σύννεφο σκόνης κάλυψε την Ανατολική Μεσόγειο για μια εβδομάδα περίπου. Οι μέλισσες ελάττωσαν τις πτήσεις τους. Αρκετά εκνευρισμένες, δεν δέχονταν επιθεωρήσεις. Τις κατανοώ.

Ανθισμένη μανταρινιά στον κάμπο της Άρτας.

Για πρώτη φορά δυσκολευόμαστε τόσο πολύ στην ανάπτυξη. Με τη μελιτοφορία του ελάτου να πλησιάζει (ακούγεται ότι θα είναι και αυτή αρκετά πρώιμη) αναρωτιόμαστε αν θα έχουμε έτοιμα μελίσσια. Οι επόμενες 10-15 μέρες θα είναι οι σημαντικότερες της χρονιάς.

Το φιλτράρισμα του μελιού

Τον τελευταίο καιρό συζητιέται αρκετά, ειδικά στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το θέμα του φιλτραρίσματος του μελιού. Πόσο αυτό επηρεάζει το μέλι; Αφαιρεί πολύτιμα θρεπτικά συστατικά από μέσα του όπως γύρη ή σωματίδια πρόπολης;

Κατά τη διαδικασία του τρύγου θα πέσουν μέσα στο μέλι κομμάτια κεριού από τις κηρήθρες, φτερά μελισσών, ολόκληρες μέλισσες κ.α. Οι περισσότεροι μελισσοκόμοι έχουν ουσιαστικά δύο επιλογές. Είτε θα χρησιμοποιήσουν το απλό φίλτρο με τη διπλή σήτα ώστε να απομακρύνουν αυτά τα σωματίδια, είτε θα συλλέξουν όλο το μέλι σε ένα δοχείο και θα το αφήσουν εκεί για μερικά εικοσιτετράωρα, ώστε να γίνει η διαύγαση και στη συνέχεια θα αφαιρέσουν σχολαστικά τον αφρό και τα ξένα σωματίδια από την επιφάνεια.

Το συνηθισμένο φίλτρο με τη διπλή σήτα, που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι μελισσοκόμοι.

Το απλό φίλτρο έχει δύο σήτες. Η πρώτη έχει οπές με διαστάσεις που κυμαίνονται από 1500 έως και 2000 μικρόν. Χρησιμοποιείται για να αφαιρέσει τα πολύ μεγάλα κεριά. Το δεύτερο και μικρότερο φίλτρο, έχει οπές διαστάσεων από 400 έως και 800 μικρόν. Τα περισσότερα είναι γύρω στα 650μm. Τα σωματίδια γύρης έχουν μέγεθος γύρω στα 25μm, με τα περισσότερα να κυμαίνονται μεταξύ 10 και 50μm, ενώ τα μεγαλύτερα φτάνουν τα 100μm. Οι μελισσοκόμοι λοιπόν που χρησιμοποιούν το απλό φίλτρο με τη διπλή σήτα ΔΕΝ αφαιρούν την γύρη από το μέλι.

Μεγαλύτερες μελισσοκομικές μονάδες χρησιμοποιούν αυτόματα μέσα εξαγωγής και φιλτραρίσματος του μελιού, ακόμα και εκεί όμως η σήτα δεν είναι μικρότερη των 400μm.

Σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει να τονίσουμε ότι το μέλι θα πρέπει να φιλτράρεται κατά τον τρύγο και γιατί αν παραμείνουν πολλά απ’ τα σωματίδια στο μέλι, αυτό μπορεί να υποστεί ζύμωση, αλλά και γιατί αν αποθηκευτεί σε δοχείο, άφιλτρο, ώστε να γίνει η διαύγαση μπορεί να συμβεί το εξής: το μέλι επειδή είναι βαρύ, στέλνει τα ελαφριά ξένα σώματα (κεριά, μέλισσες κτλ) στην επιφάνεια, απ’ όπου και αφαιρούνται στη συνέχεια, όμως τα βαρύτερα (όπως για παράδειγμα ένα καρφί απ’ την κυψέλη) θα καταλήξει στον πυθμένα…

Ποιο φίλτρο λοιπόν αφαιρεί τη γύρη και γιατί;
Το μέλι περιέχει ένα σημαντικό αριθμό γυρεόκοκκων οι οποίοι προέρχονται από τα φυτά που επισκέπτεται η μέλισσα. Από αναλύσεις που έχουν γίνει στα ελληνικά μέλια, κατά μέσο όρο κάθε δείγμα περιείχε γυρεόκοκκους από 10-24 διαφορετικά είδη φυτών. Η γυρεοσκοπική ανάλυση είναι μια διαδικασία πολύ σημαντική για τον καθορισμό της βοτανικής προέλευσης αλλά και της χώρας συγκομιδής.

Κάποιος με ρώτησε κάποτε, αν ο λόγος που αφαιρείται η γύρη είναι για να προστατέψει άτομα που παρουσιάζουν αλλεργία, αλλά αυτό δεν ισχύει. Η γύρη που περιέχει το μέλι είναι σε τόσο μικρές ποσότητες, που στην ουσία λειτουργεί θεραπευτικά. Είναι γνωστό ότι καταναλώνοντας μέλι της περιοχής σας (που περιέχει γυρεόκοκκους των φυτών που σας ενοχλούν) μπορείτε σταδιακά να μειώσετε τα αλλεργικά συμπτώματα.

Η συγκεκριμένη μηχανή υπόσχεται φιλτράρισμα κάτω των 5μm! Μάλιστα στο εγχειρίδιο χρήσης αναφέρει ότι δεν θα είναι δυνατός ο εντοπισμός της χώρας προέλευσης.

Αφού λοιπόν η γύρη αποκαλύπτει την προέλευση του μελιού, γιατί κάποιος να θέλει να την αποκρύψει; Πράγματι για κανέναν στον κόσμο δεν θα είχε νόημα να μπει σ’ αυτού του είδους τη διαδικασία. Για κανέναν πλην ενός… Η Κίνα ξεκίνησε να διακινεί μέλι σε απίστευτα εξευτελιστικές τιμές και επειδή κανείς δε μπορούσε να τις ανταγωνιστεί, οι ΗΠΑ αποφάσισαν να επιβάλουν δασμούς στις εισαγωγές Κινεζικού μελιού. Τότε (2001) οι Κινέζοι τελειοποίησαν μια τεχνική, «υπερ-φιλτραρίσματος» του μελιού, που αφαιρούσε ολοκληρωτικά όλους τους γυρεόκοκκους και στη συνέχεια διακινούσαν το μέλι μέσω τρίτων χωρών και πλέον άνευ δασμών…

Γίνεται αντιληπτό ότι για να αφαιρεθούν όλοι οι γυρεόκοκκοι, πρέπει το μέλι να περάσει από ένα φίλτρο με οπές διαστάσεων μικρότερων των 10μm. Για να καταλάβετε αυτό είναι το μέγεθος των ερυθρών αιμοσφαιρίων που βρίσκονται στο αίμα σας! Το μέλι είναι ένα σχετικά παχύρρευστο υγρό και είναι αδύνατον να περάσει από οπές αυτού του μεγέθους. Γι αυτό θερμαίνεται ώστε να μειωθεί το ιξώδες του, κάποιες φορές του προστίθεται υγρασία ενώ του ασκείται και έντονη πίεση. Οι μηχανές αυτές είναι γνωστές ως Zero Micron Filtration.

Σε οποιαδήποτε ανάλυση, είτε στην ΕΕ είτε στις ΗΠΑ δε μπορεί να βρεθεί η βοτανική προέλευση αλλά και η χώρα παραγωγής. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι είναι από την Κίνα χωρίς πρακτικά να μπορούμε να το αποδείξουμε. Κανένας άλλος όμως στον κόσμο δεν έχει κίνητρο να μπει σ’ αυτή τη διαδικασία.

Ποιοι ωφελούνται απ’ το Κινέζικο μέλι;
Από την στιγμή που επιτρέπεται η ανάμιξη μελιών (περισσότερα εδώ), δόθηκε η δυνατότητα στους συσκευαστές να δημιουργήσουν χαρμάνια μελιών πχ Ελληνικό με Κινέζικο μέλι και στη συνέχεια να το διακινήσουν ως Ελληνικό. Σε οποιοδήποτε έλεγχο και ανάλυση το μέλι θα φαίνονταν Ελληνικό, αφού θα εμφανίζονταν μόνο οι γυρεόκοκκοι των Ελληνικών φυτών. Μάλιστα επειδή στο φιλτραρισμένο Κινέζικο μέλι δεν προκύπτει και η βοτανική προέλευση, ένας συσκευαστής μπορεί να το αναμίξει με ένα εμπορικό μέλι (πχ Θυμαρίσιο) και εφόσον η ποσοστιαία αναλογία των γυρεόκοκκων στο μείγμα πληροί τις προδιαγραφές (στο συγκεκριμένο παράδειγμα είναι 18%) αυτό σε κάθε ανάλυση θα προκύπτει Ελληνικό και Θυμαρίσιο!

Προσπαθήστε να αποφεύγετε να αγοράζετε μέλια από το σούπερ μάρκετ. Προτιμήστε μικρούς παραγωγούς και ακόμα καλύτερα μικρούς παραγωγούς της περιοχής σας. Τα μίγματα μελιών έχουν υποστεί μεγάλη επεξεργασία και έχουν χάσει κάθε θρεπτική αξία ενώ αρκετές φορές κατά την διαδικασία υπερ-φιλτραρίσματος γίνεται προσθήκη σιροπιού καλαμποκιού ή πατζαριού ώστε να αποκτήσει αρκετή υγρασία και να περάσει απ’ τις οπές.

Το μέλι που θα προμηθευτείτε από έναν μικρό παραγωγό και έχει εξαχθεί με τον τρόπο που συνηθίζεται (του διπλού φίλτρου) δεν έχει χάσει ούτε την γύρη αλλά ούτε και την πρόπολη. Επίσης  εφόσον δεν έχει αναμιχθεί με άλλες ποικιλίες δεν έχει θερμανθεί και άρα δεν παρουσιάζει απώλεια ωφέλιμων ενζύμων και διατηρεί την αντιοξειδωτική του δράση.

Στράτος Σαραντουλάκης
Μελισσοκόμος

Πίσω στον κάμπο για το ξεχειμώνιασμα

Έπειτα από ένα πολύ άσχημο φθινόπωρο,που δεν μας έδωσε τη δυνατότητα να τρυγήσουμε φθινοπωρινό μέλι, είχε έρθει η ώρα να μετακινηθούμε προς τον κάμπο για το ξεχειμώνιασμα. Η ανομβρία των δύο πρώτων μηνών του φθινοπώρου, αποδείχτηκε καθοριστική για τη συνέχεια. Όλες οι ανθοφορίες άργησαν έως και ενάμιση μήνα, ενώ όταν ξεκίνησαν οι βροχές, αυτό έγινε με μεγάλη σφοδρότητα και διάρκεια, με αποτέλεσμα και οι μέλισσες να μην πετούν, αλλά και τα φυτά να μην αποδίδουν.

Από τη μεριά μας εξαντλήσαμε κάθε πιθανότητα, παραμένοντας μέχρι τέλους στο βουνό, μήπως και αλλάξει η κατάσταση, αλλά μάταια. Τα χιόνια κατέβηκαν απειλητικά και έτσι περιμέναμε να φανούν οι πρώτες ηλιόλουστες μέρες, για να ξεκινήσουμε τις μεταφορές. Στον κάμπο η θερμοκρασία είναι αρκετά υψηλότερη, ενώ και το μελισσοκομείο εκεί, έχει περισσότερες ώρες ήλιο την ημέρα.

Δυστυχώς δεν καταφέραμε να τρυγήσουμε ούτε σουσούρα ούτε κουμαριά. Η κουμαριά μάλιστα φέτος δεν εμφανίστηκε καθόλου στα μελίσσια. Ούτε στο βόρειο μελισσοκομείο, στην κεντρική Πίνδο, ούτε στα νότια. Στον κάμπο έχουν ήδη ανοίξει τα πρώτα ζοχαδόχορτα και οι ανεμώνες, ενώ όταν ο καιρός είναι ζεστός τις μεσημεριανές ώρες δουλεύουν και οι μουσμουλιές.

Τα μελίσσια είναι καλά, αλλά πρέπει να φύγουν σύντομα…

Όταν αποφάσισα να στήσω το μελισσοκομείο του νότου στα σύνορα της Άρτας με την Αιτωλοακαρνανία, είχα βρει μια τοποθεσία που έμοιαζε ιδανική για το φθινόπωρο. Χαμηλό υψόμετρο ώστε να έχει λιγότερο κρύο και πολύ ηλιόλουστο που είναι σημαντικό θέμα αυτή την εποχή στο βουνό. Το μόνο που με ανησυχούσε ήταν ότι κοντά βρισκόταν το ποτάμι.

Όργωσα όλη την γύρω περιοχή για να βρω κάποιο σημείο λίγο ψηλότερα ώστε να νοιώθω ασφάλεια, αλλά μάταια. Τα μελίσσια ήταν αρκετά και δεν μπορούσαν να χωρέσουν πουθενά. Με το ποτάμι ελοχεύει πάντα ο κίνδυνος μετά από έντονες βροχοπτώσεις να φουσκώσει και να υπερχειλίσει, παρασύροντας τα μελίσσια. Έτσι μόλις κόπασαν τα έντονα καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ημερών, ξεκίνησα για να επισκεφτώ το μελισσοκομείο.

Η πρώτη προσπάθεια αποδείχτηκε άκαρπη όμως καθώς στον δρόμο είχαν γίνει κατολισθήσεις. Μεγάλοι βράχοι είχαν αποκολληθεί και είχαν κλείσει τον δρόμο. Έτσι γύρισα πίσω και αφού εφοδιάστηκα με κάποια εργαλεία που μπορούσαν να βοηθήσουν ξεκίνησα την επόμενη μέρα και πάλι. Αφού κατάφερα να μετακινήσω κάποιες μεγάλες πέτρες στην άκρη του δρόμου ώστε να καταστεί και πάλι ο δρόμος προσπελάσιμος, συνέχισα.

Το ποτάμι κατέβαζε πολύ λιγότερο όγκο νερού σε σχέση με την προηγούμενη μέρα και αυτό με είχε ανακουφίσει κάπως. Λίγα χιλιόμετρα αργότερα όμως βρέθηκα μπροστά σε ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα. Σε ένα στενό σημείο του δρόμου είχε πέσει μεγάλος όγκος λάσπης που είχε παρασύρει μαζί της πέτρες αλλά και δέντρα. Μάλιστα ο δρόμος είχε υποστεί καθίζηση τουλάχιστον στο 1/4 του πλάτους του.

Με τα μελίσσια να μην απέχουν πολύ απ’ το σημείο, αποφάσισα να αφήσω το αυτοκίνητο και να προσπαθήσω να προσεγγίσω το σημείο με τα πόδια. Ομολογώ πως είναι αρκετά τρομακτικό να περνάς κάτω από απότομους βράχους οι οποίοι στάζουν νερό και κατεβάζουν συνεχώς μικρές πέτρες.

Φτάνοντας στο μελισσοκομείο ένιωσα μεγάλη ανακούφιση βλέποντας τα μελίσσια στη θέση τους αλλά και τις μέλισσες δειλά δειλά να πετούν, προσπαθώντας να καθαρίσουν τις κυψέλες τους μετά από αρκετές μέρες που είχαν μείνει κλεισμένες λόγω της βροχής. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι η σουσούρα ήταν ακόμη ανοιχτή και μάλιστα την επισκέπτονταν και μέλισσες. Προσωπικά δεν την έχω ξαναδεί ανθισμένη Δεκέμβριο μήνα και να αντέχει μετά από τόση κακοκαιρία.

Ενημέρωσα τον Δήμο ώστε να ανοίξει τον δρόμο και πλέον αυτό που σκέφτομαι είναι αν πρέπει να μεταφέρω τα μελίσσια στην ασφάλεια του κάμπου ή να τα αφήσω να εκμεταλλευτούν όσο απομένει απ’ το ρείκι.

Φθινόπωρο στο βουνό

Πριν από μερικά χρόνια, όταν ξεκινούσαμε με τα πρώτα μας μελίσσια, τα πράγματα ήταν πολύ απλά. Όταν έρχονταν το φθινόπωρο, βρίσκαμε ένα μέρος στο βουνό και τα μεταφέραμε. Σήμερα όμως τα μελίσσια έχουν αυξηθεί αρκετά και στο βουνό δεν υπάρχουν χώροι για να τοποθετηθούν όλα. Άλλωστε όσο πιο λίγα τα μελισσοσμήνη σε μια περιοχή, τόσο περισσότερες και οι διαθέσιμες τροφές, πράγμα που σημαίνει ότι καλό είναι να δημιουργούνται μικρές ομάδες μελισσιών και να μεταφέρονται σε διαφορετικές περιοχές.

Έτσι αφού μεταφέραμε την πρώτη ομάδα στην λίμνη Πουρναρίου στην Άρτα, αποφασίσαμε να εξερευνήσουμε την Πίνδο νοτιότερα, προς την Αιτωλοακαρνανία. Η χλωρίδα ελάχιστα αλλάζει, τουλάχιστον από τα σύνορα του νομού Ιωαννίνων και Άρτας μέχρι τη λίμνη Τριχωνίδα. Από τους πρόποδες και μέχρι ύψους 500-600 μέτρων συναντά κανείς ρείκια, κουμαριές, ακονιζιές, κισσούς και αρκουδόβατους.

Προσωπικά θεωρώ ότι όλο αυτό το κομμάτι της Πίνδου είναι καλό για να φιλοξενήσει μελίσσια το φθινόπωρο καθώς όλα τα παραπάνω φυτά θα τα βοηθήσουν να ανανεώσουν τους πληθυσμούς και να ξεχειμωνιάσουν με νέες και πιο ανθεκτικές μέλισσες. Οπότε αυτό που έψαχνα ήταν να βρω ένα ηλιόλουστο μέρος και σε όσο γίνεται χαμηλότερο υψόμετρο. Και πράγματι η συγκεκριμένη περιοχή ήταν αυτό ακριβώς.

Το μελισσοκομείο στήθηκε σε ένα απάνεμο ξέφωτο ανάμεσα σε δύο κατάφυτες πλαγιές, σε πολύ χαμηλό υψόμετρο, ώστε να παραμένουν οι κυψέλες όσο το δυνατόν πιο ζεστές, τις κρύες νύχτες του φθινοπώρου. Επίσης οι μέλισσες θα δούλευαν ανεβαίνοντας άδειες και άρα ελαφρύτερες και θα κατέβαιναν γεμάτες. Νερό υπήρχε από το κοντινό ποτάμι και έτσι δεν χρειαζόταν και κάποιου είδους ποτίστρα.

Ο μόνος φόβος που είχα ήταν να μην φουσκώσει το ποτάμι, αλλά ο καιρός τους δύο πρώτους μήνες του φθινοπώρου ήταν τόσο άνομβρος που τα ρείκια ξεράθηκαν. Ουσιαστικά τα μελίσσια όλη αυτή την περίοδο έβρισκαν μόνο γύρη από την άφθονη στην περιοχή ακονιζιά. Χωρίς νέκταρ, δεν ανέπτυξαν πολλούς γόνους και έτσι ελπίζουμε πλέον οι βροχές του τελευταίου δεκαημέρου του Οκτώβρη να βοηθήσουν την κουμαριά, να δώσει στα μελίσσια την απαραίτητη τροφή για να βγάλουν το χειμώνα.

Ο κισσός κι αυτός ξεκίνησε σχεδόν με ένα μήνα καθυστέρηση με αποτέλεσμα να έχουμε ένα “περίεργο” φθινόπωρο, που δεν μας επιτρέπει να κάνουμε προβλέψεις, όχι μόνο για το τι είδους χειμώνα θα έχουμε, αλλά ούτε για το πως θα εξελιχθεί ο Νοέμβριος. Ελπίζουμε να υπάρξουν οι απαραίτητες βροχές ώστε να δώσουν χυμούς όσα λουλούδια έχουν απομείνει πλέον και κυρίως η κουμαριά, την οποία και πολύς κόσμος περιμένει.