Βασιλικό δηλητήριο

Οι βασίλισσες μέλισσες διαθέτουν κεντρί με δηλητήριο, το οποίο θα χρησιμοποιήσουν για την προσωπική τους ασφάλεια ενάντια σε άλλες βασίλισσες, σε αντίθεση με αυτό των εργατριών που εξυπηρετεί την άμυνα του μελισσιού.

Μονομαχία μέχρι θανάτου δύο βασιλισσών, υπό το άγρυπνο βλέμμα των εργατριών. Η νικήτρια θα γίνει δεκτή ως η νέα βασίλισσα.

Στην πραγματικότητα το κεντρί είναι ένας τροποποιημένος από την εξέλιξη ωοθέτης, ένα όργανο που μοιάζει με σωλήνα και χρησιμοποιείται για την ωοτοκία. Αυτός είναι και ο λόγος που μόνο τα θηλυκά μέλη της κυψέλης μπορούν να τσιμπήσουν. Το ίδιο όργανο χρησιμοποιούν για να γεννήσουν αυγά. Και οι εργάτριες μπορούν να γεννήσουν, όταν παραμείνουν αβασίλευτες για αρκετό διάστημα, όμως επειδή δεν έχουν πλήρως ανεπτυγμένο αναπαραγωγικό σύστημα και δεν μπορούν να γονιμοποιηθούν, γεννούν αγονιμοποίητα αυγά απ’ τα οποία προκύπτουν κηφήνες.

Όταν η κυψέλη δέχεται επίθεση από άλλα έντομα, οι εργάτριες μέλισσες την υπερασπίζονται τσιμπώντας τους εχθρούς τους πολλές φορές ώστε να εγχύσουν δηλητήριο και αφαιρώντας στην συνέχεια το κεντρί με ασφάλεια. Όταν όμως αντιμετωπίζουν μεγάλους εισβολείς, όπως ανθρώπους ή άλλα θηλαστικά, οι εργάτριες εισάγουν το κεντρί βαθιά μέσα στη σάρκα για να μαρκάρουν τον εχθρό.

Το κεντρί των εργατριών μελισσών είναι πριονωτό σε αντίθεση με των βασιλισσών που είναι λείο. Έτσι όταν εισέρχεται στο δέρμα ξαναβγαίνει πολύ δύσκολα με αποτέλεσμα σχεδόν πάντα να αποσπάται ολόκληρο το κεντριοφόρο σύστημα στην προσπάθεια της μέλισσας να διαφύγει. Είναι ένας θάνατος για την κοινότητα. Οι εργάτριες σαν καμικάζι αυτοκτονίας αφήνουν ένα ίχνος εντοπισμού του εχθρού (φερομόνες), έτσι ώστε οι συντρόφισσες τους να εντοπίσουν τον μαρκαρισμένο εχθρό ακόμα και μέσα σε μια σκοτεινή φωλιά και να αποτελειώσουν αυτό που ξεκίνησε.

Σε αντίθεση με τις εργάτριες που κεντρίζουν και πεθαίνουν, κάνοντας μια θυσία για το σύνολο, οι βασίλισσες κεντρίζουν για να κυριαρχήσουν. Οι βασίλισσες εκτρέφονται απ’ τις εργάτριες, είτε γιατί η προηγούμενη χάθηκε από απροσδόκητη αιτία, είτε γιατί η ήδη υπάρχουσα δεν είναι αρκετά παραγωγική, είτε για λόγους σμηνουργίας (διαίρεσης του σμήνους). Το μελίσσι για να έχει καλύτερες πιθανότητες επιτυχίας εκτρέφει περισσότερες από μία, ωστόσο ένα μελίσσι μπορεί να έχει μόνο μία βασίλισσα.

Αριστερά μια βασίλισσα και δεξιά μια εργάτρια μέλισσα.

Έτσι όταν εκκολαφτούν περισσότερες ή αν υπάρχει ήδη βασίλισσα στο μελίσσι, αυτές θα πρέπει να πολεμήσουν μεταξύ τους μέχρι θανάτου. Μια βασίλισσα λοιπόν πιθανόν να βρεθεί αντιμέτωπη με περισσότερες από μια αντίζηλη αμέσως μετά τη γέννηση της και γι αυτό θα πρέπει να έχει άμεσα διαθέσιμο δηλητήριο για όλες τις προσωπικές της μάχες. Αυτός είναι ο λόγος που το κεντρί της εξελίχθηκε να είναι λείο. Για να μπορεί να το χρησιμοποιήσει ξανά χωρίς να το χάσει.

Αυτός ο διαφορετικός ρόλος της χρήσης του δηλητηρίου από εργάτριες και βασίλισσες, οδήγησε σε εξελικτικές διαφορές και στην σύσταση αλλά και στην ποσότητα του δηλητηρίου, πέρα από τις διαφορές στη μορφολογία του κεντριού. Για παράδειγμα η ποσότητα δηλητηρίου στις βασίλισσες (700 μl) είναι περίπου επτά φορές περισσότερη από εκείνη των εργατριών μελισσών (100-150 μl).

Ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η έκχυση του δηλητηρίου.

Όμως η υπεροπλία αυτή της βασίλισσας δεν την συνοδεύει εφ’ όρου ζωής. Η αφθονία του δηλητηρίου παρατηρείται τις πρώτες ημέρες της ζωής της, τότε που θα χρειαστεί να δώσει τη μάχη της ώστε να κυριαρχήσει στην κυψέλη. Μετά την σύζευξή της, δηλαδή μετά τις πρώτες 20 μέρες και σταδιακά καθώς μεγαλώνει η ποσότητα του δηλητηρίου μειώνεται και μετά την ηλικία του ενός με δύο έτη αδρανοποιείται εντελώς. Ουσιαστικά μετά την ηλικία των δύο ετών η βασίλισσα μένει άοπλη, χωρίς καθόλου δηλητήριο.

Δεδομένου ότι η ωοτοκία της βασίλισσας μειώνεται σημαντικά καθώς αυξάνεται η ηλικία της και αντικαθίσταται απ’ τις εργάτριες από μια νέα και πιο παραγωγική, το γεγονός ότι μένει άοπλη καθώς μεγαλώνει είναι μια εξελικτική διαδικασία που δίνει τη δυνατότητα στο μελίσσι παραμείνει δυνατό και να επιβιώσει. Μια παλιά βασίλισσα με απενεργοποιημένο δηλητήριο όταν βρεθεί αντιμέτωπη με μια νεαρή η οποία διαθέτει το σύνολο του δηλητηρίου της νιότης, δεν έχει καμιά πιθανότητα να επιζήσει. Έτσι, στις φονικές μάχες της κυψέλης, οι νεαρές βασίλισσες υπερισχύουν και το μελίσσι ανανεώνει την βασίλισσα με μια νέα με καλύτερη δυναμική και προοπτική.

Το κεντρί των εργατριών μαζί με τον σάκο που περιέχει το δηλητήριο αποκολλάται μετά το τσίμπημα, συνεχίζοντας να χύνει δηλητήριο μέσα στο δέρμα.

Όπως είπαμε οι εργάτριες σε αντίθεση με τις βασίλισσες χρησιμοποιούν το δηλητήριο για να υπερασπιστούν το σύνολο. Έτσι παρατηρούμε διαφορές και στην σύσταση του δηλητηρίου. Το δηλητήριο των εργατριών περιέχει ένζυμα τα οποία έχουν κυτταροτοξική δράση και δρουν ως παράγοντες διασποράς του δηλητηρίου στους ιστούς των θηλαστικών καθώς επίσης και τοξίνες οι οποίες προκαλούν έντονο πόνο, φλεγμονές και αλλεργικές αντιδράσεις.

Το δηλητήριο των βασιλισσών δεν προορίζεται για θηλαστικά και γι αυτό δεν χρειάζεται ουσίες που προκαλούν πόνο, αλλεργίες ή ένζυμα. Όταν η βασίλισσα κεντρίζει ένα άλλο έντομο, το δηλητήριο μεταφέρεται κατευθείαν στην αιμολέμφο του θύματος και από εκεί στο όργανο στόχο. Το δηλητήριο της στερείται 34 τοξινών που βρίσκονται στο δηλητήριο των εργατριών μελισσών , έχει 50 φορές λιγότερη σεκαπίνη, κατά πολύ λιγότερη ισταμίνη, την μισή ποσότητα μελιττίνης ενώ δεν περιέχει το κυταροδιαλυτικό ένζυμο υαλουρονιδάση.

Στην απίθανη εκείνη περίπτωση στην οποία μια νεαρή βασίλισσα σας κεντρίσει, ο πόνος που θα νιώσετε θα είναι αμελητέος έως ανύπαρκτος.

Επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης
Μελισσοκόμος

πηγές:
Εργαστήριο Μελισσοκομίας ΑΠΘ – Ανδρέας Θρασυβούλου
Βιολογία της Μέλισσας – Γούναρη Σοφία
Μελισσοκομία – Λευτέρης Αλυσσανδράκης
Πανεπιστήμιο της Αριζόνα – Ask A Biologist
Stated clearly Science for Everyone

Δηλητήριο μέλισσας και κορονοϊός

Μια έρευνα με τίτλο «Bee venom and SARS-CoV-2» έλαβε χώρα στην Κίνα και δημοσιεύτηκε στο NCBI (Εθνικό Κέντρο Βιοτεχνολογίας Πληροφόρησης των των ΗΠΑ). Στην επαρχία Χουμπέι, το επίκεντρο της πανδημίας στην Κίνα, η τοπική ένωση μελισσοκόμων σχεδίασε και υλοποίησε ένα ερωτηματολόγιο/έρευνα, στην οποία συμμετείχαν μελισσοκόμοι της επαρχίας.

Στην έρευνα έλαβαν μέρος 5115 μελισσοκόμοι την περίοδο 23 Φεβρουαρίου 2020 έως τις 8 Μαρτίου 2020, εκ των οποίων οι 723 προέρχονταν από την Γουχάν. Επίσης ερευνήθηκαν από τον Οκτώβριο του 2019 έως τον Δεκέμβριο του 2019, 121 άτομα στην επαρχία Χουμπέι τα οποία είχαν υποβληθεί σε θεραπεία με δηλητήριο μελισσών.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έρευνας αυτής παρατηρήθηκε ότι κανένας από τους συμμετέχοντες μελισσοκόμους ή από τα 121 άτομα δεν παρουσίασε συμπτώματα που σχετίζονται με το COVID-19 ενώ η γενικότερη κατάσταση της υγείας τους ήταν άριστη. Οι Κινέζοι ισχυρίστηκαν ότι το δηλητήριο της μέλισσας προκαλεί ανοσία στον κορονοϊό καθώς κανένας από όσους συμμετείχαν δεν μολύνθηκε τελικά από τον COVID-19 και πρότειναν να γίνει περαιτέρω έρευνα σε πειραματόζωα.

Ύστερα από αυτό ακολούθησε παρόμοια έρευνα στην Γερμανία όπου καταγράφτηκε η εμπειρία των μελισσοκόμων με τον κορονοϊό. Συμπληρώθηκαν τελικά 234 ερωτηματολόγια από Γερμανούς μελισσοκόμους και βρέθηκε ότι:

Οι μελισσοκόμοι επηρεάζονται από το COVID-19 και δεν υπάρχει ανοσία όπως αναφέρουν οι Κινέζοι. Από τους 234 μελισσοκόμους δύο μελισσοκόμοι πέθαναν από τον κορονοιό και 45 (19.23%) αρρώστησαν. Η σφοδρότητα της νόσου δεν επηρεάστηκε από τα χρόνια που ασκούσε κάποιος μελισσοκομία, ούτε από το συνολικό αριθμό κεντρισμάτων που δέχεται.

Άτομα τα οποία ήταν περισσότερο ευαίσθητα στα κεντρίσματα (πρήζονταν περισσότερο) είχαν εντονότερα συμπτώματα από εκείνα που ανεχόταν καλύτερα τα κεντρίσματα . Οι τελευταίοι είχαν ήπια συμπτώματα της ασθένειας. Γενικά πιστεύεται ότι το δηλητήριο ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα αλλά δεν υπάρχει μέχρι στιγμής σχετική έρευνα η οποία να τεκμηριώνει την άποψη αυτή. Η Γερμανική έρευνα είναι δημοσιευμένη εδώ.

Σύμφωνα με τους Γερμανούς ερευνητές δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι το δηλητήριο της μέλισσας θα μπορούσε να έχει προστατευτική ή ανακουφιστική επίδραση σε μια λοίμωξη SARS-CoV-2 όταν εφαρμόζεται απευθείας κατά τη διάρκεια της λοίμωξης, αλλά για να επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο θα απαιτηθούν περαιτέρω και πιο διεξοδικές μελέτες.

Δηλητήριο μέλισσας. Πως συλλέγεται; Τι αποδόσεις έχει; Που διατίθεται; Αξίζει να ασχοληθεί κανείς; Μια πρώτη προσέγγιση.

Το δηλητήριο της μέλισσας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς περιέχει κάποια συστατικά τα οποία έχουν ευεργετική δράση, από θεραπευτική σκοπιά, κυριότερα εκ των οποίων είναι η μελιττίνη και η απαμίνη.

Έρευνα για το δηλητήριο της Μέλισσας στο ΑΠΘ

Η μελιττίνη το σημαντικότερο συστατικό του δηλητηρίου, είναι ένα πεπτίδιο που εμφανίζει ισχυρή βακτηριοκτόνο και αντιφλεγμονώδη δράση (είναι αυτή που σχετίζεται με την εμφάνιση του πόνου κατά το τσίμπημα). Η απαμίνη είναι ένα πεπτίδιο που αυξάνει την παραγωγή κορτιζόλης στα επινεφρίδια, δραστική μορφή της κορτιζόνης και έχει αντιφλεγμονώδη, ανοσοκατασταλτική και αναλγητική δράση, ενώ σε μικρές συγκεντρώσεις διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Η ιατρική κοινότητα στηριζόμενη στην παρατήρηση ότι πολλοί μελισσοκόμοι δεν εμφανίζουν προβλήματα αρθρίτιδας στράφηκαν αρχικά προς κλινικές μελέτες χρήσης του δηλητηρίου για την αντιμετώπιση της ασθένειας αυτής, οι οποίες έδειξαν ότι επιδρά θετικά στην αντιμετώπιση και της οστεοαρθρίτιδας αλλά κυρίως της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Τα συστατικά του δηλητηρίου επιδρούν τόσο στο κεντρικό όσο και στο περιφερειακό νευρικό σύστημα γι’ αυτό και υπάρχουν αρκετές αναφορές για χρήση του στην αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας, και των νόσων Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον.

Σε μελέτες που έγιναν σε ασθενείς από δύο ερευνητικές ομάδες διαπιστώθηκε βελτίωση των ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας σε ένα ποσοστό που κυμάνθηκε από 50% έως 60% (Hauser et al. 2001, Castro et al., 2005) αποδίδοντας την βιολογική αυτή δράση στην απαμίνη που περιέχεται στο δηλητήριο. Επίσης η μελιττίνη έχει κυτταροτοξική δράση και αξιοποιήθηκε από τους ερευνητές για την καταστροφή καρκινικών κυττάρων. Είναι δηλαδή δυνητικά αποτελεσματική στη θεραπεία του καρκίνου.

Πως συλλέγεται;

Το δηλητήριο συλλέγεται πάνω σε γυάλινη επιφάνεια με τη βοήθεια συσκευών που διοχετεύουν ρεύμα μικρής τάσης. Η συσκευή τοποθετείται είτε στην είσοδο της κυψέλης είτε εντός της και καθώς οι μέλισσες διεγείρονται από το ηλεκτρικό ρεύμα προσπαθούν να τσιμπήσουν τη γυάλινη επιφάνεια αφήνοντας σταγόνες δηλητηρίου πάνω της. Οι συσκευές που τοποθετούνται εντός της κυψέλης πλεονεκτούν καθώς συλλέγουν περισσότερο, ενώ η καθαρότητα του δηλητηρίου επιβαρύνεται λιγότερο από ατμοσφαιρικούς ρύπους και σκόνη, στα οποία είναι εκτεθειμένη η συσκευή εισόδου. Κατά την διαδικασία οι μέλισσες δεν θανατώνονται, καθώς το κεντρί τους δεν καρφώνεται στη λεία επιφάνεια του γυαλιού και το κεντριοφόρο σύστημα δεν αποσπάται, όπως συμβαίνει συνήθως με το τσίμπημα στο δέρμα. Έτσι οι νεαρές μέλισσες μπορούν να τσιμπήσουν ξανά αφού ξαναγεμίσουν το σάκο τους.

Έρευνα για το δηλητήριο της Μέλισσας στο ΑΠΘ

Το υγρό στην αρχή δηλητήριο, στερεοποιείται στη συνέχεια και συλλέγεται σε μορφή σκόνης χρησιμοποιώντας ένα ξυράφι. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή και πρέπει να αποφεύγεται η απευθείας επαφή και εισπνοή.

Η απομόνωση της μελιττίνης

Η διαδικασία περιλαμβάνει την έκλουση δηλητηρίου μέσα από στήλη ODS-120A, mesh 150 με νερό και αιθανόλη, συλλογή στα 27 λεπτά, λυοφιλίωση, ανάλυση με HPLC για την καθαρότητα, βιοχημικές εξετάσεις για την κυτταροτοξική δράση, εμφιάλωση και αποθήκευση. Περισσότερα για την διαδικασία καθαρισμού της μελιττίνης εδώ.

Αποδόσεις

Ο Μ.Ο. παραγωγής δηλητηρίου ανά μέλισσα είναι περίπου 0,05γρ. Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες με αποτέλεσμα να υπάρχουν διακυμάνσεις μέσα στη χρονιά και στην ποιότητα και στην ποσότητα. Για παράδειγμα παίζει ρόλο η ηλικία των μελισσών, η διατροφή τους (υπάρχουν διαφορές ανά ανθοφορία), ενώ φαίνεται ότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις και μεταξύ φυλών μελισσών. Στον χάρτη βλέπετε τις 3 φυλές που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. (Η Κρητική μέλισσα θεωρούμε ότι έχει εξαφανιστεί σήμερα).

Η συλλογή πρέπει γίνεται ανά έξι ημέρες από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο και η εφαρμογή της συσκευής γίνεται για περίπου 30 λεπτά. Σε αυτό το διάστημα Απρίλιος-Οκτώβριος (περίπου 35 συλλογές) παράγεται 1γρ με 2γρ δηλητηρίου ανά μελίσσι. Η τιμή του δηλητηρίου κυμαίνεται από 25€ έως 250€ το γραμμάριο ανάλογα την ποιότητα, δηλαδή την καθαρότητα και περιεκτικότητα σε μελιττίνη.

Μετά τη συλλογή το δηλητήριο περνάει από διαδικασία κοσκινίσματος ώστε να αφαιρεθούν ακαθαρσίες που δεν είναι ορατές στο ανθρώπινο μάτι και στη συνέχεια αποθηκεύεται σε σκοτεινά αεροστεγή γυάλινα φιαλίδια και διατηρείται στην κατάψυξη σε θερμοκρασία -20°C. Εάν αποθηκευτεί σε υψηλότερες θερμοκρασίες χάνει τις ιδιότητές του ενώ οξειδώνεται στο περιβάλλον.

Που διατίθεται;

Δεν υπάρχει οργανωμένη αγορά δηλητηρίου, οι φαρμακοβιομηχανίες και οι εταιρίες καλλυντικών αγοράζουν από συγκεκριμένους προμηθευτές που είναι σε θέση να τους προμηθεύσουν μεγάλη ποσότητα και υψηλής ποιότητας δηλητήριο. Επίσης το γεγονός ότι η μελιττίνη έχει παραχθεί στο εργαστήριο συνθετικά με χαμηλότερο κόστος, δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την εμπορία του και γι αυτό ελάχιστοι μελισσοκόμοι στην Ελλάδα ασχολούνται με την παραγωγή του.

Από επιστημονικής άποψης πάντως υπάρχει ενδιαφέρον. Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής της Αργενάς Νικολίας στο Εργαστήρι Μελισσοκομίας του ΑΠΘ αναλύθηκαν δηλητήρια από διαφορετικές ανθοφορίες για 5 χρόνια. Μελετήθηκαν τρεις διαφορετικές συσκευές παραγωγής δηλητηρίου και βρέθηκαν διαφορές όσο αφορά την ποσότητα και την ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος. Έγινε συσχέτιση παραγωγής δηλητηρίου και συλλογής γύρης και αναλύθηκε δηλητήριο μελισσιών που βρίσκονταν σε ανθοφορίες ερείκης και καστανιάς για τις οποίες μελισσοκόμοι έχουν αναφέρει ότι το τσίμπημα πονάει περισσότερο και συγκρίθηκε με το δηλητήριο που παραγόταν την ίδια εποχή σε άλλες ανθοφορίες, επιβεβαιώνοντας τον εντονότερο πόνο που δέχεται ο μελισσοκόμος. Αναμένουμε την δημοσίευσή της μέσα στο έτος για να μάθουμε περισσότερες λεπτομέρειες.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι το δηλητήριο της μέλισσας είναι ένα προϊόν πολύπλοκης χημικής σύνθεσης,το οποίο λόγω των θεραπευτικών του δράσεων παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον. Η διάθεσή του στην αγορά είναι αρκετά δύσκολη και θα πρέπει να έχει εξασφαλιστεί η πώληση του πριν την παραγωγή. Επίσης αρκετές εταιρίες στην προσπάθεια τους να αγοράσουν φθηνότερα “εφευρίσκουν” διάφορους παράγοντες, όπως επιπτώσεις από συνθήκες διαφύλαξης κ.α. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στροφή προς τη χρήση του δηλητηρίου με απευθείας εφαρμογή του κεντρίσματος των μελισσών. Όμως κάτι τέτοιο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή καθώς υπάρχει ο κίνδυνος αλλεργικής αντίδρασης.

Γιατί οι μέλισσες-δολοφόνοι δεν είναι τόσο επικίνδυνες

Είναι οι αφρικανικές μέλισσες, γνωστές και ως “μέλισσες-δολοφόνοι” πράγματι τόσο επικίνδυνες, όσο αναφέρουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης;

Μια αφρικανική μέλισσα (Credit: Gustavo Mazzarollo/Alamy Stock Photo)

Ο μύθος λέει ότι οι μέλισσες-δολοφόνοι είναι τεράστιες σε μέγεθος και εξοπλισμένες με θανατηφόρο δηλητήριο, όμως στην πραγματικότητα είναι μικρότερες απ’ τις Ευρωπαϊκές μέλισσες, ενώ μεταφέρουν και λιγότερη ποσότητα δηλητηρίου. Είναι πιο επιθετικές, όχι όμως τόσο όσο πιστεύουμε.

Το 1956, ο βραζιλιάνος επιστήμονας Warwick Kerr εισήγαγε αφρικανικές μέλισσες στη Νότια Αμερική με σκοπό να δημιουργήσει μια πιο παραγωγική φυλή. Αρκετές από αυτές όμως διέφυγαν και διασταυρώθηκαν με ντόπιες μέλισσες δημιουργώντας ένα υβριδικό είδος. Αυτές οι ημίαιμες ουσιαστικά αφρικανικές μέλισσες άρχισαν να εξαπλώνονται. Μέχρι το 1985, είχαν φτάσει στο Μεξικό, ενώ το 2014, οι ερευνητές που μελέτησαν την εξάπλωση αυτών των υβριδίων σε όλη την Καλιφόρνια διαπίστωσαν ότι είχαν φτάσει μέχρι το Σαν Φρανσίσκο.

Τα πρώτα χρόνια της “εισβολής” τους οι αφρικανικές μέλισσες απέκτησαν τον χαρακτηρισμό “μέλισσες δολοφόνοι” εμπνέοντας στους ανθρώπους έναν φόβο για τις μέλισσες. Σ’ αυτό έπαιξαν ρόλο και αρκετές ταινίες τρόμου Β διαλογής της δεκαετίας του 1980. Η αλήθεια όμως είναι αρκετά διαφορετική.

Αριστερά αφρικανική μέλισσα και δεξιά ευρωπαϊκή (Credit: Scott Bauer, USDA)

Η αφρικανική μέλισσα, όπως ειπώθηκε, είναι μικρότερη σε μέγεθος απ’ τις κοινές μέλισσες και φέρει λιγότερη ποσότητα δηλητηρίου, το οποίο μάλιστα δεν είναι ισχυρότερο όπως πιστεύουν πολλοί. Τότε γιατί όλος αυτός ο πανικός; Στην πραγματικότητα σ’ αυτό που διαφέρει η αφρικανική μέλισσα είναι στον τρόπο που υπερασπίζεται τη φωλιά της. «Οι αφρικανικές μέλισσες ανταποκρίνονται στις διαταραχές των αποικιών τους γρηγορότερα, σε μεγαλύτερο αριθμό ενώ τσιμπούν ευκολότερα» κατέληξαν οι ερευνητές το 1982.

Αυτή η έντονη διάθεση να αμυνθούν για να προστατέψουν την αποικία τους, ήταν η αιτία να προκληθούν αρκετές εκατοντάδες θάνατοι ανθρώπων κατά τα τελευταία 50 χρόνια. Ελλείψει αλλεργικής αντίδρασης, θα χρειαζόταν περίπου 1000 τσιμπήματα για να προκληθεί θάνατος ενός ενήλικα μέσου μεγέθους. Οι ευρωπαϊκές μέλισσες πολύ σπάνια θα επιτεθούν σε τόσο μεγάλες ομάδες. Μην ξεχνάτε ότι οι μέλισσες πεθαίνουν αφού τσιμπήσουν, έτσι για να τσιμπηθείτε 1000 φορές σημαίνει ότι σας επιτέθηκαν τουλάχιστον 1000 μέλισσες. Οι αφρικανικές μέλισσες παρουσιάζουν όμως αυτή τη συμπεριφορά, δηλαδή θα αν προκληθούν θα επιτεθούν κατά ομάδες.

Το κεντρί της ευρωπαϊκής μέλισσας (Apis mellifera) (Credit: blickwinkel/Alamy Stock Photo)

Ωστόσο, ο χαρακτηρισμός ως “μέλισσες-δολοφόνοι” είναι παραπλανητικός λέει ο Bert Rivera-Marchand, εντομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπαγιαμόν στο Πουέρτο Ρίκο. «Ο όρος δίνει την εντύπωση ότι αυτές οι μέλισσες είναι έξω για να σκοτώσουν, όταν στην πραγματικότητα απλώς υπερασπίζονται την κυψέλη τους» λέει ο Rivera-Marchand. Επιπλέον, διαπίστωσε ότι οι αφρικανικές μέλισσες στο Πουέρτο Ρίκο, όπου εντοπίστηκαν για πρώτη φορά το 1994, δείχνουν πλέον σημαντικά μειωμένη αμυντική συμπεριφορά.

Εν πάση περιπτώσει, τα τελευταία 20 χρόνια, φαίνεται ότι έχουν χάσει αυτήν την έντονη αμυντική διάθεση. «Οι μελισσοκόμοι του Πουέρτο Ρίκο χρησιμοποιούν ντόπιες αφρικανικές μέλισσες για την παραγωγή μελιού και δεν αναφέρουν προβλήματα επιθετικότητας» λέει ο Rivera-Marchand.

Αν λοιπόν δεν προκαλέσετε και δεν ενοχλήσετε τη φωλιά τους δεν θα έχετε πρόβλημα.

πηγή: BBC

Όταν μας τσιμπούν οι μέλισσες

Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί όταν μας τσιμπάει η μέλισσα πρήζεται το χέρι μας; Γνωρίζετε ότι οι μελισσοκόμοι σπάνια πάσχουν από την πάθηση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας; Σήμερα θα μπούμε στον μαγικό κόσμο των μελισσών και θα δώσουμε πληροφορίες για το ενδιαφέρον όπλο που διαθέτουν.

Η  μέλισσα παράγει δηλητήριο από έναν ειδικό αδένα και το αποθηκεύει σε μια κύστη για να το χρησιμοποιήσει εναντίον των εχθρών της μέσω του κεντριού της. Η παραγωγή ξεκινά με  την εκκόλαψη της εργάτριας μέλισσας και η ποσότητα αυξάνει σταδιακά κάθε μέρα μέχρι τη μέγιστη ποσότητα (0,3 mg), όταν γίνει 20 περίπου ημερών. Η ηλικιωμένη μέλισσα δεν μπορεί να ανανεώσει το δηλητήριο, αν τύχει και το χρησιμοποιήσει.

Όταν η εργάτρια κεντρίσει εξαπολύοντας το δηλητήριο της, συνήθως χάνει το κεντρί της και μετά από λίγο πεθαίνει. Το κεντρί παραμένει στον ιστό του θύματος και συνεχίζει να διοχετεύει δηλητήριο για 30-60 δευτερόλεπτα καθώς οι περιβάλλοντες μύες εξακολουθούν να συσπώνται.  Όταν μας τσιμπάει λοιπόν μια μέλισσα, είναι κρίσιμο να αφαιρέσουμε άμεσα το κεντρί για να μειώσουμε την ποσότητα του δηλητηρίου που εισέρχεται στο δέρμα μας. Αν και η θανατηφόρος δόση για τον άνθρωπο είναι εκατοντάδες τσιμπήματα, εντούτοις, οι θάνατοι από ένα ή περισσότερα τσιμπήματα μέλισσας οφείλονται σε αλλεργικές αντιδράσεις που καταλήγουν σε ανακοπή ή πνιγμό εξαιτίας οιδήματος στον λαιμό ή το στόμα.

Το δηλητήριο της μέλισσας είναι μια σύνθετη ουσία με υψηλό ποσοστό υγρασίας (πάνω από 80%), πικρή γεύση, όξινη αντίδραση και χαρακτηριστικό άρωμα. Το κυριότερο συστατικό του δηλητηρίου είναι το πεμπτίδιο μελιτίνη, που όταν εισαχθεί μέσα στο ζωικό ιστό ελευθερώνει ισταμίνη από τα μαστικά κύτταρα  και αιμολύει (σπάζει) τα ερυθρά αιμοσφαίρια, προκαλώντας πόνο και πρήξιμο. Το δηλητήριο περιέχει αρκετές ουσίες που είναι ενδιαφέρουσες από βιοχημικής και φαρμακολογικής σκοπιάς. Οι κυριότερες ουσίες είναι οι: μελιτίνη, απαμίνη, ισταμίνη, ντοπαμίνη, φωσφολιπάση Α, υαλουρπνιδάση.

Μέχρι σήμερα, το δηλητήριο μελισσών είναι αποδεκτό και νόμιμο ιατρικά στον δυτικό κόσμο για την απευαισθητοποίηση ατόμων που είναι υπερευαίσθητα (αλλεργικά) στο τσίμπημα των μελισσών. Όμως το δηλητήριο χρησιμοποιείται και σε διάφορα σκευάσματα για την αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και άλλων ασθενειών. Η ιδέα για τη  θεραπεία της ρευματοειδούς  αρθρίτιδας είναι πολύ παλιά και βασίζεται κατά ένα μέρος στο γεγονός ότι οι μελισσοκόμοι οι οποίοι δέχονται αρκετά τσιμπήματα σπάνια πάσχουν από την πάθηση αυτή.

Για την παραγωγή δηλητηρίου από τις μέλισσες αξιοποιείται η χρήση μικρής τάσης ηλεκτρικού ρεύματος καθώς προκαλείται στις εργάτριες μέλισσες η διάθεση να κεντρίσουν. Συγκεκριμένα, σε κυψέλες με βαθύ πυθμένα τοποθετείται ένα συρμάτινο πλέγμα που καλύπτεται με νάιλον και μπορούμε με αυτό να προκαλέσουμε ηλεκτρικό σοκ. Οι ερεθισμένες εργάτριες κεντρίζουν το νάιλον, που επενδύει τη συσκευή και αφήνουν το δηλητήριο τους, χωρίς να χάνουν το κεντρί τους. Το δηλητήριο μαζεύεται σε κρυσταλλική μορφή επάνω σε γυάλινη πλάκα, που βρίσκεται κάτω από το νάιλον. Μέσα σε πέντε λεπτά της ώρας είναι απαραίτητο να μεταφερθεί η συσκευή στο πυθμένα άλλη κυψέλης. Με τη μέθοδο αυτή μπορεί να συλλεχθεί 1 g ξηρού δηλητηρίου από 20 περίπου μελίσσια.

πηγή: bostanistas.gr (του Κώστα Λιονουδάκη)

Τα προϊόντα που προέρχονται από μέλισσες πιθανόν να καταστέλλουν τα καρκινικά κύτταρα

Μια πρόσφατη μελέτη που έγινε σε πειραματόζωα από επιστήμονες στην Κροατία, έδειξε τα προϊόντα που προέρχονται από τις μέλισσες όπως είναι ο βασιλικός πολτός, το μέλι, η πρόπολη και το δηλητήριο των μελισσών, έχουν την δύναμη να καταστείλουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και τη δημιουργία μεταστάσεων.

bier_vedstade

Οι ιδιότητες του μελιού και του βασιλικού πολτού είναι γνωστές από την αρχαιότητα ακόμα. Στους νεότερους χρόνους οι επιστήμονες έβαλαν κατά καιρούς στο μικροσκόπιο το μέλι και το βασιλικό πολτό ώστε να διαπιστώσουν αν αυτές οι ιδιότητες είναι ευεργετικές για τον ανθρώπινο οργανισμό και σε ποιες περιπτώσεις.

Μια πρόσφατη μελέτη που έγινε σε πειραματόζωα από επιστήμονες στην Κροατία έδειξε τα προϊόντα που προέρχονται από τις μέλισσες, όπως είναι ο βασιλικός πολτός, το μέλι, η πρόπολη και το δηλητήριο των μελισσών, έχουν την δύναμη να καταστείλουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και τη δημιουργία μεταστάσεων.

Οι επιστήμονες μελέτησαν αναλυτικά τη δράση των προϊόντων της μέλισσας, σε σχέση με τα καρκινικά κύτταρα του μαστού και του ινοσαρκώματος, προκαλώντας τεχνητά τις δύο αυτές μορφές καρκινικών κυττάρων στα πειραματόζωα. Οι απαντήσεις που έλαβαν σημειώθηκαν ως πολύ ενδιαφέρουσες, καθώς διαπίστωσαν ότι η δράση των προϊόντων της μέλισσας ήταν εξαιρετικά σημαντική. Για παράδειγμα, το καφεϊκό οξύ (WSDP) τα οποίο εμπεριέχεται στην πρόπολη, όταν χορηγήθηκε στα πειραματόζωα από το στόμα, λειτουργούσε κατασταλτικά σε μεγάλο βαθμό ως προς την ανάπτυξη καρκίνων, ενώ έδινε παράταση ζωής στο πειραματόζωο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το μέλι είχε μια ισχυρή δράση εναντίον των μεταστάσεων, όταν δινόταν πριν από την εμφύτευση καρκινικών κυττάρων στα πειραματόζωα, ενώ και ο βασιλικός πολτός, ο οποίος χορηγούνταν ενδοφλεβίως ταυτόχρονα με τη χορήγηση των καρκινικών κυττάρων, δρούσε κατασταλτικά σε σημαντικό βαθμό, ως προς το σχηματισμό πιθανών μεταστάσεων.
Επιπροσθέτως, το δηλητήριο που βγάζει η μέλισσα, χορηγήθηκε από τους ερευνητές ενέσιμα μέσα στους όγκους και όπως παρατήρησαν το μέγεθός τους άρχισε να μειώνεται σημαντικά.

Όπως ανέφεραν οι ερευνητές, τα προϊόντα που προέρχονται από τις μέλισσες, όταν λαμβάνονται από το στόμα ή ενδοφλέβια, πιθανόν να συμβάλλουν στον έλεγχο της ανάπτυξης των καρκίνων και των μεταστάσεων τους. Οι ενδείξεις αυτές ωστόσο είναι ακόμα σε πειραματικό στάδιο και, όπως είπαν, επιβάλλεται να γίνουν πιο αναλυτικές μελέτες επί του θέματος, καθώς ο τρόπος δράσης των προϊόντων αυτών κατά των καρκινικών κυττάρων δεν είναι ακόμα σαφής.

πηγή: Ναυτεμπορική

Όπλο ενάντια στο AIDS το κεντρί της μέλισσας

Νανοσωματίδια που περιέχουν μια ισχυρή τοξίνη από το δηλητήριο της μέλισσας, μπορεί να είναι το ισχυρό όπλο ενάντια στον ιό HIV που προκαλεί το AIDS. Όπως ανακοίνωσαν ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, η τοξίνη «μελιττίνη» που ανιχνεύεται στο δηλητήριο της μέλισσας μπορεί να καταστρέψει τον HIV χωρίς να βλάψει τα περιβάλλοντα υγιή κύτταρα. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι το εύρημά τους αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ενός τζελ που μπορεί να αποτρέψει την εξάπλωση του ιού HIV.

bee-venom-toxin1

Όπως εξηγούν, η μελιττίνη καταστρέφει κακοήθη κύτταρα και ορισμένους ιούς. Τελευταία, βρέθηκε ότι η τοξίνη αυτή καταστρέφει το εξωτερικό περίβλημα του HIV, αλλά και άλλων ιών, «σαν να ανοίγει κανείς τρύπες σε ένα σακί». Η χορήγηση μελιττίνης σε αρκετά μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει εξαιρετικά σημαντική βλάβη σε τέτοιους ιούς.

Σύμφωνα με τον Samuel A. Wickline, καθηγητή Βιοϊατρικών Επιστημών, «γνωρίζαμε ότι τα νανοσωματίδια, φορτωμένα με μελιττίνη, έχουν αντικαρκινικές ιδιότητες, καθώς έχουν την ικανότητα να σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα. Η σύνδεση αντικαρκινικών θεραπειών με το δηλητήριο της μέλισσας δεν είναι κάτι καινούργιο. Από το 2004 υπάρχουν επίσημες αναφορές ότι θα μπορούσε να έχει εφαρμογές στη θεραπεία και την πρόληψη του καρκίνου».

Αυτό που φαίνεται να αποδεικνύεται τώρα είναι ότι η τοξίνη μελιττίνη χτυπά καίρια και τον HIV. Μάλιστα, τα υγιή, φυσιολογικά κύτταρα παραμένουν ανέπαφα. Οι επιστήμονες απέδειξαν ότι τα νανοσωματίδια που είναι φορτωμένα με μελιττίνη δεν βλάπτουν τα κύτταρα αυτά αλλά στοχεύουν στον HIV. Προκειμένου, μάλιστα, να αυξήσουν τα επίπεδα ασφαλούς χορήγησης της τοξίνης, οι ερευνητές προσέθεσαν στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων «προφυλακτήρες» έτσι ώστε όταν έρχονται σε επαφή με τα φυσιολογικά κύτταρα , τα νανοσωματίδια να αναπηδούν αντί να προσκολλώνται.

Αντίθετα, πιθανόν λόγω του μικρού μεγέθους του ιού HIV, οι προφυλακτήρες των νανοσωματιδίων δεν είναι λειτουργικοί. Όταν λοιπόν, ένα νανοσωματίδιο που είναι επικαλυμμένο με την τοξίνη της μέλισσας έρχεται σε επαφή με την επιφάνεια του HIV, την καταστρέφει.

Ενώ τα περισσότερα φάρμακα ενάντια στον HIV λειτουργούν αναστέλλοντας την ικανότητα του ιού να πολλαπλασιάζεται, τα νανοσωματίδια μελιττίνης επιτίθενται σε ένα ζωτικό μέρος της δομής του.

πηγή: healthpress.gr

Τα «χημικά όπλα» των εντόμων

Σφήκες, μέλισσες, κόκκινα μυρμήγκια είναι όλα τους μέλη της τάξης των υμενοπτέρων και είναι οι συνήθεις δράστες των επώδυνων τσιμπημάτων, που νιώθει κάθε άνθρωπος στη ζωή του κατά μέσο όρο 3 με 4 φορές. Μόνο τα θηλυκά αυτών των ειδών εντόμων τσιμπάνε και το φύλο, ή μάλλον μια ιδιομορφία της αναπαραγωγικής τους διαδικασίας, είναι η αιτία που τους έδωσε τη δυνατότητα να τσιμπάνε.

sting

Ολα άρχισαν την Ιουρασική Περίοδο, με ένα άγνωστο είδος παρασιτικής σφήκας. Αυτές οι σφήκες χρησιμοποιούν μια αιχμηρή προέκταση της κοιλιάς τους για να τοποθετούν τα αυγά τους σε ζωντανές κάμπιες, προνύμφες σκαθαριών και άλλα κακότυχα θύματα. Συνήθως τοποθετούν ένα αυγό σε κάθε κάμπια. Μερικά είδη έχουν μια αγκαθωτή λόγχη στην άκρη του ωοαποθετήρα για να μπορούν να πριονίζουν τη σάρκα και να εναποθέτουν το αυγό μέσα στο σώμα. Το αυγό της σφήκας εκκολάπτεται και η προνύμφη αρχίζει να τρέφεται από το ζωντανό ξενιστή μέχρι να τον ξεζουμίσει στην κυριολεξία, ή στην περίπτωση της προνύμφης μέσα στο θύμα, μέχρι να μεγαλώσει αρκετά, ώστε να διαρρήξει το δέρμα του ξενιστή και να βγει (όπως στο γνωστό θρίλερ επιστημονικής φαντασίας «Alien»).

Ο υποψήφιος ξενιστής προφανώς δε θέλει τη μαμά σφήκα να τον περιτριγυρίζει και συνήθως αντιδρά με μια φρενίτιδα αντίστασης. Αλλά σε κάποιο στάδιο της αρχέγονης διαπάλης, ένα είδος σφήκας απέκτησε τη δυνατότητα να παραλύει τα θύματά του. Αυτό έκανε απείρως πιο εύκολη τη ζωή της μαμάς σφήκας και από εκείνη τη στιγμή τα δηλητήρια εξελίχθηκαν έτσι που να είναι κατάλληλα σε μια πλειάδα περιπτώσεων, ενώ παράλληλα οι ωοαποθετήρες εξελίχτηκαν σε κεντριά. Σ’ αυτή την εξελικτική πορεία εμφανίστηκαν οι μέλισσες, τα κόκκινα μυρμήγκια και τα άλλα 60.000 είδη υμενοπτέρων, που διαθέτουν κάποιου είδους κεντρί. Απολιθώματα σφήκας από τη Ρωσία δείχνουν ότι αυτή η άνθηση κεντριών και δηλητηρίων ήταν ήδη σε εξέλιξη τουλάχιστον πριν 120 εκατομμύρια χρόνια.

Ακόμα και σήμερα, η μεγάλη πλειοψηφία των εντόμων που τσιμπάνε χρησιμοποιούν το δηλητήριό τους κυρίως για να παραλύουν τα σκουλήκια της ντοματιάς, του λάχανου και διάφορων άλλων καλλιεργειών. Το τσίμπημα των εντόμων είναι λοιπόν περισσότερο ευχή παρά κατάρα για την ανθρωπότητα. Αν οι θηλυκές παρασιτικές σφήκες δε σκότωναν καθημερινά με ζήλο μερικά αγροτικά παράσιτα, οι σοδειές θα ήταν πολύ μικρότερες.

Αλλά αυτό μπορεί εύκολα να το ξεχάσει κάποιος σε μια στιγμή αφόρητου πόνου. Για τους ανθρώπους το τσίμπημα σημαίνει συνήθως μια άσχημη συνάντηση με μέλισσες και άλλα «κοινωνικά» έντομα που έχουν απολέσει πλήρως τον παρασιτικό τρόπο αναπαραγωγής. Τώρα τσιμπούν αποκλειστικά για να προστατεύσουν την κυψέλη τους και το κάνουν με μεγάλη επιτυχία. Σε μια τετραβάθμια κλίμακα πόνου από τσιμπήματα εντόμων, οι μέλισσες βαθμολογούνται με 2. Το τσίμπημά τους παρομοιάζεται σαν ένα κεφάλι σπίρτου που σπάει και καίγεται πάνω στο δέρμα. Αλλα έντομα με δείκτη πόνου 3 τσιμπούν σαν τιρμπουσόν που βιδώνεται στη σάρκα…

Πάντως, επειδή από το δηλητήριο των εντόμων και των ζώων που τσιμπούν μπορούν να προκύψουν φάρμακα για διάφορες ασθένειες, τα δηλητήρια αυτά είναι τα «χημικά όπλα» που έχουν εξεταστεί πιο διεξοδικά από τους επιστήμονες. Ηδη βρίσκονται σε εξέλιξη δοκιμές σε ανθρώπους ενός φαρμάκου για την αντιμετώπιση εγκεφαλικών όγκων, το οποίο προέρχεται από συστατικά του δηλητηρίου του σκορπιού, ενώ μια τοξίνη θαλάσσιου σαλιγκαριού ίσως δώσει ένα ισχυρό αναλγητικό για τους πόνους της σπονδυλικής στήλης.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Discover»

Βελονισμός με δηλητήριο μέλισσας κατά του Πάρκινσον;

Ο βελονισμός καθώς και ο βελονισμός με δηλητήριο μέλισσας βελτίωσαν τα συμπτώματα ασθενών με νόσο του Πάρκινσον, έδειξε μικρή έρευνα. Πρόκειται για μια από τις πρώτες έρευνες που εξετάζουν αν ο βελονισμός και ο βελονισμός με δηλητήριο μέλισσας μπορούν να βοηθήσουν στη νόσο Πάρκινσον.

aa

Ο ερευνητής Seong-Uk Park, του Kyung Hee University Hospital, στη Σεούλ, δήλωσε ότι ο βελονισμός μπορεί ενδεχομένως να βοηθήσει, αυξάνοντας τα επίπεδα ντοπαμίνης. Επίσης, μπορεί ενδεχομένως να ενισχύσει την επίδραση του φαρμάκου Λεβοντόπα και να μειώσει τις παρενέργειές του. Τα ευρήματα είναι σημαντικά, καθώς το 70% των ανθρώπων σε ορισμένες χώρες χρησιμοποιούν συμπληρωματικές θεραπείες για την αντιμετώπιση της νόσου του Πάρκινσον, δήλωσε ο Louis Tan, που δεν έλαβε μέρος στην έρευνα.

Η έρευνα παρουσιάστηκε στο 18ο συνέδριο για τη νόσο Πάρκινσον. Η αγωγή αφορά την έγχυση δηλητηρίου μέλισσας υποδόρια σε σημείο βελονισμού. Εκτιμάται ότι μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση και παράταση της επίδρασης της διέγερσης των σημείων του βελονισμού. Ο Park δήλωσε ότι οι μηχανισμοί του βελονισμού με δηλητήριο μέλισσας μπορεί ενδεχομένως να είναι παρόμοιοι με αυτούς του βελονισμού. ‘Η μπορεί να υπάρχει άλλη επίδραση που να οφείλεται στο δηλητήριο μέλισσας.

Ο Tan υπέδειξε ότι το δηλητήριο μέλισσας μπορεί ενδεχομένως να δρα ως βοτουλινική τοξίνη, προκαλώντας προσωρινή παράλυση των μυών. Ορισμένα συμπτώματα του Πάρκινσον περιλαμβάνουν μυϊκούς σπασμούς, που μπορούν να προκαλέσουν πόνο και δυσκολία στην κίνηση. Το δηλητήριο της μέλισσας μπορεί ενδεχομένως να βοηθά στη χαλάρωση των συγκεκριμένων μυών.

Στην έρευνα, 35 ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον, που λάμβαναν σταθερή δόση φαρμάκου για τουλάχιστον 1 μήνα τοποθετήθηκαν τυχαία σε 3 ομάδες.

Μια ομάδα υποβλήθηκε σε βελονισμό, άλλη σε βελονισμό με δηλητήριο μέλισσας και η τρίτη ομάδα σε τίποτα από τα δυο. Η αγωγή επαναλαμβανόταν 2 φορές την εβδομάδα για 8 εβδομάδες.

Τα συμπτώματα βελτιώθηκαν σε όσους υποβλήθηκαν σε βελονισμό ή σε βελονισμό με δηλητήριο μέλισσας. Δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές παρενέργειες στους συμμετέχοντες. Ένας συμμετέχων στην ομάδα του βελονισμού με δηλητήριο μέλισσας παραπονέθηκε για φαγούρα. Όσοι δεν υποβλήθηκαν σε αγωγή δεν εμφάνισαν αλλαγή στα συμπτώματα.

Τα ευρήματα είναι υποσχόμενα, αλλά χρειάζεται νέα έρευνα πριν εξαχθούν σταθερά συμπεράσματα, δήλωσε ο Park. Πρόσθεσε ότι πραγματοποιείται δεύτερη έρευνα και αναμένεται να ολοκληρωθεί αργότερα, φέτος.

πηγή: iatronet.gr / Ξένος τύπος