Ο βασιλικός πολτός βοηθάει στην επούλωση τραυμάτων και τώρα ξέρουμε το γιατί

Ο βασιλικός πολτός είναι μια κρεμώδης ουσία που παράγεται από ειδικούς αδένες του φάρυγγα των εργατριών μελισσών ως τροφή για τη βασίλισσα. Όταν σε ένα μελίσσι χαθεί για κάποιο λόγο η βασίλισσα, οι εργάτριες μέλισσες ξεκινούν να ταΐζουν κάποιες απ’ τις προνύμφες, που κανονικά προορίζονταν να γίνουν εργάτριες, με βασιλικό πολτό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να γίνουν βασίλισσες.

Με βάση αυτήν την αόριστα «μαγική» ιδιότητα, διάφορες εταιρείες υγιεινών τροφίμων έχουν κάνει πολλές αβάσιμες αξιώσεις σχετικά με το βασιλικό πολτό και την επίδραση που μπορεί να έχει στον άνθρωπο. Ωστόσο, αυτή η νέα μελέτη – η οποία διεξήχθη από ερευνητική ομάδα της Σλοβακικής Ακαδημίας Επιστημών – φαίνεται να έχει επιβεβαιώσει ότι υπάρχει τουλάχιστον μία πραγματική επίδραση στον άνθρωπο και αυτή είναι η ταχύτερη επούλωση κυττάρων που έχουν υποστεί βλάβη.

Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι ο βασιλικός πολτός έχει πολλαπλά αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένων των αντιβακτηριακών, αντιφλεγμονωδών και ανοσορυθμιστικών δραστικοτήτων, σε διάφορους κυτταρικούς τύπους. Ωστόσο, καμία ιδιότητα πλην της αντιβακτηριακής δεν έχει ταυτοποιηθεί ότι συμβάλει στην ταχύτερη επούλωση πληγών. Διαχωρίζοντας τον βασιλικό πολτό στις μεμονωμένες ενώσεις του, η ομάδα ήταν σε θέση να δει πόσο αποτελεσματική ήταν η καθεμία όταν κλήθηκε να επουλώσει κυτταρικές βλάβες.

Όπως αποδεικνύεται, μια μικρή πρωτεΐνη που ονομάζεται defensin-1 ήταν το μόριο που επιτάχυνε τη διαδικασία επούλωσης. Για να επιβεβαιώσουν την αποτελεσματικότητά της, οι ερευνητές δημιούργησαν τη δική τους εκδοχή του γονιδίου defensin-1, το οποίο τελικά τους επέτρεψε να παράγουν μια μάλλον συγκεντρωμένη εκδοχή της πρωτεΐνης. Η ομάδα χρησιμοποίησε έπειτα αυτή την ένωση, μαζί με τον κανονικό βασιλικό πολτό, για να δει την επίδραση που είχαν σε τραύματα αρουραίων. Και στις δύο περιπτώσεις οι ενώσεις ήταν αποτελεσματικές στην θεραπεία των τραυμάτων.

Όπως προαναφέρθηκε, ο βασιλικός πολτός θεωρείται ότι έχει ευεργετική επίδραση στον άνθρωπο και μάλιστα έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν στην επούλωση πληγών, αλλά αυτή είναι μία από τις πρώτες μελέτες που επιβεβαιώνουν οριστικά ότι υπάρχει επιστημονική βάση πίσω από την εφαρμογή βασιλικού πολτού για την θεραπεία τραυμάτων. Είναι πολύ πιθανόν λοιπόν να δείτε στο μέλλον την πρωτεΐνη defensin-1 να πωλείται στο φαρμακείο, για την επούλωση πληγών.

Μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά ολόκληρη την έρευνα εδώ.

πηγή: iflscience.com

Advertisements

Ο Βασιλικός πολτός

Τη δεκαετία του 50, δύο προϊόντα από το μελίσσι προτάθηκαν ως διαιτητικά και θεραπευτικά για τον άνθρωπο: η γύρη και ο βασιλικός πολτός. Παίρνοντας ως έναυσμα τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στη βασίλισσα μέλισσα και τις εργάτριες, όσον αφορά τον τρόπο ζωής τους αλλά και τη διάρκεια που ζουν, οι ερευνητές κατέληξαν σε πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα για τα αποτελέσματα που έχει η χρήση αυτού του φυσικού δυναμωτικού.

Συγκεκριμένα ο βασιλικός πολτός είναι γνωστός από το 1954, όταν ο πάπας Πίος ο 12ος, ο οποίος πλησίαζε το θάνατο από βαθειά γηρατειά, κατανάλωσε βασιλικό πολτό και ανέκαμψε μυστηριωδώς. Από τότε οι φήμες για τις θεραπευτικές του δράσεις έχουν πάρει τεράστιες διαστάσεις.

Προέλευση και ιδιότητες

Ο βασιλικός πολτός είναι η φυσική παχύρρευστη, βιολογική ουσία που παράγουν οι νεαρές εργάτριες μέλισσες και χρησιμεύει για την αποκλειστική διατροφή της βασίλισσας. Αυτό το υπόλευκο γαλακτώδες υποκατάστατο που παράγεται από τις μέλισσες, είναι η μοναδική τροφή της μέλισσας βασίλισσας. Σημειώνεται εδώ ότι οι βασίλισσες μέλισσες δεν γεννιούνται αλλά γίνονται. Ζουν αποκλειστικά από τον βασιλικό πολτό και σε αυτόν οφείλουν το μεγάλο μέγεθος, τη γονιμότητα και τη μακροβιότητά τους.

Είναι γεννημένες από τα ίδια αυγά με τις υπόλοιπες μέλισσες και το μοναδικό στοιχείο που τις διαφοροποιεί είναι η διατροφή τους. Αποτέλεσμα αυτής της διαφορετικής διατροφής, είναι ότι οι βασίλισσες είναι κατά μέσο όρο 42% μεγαλύτερες σε μέγεθος, ζουν 40-50 φορές περισσότερο και ταυτόχρονα, παράγουν περισσότερο από 2.500 αυγά καθημερινά, που αντιστοιχούν σε μέγεθος περισσότερο από 2,5 φορές τον όγκο τους.

Οι τροφοί-μέλισσες (δηλαδή οι μέλισσες που τρέφουν τα μικρά σκουλήκια πριν γίνουν νύμφες), αφού φάνε μέλι και γύρη και τα επεξεργαστούν σε ειδικούς αδένες που βρίσκονται στο φάρυγγά τους, παράγουν αυτό τον πολτό που μοιάζει με κρέμα. Επομένως, κατανοεί κανείς το λόγο που ονομάστηκε βασιλικός, μια και με αυτόν τρέφεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής της η βασίλισσα-μέλισσα. Η γεύση του βασιλικού πολτού είναι υπόξινη, ελαφρά καυστική και το χρώμα του υποκίτρινο-υπόλευκο.

Με τον ίδιο πολτό τρέφονται και τα μικρά σκουλήκια που προορίζονται για βασίλισσες. Εκείνα που προορίζονται να γίνουν εργάτριες τρέφονται μόνο επί τρεις συνεχόμενες ημέρες με αυτόν και στη συνέχεια πολύ αραιότερα.

Σύσταση βασιλικού πολτού

Καταναλώνοντας η μέλισσα μέλι και γύρη, παίρνει όλα τα συστατικά τους. Με την επεξεργασία τους στους αδένες της, το τελικό προϊόν έχει ακόμη περισσότερα. Οι αναλύσεις που έχουν γίνει έδειξαν ότι ο μέσος όρος των κυριότερων συστατικών του είναι: υγρασία 67%, πρωτεΐνες 15,5%, σάκχαρα 12,5%, λιπαρές ουσίες 4% και τέφρα 1%. Αυτό, όμως, που δίνει τις εκπληκτικές ιδιότητες στο βασιλικό πολτό είναι η αφθονία σε βιταμίνες και ιδιαίτερα αυτές του συμπλέγματος Β, που είναι καθοριστικές για την καλή λειτουργία όχι μόνο του νευρικού μας συστήματος αλλά ολόκληρου του οργανισμού.

Συγκεκριμένα, σε κάθε γραμμάριο περιέχονται: θειαμίνη (Β1) 3,9mg, ριβοφλαβίνη (Β2) 26,5mg, νιασίνη (Β3) 84mg, παντοθενικό οξύ 186mg, πυριδοξίνη (Β6) 2,4mg, ινοσιτόλη 100mg, βιοτίνη 1,7mg, φυλλικό οξύ 0,2mg. Επίσης σε διάφορες αναλογίες οι Β12, Α, D, E, K και C.

Χρήσεις και θεραπευτικές δράσεις

Ο βασιλικός πολτός δεν είναι θαυματουργή πανάκεια. Το κλειδί για να καταλάβει κανείς πως είναι δυνατόν να δρα με φαινομενικά αντίθετους τρόπους (αφενός να βοηθά άτομα με αϋπνία και αφετέρου άτομα που υποφέρουν από κόπωση να μην αποκοιμούνται), είναι να τον θεωρήσει σαν έναν καταλύτη που προσφέρει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά στον οργανισμό και με αυτόν τον τρόπο εξισορροπεί τη λειτουργία του και βελτιώνει το μεταβολισμό.

Εκείνο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι το υγιές και ισορροπημένο ανθρώπινο σώμα είναι μια εξαιρετικά αποτελεσματική αυτό-θεραπευόμενη μονάδα. Τα προβλήματα αρχίζουν να εμφανίζονται όταν διαταραχθεί αυτή η χημική ισορροπία. Τα συμπτώματα μπορούν να αντιμετωπιστούν με φάρμακα αλλά αυτό δεν εξαλείφει το αίτιο που το προκάλεσε. Μια φυσική θεραπεία είναι να επανέλθει το σώμα σε μια σωστή ισορροπία, χρησιμοποιώντας ένα διατροφικό συμπλήρωμα. Φυσικό συμπλήρωμα είναι ο βασιλικός πολτός, αν και σημαντικά πιό ακριβός από τα κοινά συμπληρώματα που διατίθενται στα φαρμακεία.

Έχει αποδειχτεί ότι είναι η πλουσιότερη υγιεινή τροφή της φύσης. Επιδρά θετικά στον μεταβολισμό, στην ανάπτυξη και τη μακροζωία. Ρυθμίζει και εξισορροπεί τις λειτουργίες του οργανισμού, οξυγονώνει τα κύτταρα και αυξάνει τη φυσική αντίσταση στις εξωτερικές προσβολές αλλά και στις εσωτερικές ανωμαλίες. Αυξάνει τις σωματικές και πνευματικές δυνάμεις, τονώνει τη μνήμη, την αντοχή, την γονιμότητα και τη σεξουαλική απόδοση.

Οι κυριότερες ενδείξεις του βασιλικού πολτού είναι:

Παιδιά 

  • με αναιμία
  • που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη
  • στο λύκειο, για την προετοιμασία των εξετάσεων
  • κατά την ανάρρωση

Ενήλικες

  • για την πρόληψη εποχιακών ιώσεων
  • κατά της κατάθλιψης, άγχους, στρες
  • κατά της δυσκοιλιότητας
  • κατά της ανικανότητας και της στειρότητας
  • κατά των συμπτωμάτων που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση
  • κατά της αθηροσκλήρωσης (έλεγχος των επιπέδων της χοληστερόλης)
  • κατά της κόπωσης
  • κατά του υποσιτισμού και της νευρικής ανορεξίας
  • κατά της μυϊκής δυστροφίας
  • κατά της ασθένειας του Parkinson
  • κατά της ασθένειας του Alzheimer
  • κατά της υπέρτασης
  • κατά του σακχαρώδη διαβήτη
  • στα γηρατειά
  • προστατευτικός ο ρόλος του για το ήπαρ
  • πιθανόν αντικαρκινική δράση
  • ενίσχυση ανοσοποιητικού συστήματος-αντιμικροβιακή δράση (κυρίως έναντι στρεπτόκοκκων, σταφυλόκοκκων και Ε.coli, bacilli coli)
  • τόνωση και ενδυνάμωση του δέρματος (λόγω του κολλαγόνου που περιέχει-μείωση ρυτίδων) και του τριχωτού της κεφαλής
  • κατά του πονοκεφάλου
  • κατά των ενδοκρινικών διαταραχών και των ορμονικών ανισορροπιών
  • μειώνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου
  • μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης
  • κατά των καταγμάτων των οστών
  • επουλώνει τις ιστικές καταστροφές
  • κατά των φλεγμονών
  • μειώνει τα αρθριτικά προβλήματα
  • ευεργετικό σε περιπτώσεις μειωμένης μνήμης
  • βελτιώνει το άσθμα
  • προσφέρει αναβολική υποστήριξη με αποτέλεσμα την αθλητική απόδοση (αυξημένη ενέργεια, αντοχή και φυσική δύναμη)
  • κατά της πνευματικής κατάρρευσης
  • κατά των ελκών, εκζεμάτων
  • μειώνει αλλεργικά συμπτώματα άλλων αιτιών
  • διατήρηση ομορφιάς

Ο βασιλικός πολτός όμως, έχει και πολλές άλλες ενδείξεις και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως διαιτητικό, με ταυτόχρονη ενίσχυση του οργανισμού. Βασιλικό πολτό συναντούμε ως συστατικό και στη βιομηχανία καλλυντικών, σε προϊόντα που προορίζονται για το αδυνάτισμα και τη μείωση της κυτταρίτιδας.

Έχει διαπιστωθεί ότι ανοίγει την όρεξη και είναι εξαιρετικά βοηθητικό σε περιπτώσεις ασθενικών παιδιών. Ρυθμίζει το βάρος και βοηθά στη χώνεψη. Το μακιγιάζ με βασιλικό πολτό αποτελεί ακόμα μυστήριο και δεν είναι γνωστά τα αποτελέσματά του.

Οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Επιστημονική έρευνα σε θέματα προαγωγής υγείας μελέτησε την επίδραση του βασιλικού πολτού στην μείωση των επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μια πρόσληψη της τάξεως των 50-100mg την ημέρα, μείωσε την χοληστερόλη στο 14% των δοκιμαζόμενων.

Επίσης, μπορεί κανείς να συμπεράνει από τα συστατικά του βασιλικού πολτού τι είδους θεραπευτικές δράσεις μπορεί να έχει. Μια πρώτη παρατήρηση μπορεί να είναι οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες που περιέχει, όπως η βιταμίνη C, A και E.

Σε προβλήματα όπως η κόπωση και οι αϋπνίες, οι διατροφικές ελλείψεις και άλλα, μπορεί κανείς να βρει ισχυρό σύμμαχο. Ορισμένα συμπληρώματα διατροφής μπορούν να βοηθήσουν να αντιμετωπιστεί το παροδικό αίσθημα κόπωσης. Αν αυτή οφείλεται σε ανεπάρκεια βιταμινών ή ιχνοστοιχείων, η θεραπεία μπορεί να κρίνεται απαραίτητη.

Ο βασιλικός πολτός μπορεί να δώσει ότι καλύτερο από τη φύση χωρίς παρενέργειες. Θεωρείται, λοιπόν, λύση για την καθημερινότητα. Το 35% των ατόμων που παραπονιούνται για «έλλειψη ενέργειας», για παροδικές καταστάσεις κόπωσης, οφείλονται στις συνθήκες της καθημερινής ζωής, που συχνά επιδεινώνονται από λάθη στην υγιεινή διαβίωση.

Επίσης, υποστηρίζεται ότι ενεργοποιεί την ανάπτυξη του μυελού των οστών και βοηθά στη γρήγορη επούλωση των πληγών (στο μισό χρόνο από αυτό που θα χρειαζόταν χωρίς αυτόν).

Δοσολογία:

Η δοσολογία που συστήνεται είναι η εξής: ένα κουταλάκι (το ειδικό κουταλάκι του βασιλικού πολτού 0,5gr) το πρωί νηστικός κάτω από τη γλώσσα μέχρι να διαλυθεί, τα παιδιά μισό κουταλάκι (0,1gr) και οι αθλητές και ασθενείς έως και δύο. Απαραίτητος χρόνος χρήσης ορίζονται 3 μήνες ετησίως.

Ο βασιλικός πολτός, καθώς είναι φυσικό προϊόν, είναι απόλυτα αβλαβές, δεν προκαλεί παρενέργειες και εθισμό. Η ισχύς του εξαρτάται από τη φρεσκάδα του. Συντηρείται σε 5οC (οικιακό ψυγείο) έως 6 μήνες, ενώ αλλοιώνεται από τον αέρα, το φως και τα μεταλλικά σκεύη.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο βασιλικός πολτός δεν είναι φάρμακο αλλά τροφή, όμως οι εξαιρετικά πολλές θεραπευτικές ιδιότητές του τον καθιστούν μια ουσία απέναντι στην οποία πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός. Μέλι, για παράδειγμα, μπορεί κανείς να τρώει όσο θέλει, βασιλικό πολτό όμως ημερησίως μέχρι μισό γραμμάριο. Επίσης, καλό είναι σε περιπτώσεις χρόνιων ασθενειών να ερωτάται και ο θεράπων γιατρός.

Ελληνική παραγωγή-συγκομιδή

Στην Ελλάδα οι παραγωγοί βασιλικού πολτού είναι ελάχιστοι. Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του βασιλικού πολτού που κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά είναι εισαγόμενος. Η περίοδος παραγωγής και συγκομιδής είναι από τον Απρίλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Σύντομος σχολιασμός

Διαβάζοντας για το βασιλικό πολτό δε μπορεί κανείς παρά να θαυμάσει το τελειότερο ίσως φυσικό εργαστήρι στην πλάση, μήκους το πολύ ενός εκατοστού. Υποκλίνεται μπρος σε αυτό το αθόρυβο και τόσο θαυμαστό πλάσμα, τη μέλισσα, που ζει μόνο 40 ημέρες, που, όταν κινδυνεύει, ξέρει ότι θα πεθάνει αν χρησιμοποιήσει το κεντρί της.

Ο βασιλικός πολτός μπορεί να χαρακτηριστεί σαν το αυθεντικό κόσμημα της διατροφής. Η περιεκτικότητά του σε θρεπτικά συστατικά του δίνει πολύ μεγάλη αξία, σε μια εποχή των διατροφικών ελλείψεων μέσα στην αφθονία. Αν και η προσφορά τροφίμων είναι τεράστια, ο κόσμος μαστίζεται από ανεπάρκειες θρεπτικών συστατικών. Είναι σημαντικό, όμως, να καταρρίπτεται ο μύθος ότι το προϊόν αυτό της κυψέλης είναι πανάκεια. Ο βασιλικός πολτός είναι τροφή και όχι φάρμακο.

Της Χρυσάνθης Βλαχάκη (Κλινικής Διαιτολόγου-Διατροφολόγου) iatronet.gr

Στο Ορεινό Μέλι θα βρείτε φρέσκο βασιλικό πολτό σε συσκευασίες των 10gr. Για παραγγελίες τηλεφωνήστε στο 26810 35121

Τα προϊόντα που προέρχονται από μέλισσες πιθανόν να καταστέλλουν τα καρκινικά κύτταρα

Μια πρόσφατη μελέτη που έγινε σε πειραματόζωα από επιστήμονες στην Κροατία, έδειξε τα προϊόντα που προέρχονται από τις μέλισσες όπως είναι ο βασιλικός πολτός, το μέλι, η πρόπολη και το δηλητήριο των μελισσών, έχουν την δύναμη να καταστείλουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και τη δημιουργία μεταστάσεων.

bier_vedstade

Οι ιδιότητες του μελιού και του βασιλικού πολτού είναι γνωστές από την αρχαιότητα ακόμα. Στους νεότερους χρόνους οι επιστήμονες έβαλαν κατά καιρούς στο μικροσκόπιο το μέλι και το βασιλικό πολτό ώστε να διαπιστώσουν αν αυτές οι ιδιότητες είναι ευεργετικές για τον ανθρώπινο οργανισμό και σε ποιες περιπτώσεις.

Μια πρόσφατη μελέτη που έγινε σε πειραματόζωα από επιστήμονες στην Κροατία έδειξε τα προϊόντα που προέρχονται από τις μέλισσες, όπως είναι ο βασιλικός πολτός, το μέλι, η πρόπολη και το δηλητήριο των μελισσών, έχουν την δύναμη να καταστείλουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και τη δημιουργία μεταστάσεων.

Οι επιστήμονες μελέτησαν αναλυτικά τη δράση των προϊόντων της μέλισσας, σε σχέση με τα καρκινικά κύτταρα του μαστού και του ινοσαρκώματος, προκαλώντας τεχνητά τις δύο αυτές μορφές καρκινικών κυττάρων στα πειραματόζωα. Οι απαντήσεις που έλαβαν σημειώθηκαν ως πολύ ενδιαφέρουσες, καθώς διαπίστωσαν ότι η δράση των προϊόντων της μέλισσας ήταν εξαιρετικά σημαντική. Για παράδειγμα, το καφεϊκό οξύ (WSDP) τα οποίο εμπεριέχεται στην πρόπολη, όταν χορηγήθηκε στα πειραματόζωα από το στόμα, λειτουργούσε κατασταλτικά σε μεγάλο βαθμό ως προς την ανάπτυξη καρκίνων, ενώ έδινε παράταση ζωής στο πειραματόζωο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το μέλι είχε μια ισχυρή δράση εναντίον των μεταστάσεων, όταν δινόταν πριν από την εμφύτευση καρκινικών κυττάρων στα πειραματόζωα, ενώ και ο βασιλικός πολτός, ο οποίος χορηγούνταν ενδοφλεβίως ταυτόχρονα με τη χορήγηση των καρκινικών κυττάρων, δρούσε κατασταλτικά σε σημαντικό βαθμό, ως προς το σχηματισμό πιθανών μεταστάσεων.
Επιπροσθέτως, το δηλητήριο που βγάζει η μέλισσα, χορηγήθηκε από τους ερευνητές ενέσιμα μέσα στους όγκους και όπως παρατήρησαν το μέγεθός τους άρχισε να μειώνεται σημαντικά.

Όπως ανέφεραν οι ερευνητές, τα προϊόντα που προέρχονται από τις μέλισσες, όταν λαμβάνονται από το στόμα ή ενδοφλέβια, πιθανόν να συμβάλλουν στον έλεγχο της ανάπτυξης των καρκίνων και των μεταστάσεων τους. Οι ενδείξεις αυτές ωστόσο είναι ακόμα σε πειραματικό στάδιο και, όπως είπαν, επιβάλλεται να γίνουν πιο αναλυτικές μελέτες επί του θέματος, καθώς ο τρόπος δράσης των προϊόντων αυτών κατά των καρκινικών κυττάρων δεν είναι ακόμα σαφής.

πηγή: Ναυτεμπορική

Ερευνητές υποστηρίζουν ότι δεν είναι ο βασιλικός πολτός αυτός που μετατρέπει μία απλή προνύμφη σε βασίλισσα!

Για δεκαετίες, οι επιστήμονες πίστευαν ότι μια ουσία που ονομάζεται βασιλικός πολτός μετατρέπει μία τυπική, λάρβα εργάτριας μέλισσας σε βασίλισσα. Νέα έρευνα όμως, που φέρνει τα πάνω κάτω στη μελισσοκομία, υποδεικνύει ότι ισχύει το αντίθετο. Ερευνητές δηλαδή υποστηρίζουν ότι αυτό που κάνει τη βασίλισσα είναι τι ΔΕΝ τρώει και όχι αυτό που τρώει…

1200px-Weiselzellen_68a-1024x683Δύο μέλλουσες βασίλισσες αναπτύσσονται μέσα σε βασιλικά κελιά επιπλέοντας σε βασιλικό πολτό.

Ο βασιλικός πολτός, ο οποίος ονομάζεται και «γάλα των μελισσών» είναι μία λευκή υγρή ουσία. Περισσότερη απ’ τη μισή του σύσταση είναι νερό και το υπόλοιπο είναι ένας συνδυασμός πρωτεϊνών και σακχάρων. Ειδικοί αδένες στα κεφάλια των εργατριών μελισσών εκκρίνουν αυτήν την ουσία, που χρησιμοποιείται ως τροφή για τις προνύμφες αλλά και για την βασίλισσα. Μια ανεπτυγμένη βασίλισσα τρέφεται αποκλειστικά και μόνο με βασιλικό πολτό. Καθόλου με γύρη ή μέλι όπως οι εργάτριες. Κάποιοι χαρακτηρίζουν το γεγονός ότι οι εργάτριες δεν έχουν πρόσβαση στον βασιλικό πολτό ως διατροφικό ευνουχισμό. Αυτές οι μέλισσες δεν τρέφονται με την ειδική τροφή των Θεών... Ή, ίσως, την τροφή της ελίτ. Έτσι πιστεύαμε ότι οι ωοθήκες τους ζαρώνουν και μετατρέπονταν σε ατελή θηλυκά.

Αποδεικνύεται όμως, ότι ισχύει το αντίστροφο! Το γεγονός ότι η βασίλισσα δεν τρέφεται με μέλι και γύρη είναι αυτό που την κάνει βασίλισσα και όχι η αποκλειστική πρόσβαση στον βασιλικό πολτό! Στη φύση μπορούν να δημιουργηθούν εντελώς διαφορετικά ζώα από πανομοιότυπο γενετικό υλικό. Μία εργάτρια και μία βασίλισσα διαφέρουν μόνο ως προς τα γονίδια που έχουν ενεργοποιηθεί. Τα γονίδια δημιουργούν τις πρωτεΐνες, οι οποίες χτίζουν το υπόλοιπο σώμα μας. Ελέγχοντας το περιβάλλον των απογόνων τους οι μέλισσες αλλάζουν γενετικά το σώμα τους μέσω της διατροφής.

Βασίλισσες και γονίδια

Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι η διατροφή των μελισσών παίζει μεγάλο ρόλο στην κατασκευή διαφόρων ειδών μελισσών. Οι επιστήμονες ακόμα προσπαθούν να καταλάβουν πως συμβαίνει αυτό. Βασιλικές προνύμφες περιβάλλονται από βασιλικό πολτό, επιπλέοντας σε μια θάλασσα αυτής της ζαχαρούχας ουσίας μέσα στα μεγάλα κελιά τους. Απ’ την άλλη, οι εργάτριες μέλισσες τρέφονται με μελισσόψωμο (ένα είδος γύρης έχει υποστεί ζύμωση) και μέλι. Οι παραμάνες μέλισσες τα αναμειγνύουν αυτά προσθέτοντας μερικές εκκρίσεις των αδένων τους ως γαρνιτούρα, δημιουργώντας έναν «εργατικό πολτό». Με αυτόν τον ειδικό πολτό τρέφονται όλες οι εργατικές προνύμφες αλλά όχι η βασίλισσα με αποτέλεσμα να μην ζαρώνουν οι ωοθήκες της.

Αυτή είναι η συμβατική εξήγηση. Αλλά ο Δρ May Berenbaum, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ιλλινόις και μέλος της ερευνητικής ομάδας, λέει ότι δεν υπάρχει μια απλή απάντηση στο ερώτημα τι είναι ακριβώς αυτό που τρώνε οι εργατικές προνύμφες. “Μεταξύ άλλων, ο εργατικός και ο βασιλικός πολτός φαίνεται να έχουν μια ελαφρώς διαφορετική αναλογία των εκκρίσεων του υποφαρυγγικού αδένα. Όλα αυτά όμως συμβαίνουν στο σκοτάδι σε μία κυψέλη με 50.000 μέλισσες που τσιμπούν. Δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο να το ερευνάς“, λέει ο καθηγητής.

Το μελισσόψωμο και το μέλι προέρχονται από φυτικά υλικά, και όπως πολλά φυτικά υλικά, περιέχουν μία ποικιλία φαινολικών χημικών ενώσεων. Τα φλαβονοειδή είναι οι χημικές ουσίες των φυτών που δίνουν στα φυτά τις μοναδικές γεύσεις τους και μεταξύ άλλων τα βοηθούν ώστε να αποθαρρύνουν τα φυτοφάγα έντομα. Στον βασιλικό πολτό, ωστόσο, δεν ανιχνεύονται φαινολικά οξέα. Από προηγούμενη έρευνα, οι ερευνητές γνώριζαν ότι τα φλαβονοειδή αυξάνουν τις ανοσοαποκρίσεις των ενήλικων εργατριών μελισσών. Αυτό είναι καλό. Βοηθάει τις μέλισσες να αποτοξινώνονται γρηγορότερα απ’ τα φυτοφάρμακα. Οι επιστήμονες αναρωτήθηκαν πώς θα αντιδρούσαν οι προνύμφες στις φαινολικές ενώσεις.

Για να το μάθουν, τάισαν δύο ομάδες προνυμφών με και χωρίς π-κουμαρικό οξύ, ένα κοινό είδος φλαβονοειδών. Στη συνέχεια εξέτασαν προσεκτικά τις διαφορές στην ενεργοποίηση των γονιδίων μεταξύ των ομάδων. Τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά και απρόσμενα. Οι προνύμφες που τράφηκαν με π-κουμαρικό οξύ απέκτησαν ωοθήκες σημαντικά μικρότερες από εκείνες που τράφηκαν χωρίς αυτή την ένωση. Αυτή είναι όλη η ουσία! Γιατί τι κάνει μία βασίλισσα να διαφέρει; Είναι η μόνη μέλισσα στην κυψέλη που μπορεί να γονιμοποιηθεί. Δεκατέσσερα γονίδια που είναι γνωστό ότι διαφοροποιούν τις εργάτριες απ’ την βασίλισσα παρουσίασαν αύξηση.

Βασίλισσα μέλισσα της φυλής Apis mellifera. Φωτογραφία: Frank Greenaway/Getty Images

Οι βασίλισσες επίσης είναι μεγαλύτερες σε μέγεθος και ζουν πολύ περισσότερο απ’ τις εργάτριες μέλισσες. Σε ένα σύνολο γονιδίων που είναι γνωστό ότι ρυθμίζουν το μέγεθος των οργάνων των ζώων το π-κουμαρικό οξύ παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. “Δεν είχαμε ποτέ στόχο να αλλάξουμε τις αντιλήψεις σχετικά με το τι καθορίζει την κάστα στην κοινωνία των μελισσών“, λέει ο Berenbaum.Ερευνούσαμε την αποτοξίνωση και το πως τα έντομα αντιμετωπίζουν τα φυτοχημικά που καταναλώνουν. Προς μεγάλη μας έκπληξη, μια ολόκληρη σειρά άλλων γονιδίων που εμπλέκονται στον καθορισμό των καστών, άλλαξε. Νομίζω ότι η ιδέα του βασιλικού πολτού είναι τόσο ελκυστική, που οι άνθρωποι δεν την θέτουν υπό αμφισβήτηση.”

Γονιδιακή αποσιώπηση

Ζώντας για περισσότερο από τέσσερις αιώνες με τις μέλισσες, γιατί οι άνθρωποι μαθαίνουν ακόμα γι αυτές; Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, ήρθαμε σε επαφή με τον Δρ Ryszard Maleszka από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας. Ο Maleszka δεν μετέχει στην έρευνα, όμως μελετά αποκλειστικά την επιγενετική της μέλισσας.  Επιγενετική είναι η μελέτη του τρόπου με τον οποίο το περιβάλλον επιδρά στα γονίδια. “Οι γνώσεις μας, σήμερα, σχετικά με τα βιολογικά συστήματα είναι σχεδόν επιφανειακή και η βιολογία των μελισσών δεν αποτελεί εξαίρεση“, λέει ο Maleszka. “Έχουμε να κάνουμε με 500 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης των ειδών, έτσι υπάρχουν πολλά να ανακαλύψουμε ακόμα“.

Αυτή η έρευνα είναι ένα θαυμάσιο παράδειγμα της εξελικτικής, σύμφωνα με την οποία κοινά χημικά συστατικά του φυτού έχουν προσληφθεί για να είναι καίρια στοιχεία της γονιδιακής ρύθμισης. Με τη χρήση συστατικών από το περιβάλλον, οι μέλισσες βρήκαν μια έξυπνη λύση σε ένα δύσκολο πρόβλημα: Πώς να δημιουργήσετε δύο διαφορετικούς οργανισμούς. Μία μακρόβια αναπαραγωγική βασίλισσα και βραχύβιες λειτουργικές στείρες εργάτριες χρησιμοποιώντας το ίδιο γενετικό υλικό. “

Πολλοί παράγοντες συντελούν στο ότι οι χημικές ουσίες των φυτών που εξετάστηκαν στην έρευνα επηρεάζουν την παραγωγή βασιλισσών: Η πρωτεΐνη με την ονομασία royalactin για παράδειγμα, έχει προταθεί από πολλούς επιστήμονες μεταξύ των οποίων και του Masaki Kamakura, ως κρίσιμης σημασίας για την ανάπτυξη βασίλισσας. Ο Maleszka  ανατρέπει την ιδέα της ειδικής αυτής ουσίας που μετατρέπει τον βασιλικό πολτό σε σούπερ τροφή δημιουργώντας την βασίλισσα. Από το 2008, το εργαστήριο του ήταν σε θέση να δημιουργήσει βασίλισσα χωρίς οι λάρβες να έχουν καταναλώσει βασιλικό πολτό με την απενεργοποίηση (φίμωση) ενός συνόλου γονιδίων! Και άλλοι ερευνητές μελισσών έχουν αμφισβητήσει τη λογική του: ένα μόριο που καθορίζει τα πάντα, σχετικά με την ανάπτυξη της βασίλισσας. Στην πραγματικότητα, όπως και οτιδήποτε άλλο στη βιολογία, είναι σύνθετο και πολλοί παράγοντες εμπλέκονται.

Η πραγματική δύναμη αυτής της νέας έρευνας μπορεί να εξηγήσει γιατί οι εργάτριες μέλισσες δεν γίνονται βασίλισσες. Αντίθετα με όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα, δηλαδή σε έναν χημικό ευνουχισμό και την άρνηση στις εργάτριες μέλισσες στον βασιλικό πολτό, αυτή η περίπλοκη διαδικασία τροφοδοσίας παρέχει χημική προστασία για τις ωοθήκες της βασίλισσας. Αυτή είναι προστατευμένη από τις πιθανές τοξικές ή μεταβολικές επιδράσεις των χημικών ουσιών των φυτών. Καθώς συνεχίζουμε να βελτιώνουμε τις τεχνικές μας, ελπίζουμε ότι θα κατανοήσουμε καλύτερα τι ακριβώς είναι αυτό που τρώνε μέλισσες στις κυψέλες τους, και γιατί.

πηγή: Wired
Επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης