Υπάρχει σχέση μεταξύ του χρώματος των ανθέων και του αρώματος που αναδίδουν

Νέα έρευνα δείχνει ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του χρώματος των ανθέων και του αρώματος που αναδίδουν, με στόχο την προσέλκυση συγκεκριμένων επικονιαστών. Τουλάχιστον αυτό ισχύει για 41 είδη φυτών και τους επικονιαστές τους, που ερευνήθηκαν σε έναν βιότοπο φρύγανων στο νησί της Λέσβου, από μια διεθνή ερευνητική ομάδα και η οποία δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβρη που μας πέρασε.

Τεχνητή λίμνη Μονής Πυθαρίου. photo by: naturagraeca

Η ομάδα ερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο τα φυτά αυτά επικοινωνούν με ένα σύνολο από έντομα επικονιαστές που ζούσαν στην περιοχή. Ανακάλυψαν μια σχέση μεταξύ του χρώματος των λουλουδιών και του αρώματος τους, τόσο έντονη που μπορεί να θεωρηθεί ότι ουσιαστικά λειτουργούν από κοινού. Αυτή είναι ουσιαστικά η πρώτη μελέτη που αποδεικνύει την σχέση μεταξύ χρώματος και αρώματος για ένα σύνολο φυτών.

«Αυτό το αποτέλεσμα μας συγκλόνισε γιατί συλλέξαμε και αναλύσαμε τα δεδομένα με εντελώς αμερόληπτο τρόπο και επειδή προηγούμενες μελέτες δεν είχαν καν εξετάσει την πιθανή σχέση χρώματος και αρώματος» δήλωσε ο Robert Raguso, καθηγητής νευροβιολογίας και συμπεριφοράς, που συμμετείχε μελέτη. Τα λουλούδια χρησιμοποιούν συντονισμένα σήματα χρώματος και αρώματος για να προσελκύσουν έντομα, τα οποία με τη σειρά τους συλλέγουν γύρη επικονιάζοντας έτσι τα φυτά. Απ’ την άλλη πλευρά τα έντομα επωφελούνται και αυτά καθώς έχουν πρόσβαση στο νέκταρ και τη γύρη που είναι απαραίτητα για τη διατροφή τους.

Φρύγανα της Λέσβου. a) Το κολεόπτερο Eulasia nitidicollis σε Λαδανιά. b) Η πεταλούδα Colias crocea επισκέπτεται άνθος λεβάντας, c) Γενίστα η ακανθόκλαδος, d) Τουμπεραρία η σταλαγμώδης, e) Teucrium divaricatum και f) Άσπρη λαδανιά με αριστερά ευρωπαϊκή μέλισσα (Apis mellifera) και δεξιά το σκαθάρι Epicometis hirta. (photos by A. Kantsa).

Συνδέοντας τα οπτικά και οσφρητικά ερεθίσματα, τα λουλούδια καθιστούν το σήμα τους ισχυρότερο και πιο σταθερό κάτω από τις έντονες περιβαλλοντικές συνθήκες του Αιγαίου. Τις ημέρες που επικρατούν έντονοι άνεμοι και είναι αρκετές τέτοιες στα νησιά, τα αρώματα μπορεί να χαθούν, όμως τα χρώματα παραμένουν και συνεχίζουν να προσελκύουν επικονιαστές. Αντίστοιχα τα αρώματα παίζουν καθοριστικό ρόλο όταν λουλούδια αποκρύπτονται από την πυκνή βλάστηση.

Το κοινό χρώμα και άρωμα μεταξύ διαφορετικών λουλουδιών δεν σημαίνει και κοινή καταγωγή. Αντ’ αυτού, οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτά τα πρότυπα αντικατοπτρίζουν τους προσαρμοστικούς συμβιβασμούς μεταξύ της προσέλκυσης επικονιαστών αλλά και άλλων εξωτερικών πιέσεων, όπως για παράδειγμα το περιβαλλοντικό άγχος και η άμυνα εναντίον εχθρών. Πάντως οι βιοχημικοί και γενετικοί δεσμοί μεταξύ της χλωρίδας και της παραγωγής αρώματος παραμένουν ελάχιστα κατανοητοί.

Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου. photo by: naturagraeca

Πέρα όμως απ’ την ανακάλυψη του συντονισμού ανάμεσα στο χρώμα και το άρωμα των ανθέων, τα έντομα που επισκέπτονται τα λουλούδια αυτά, ποικίλουν και μπορούν να αντιληφθούν τα ερεθίσματα των λουλουδιών με πολύ διαφορετικούς τρόπους. «Οι μέλισσες είναι οι κυρίαρχοι επικονιαστές στο νησί της Λέσβου και έχουν τριχρωματική έγχρωμη όραση, βλέπουν UV, μπλε και πράσινο» δήλωσε ο Raguso. «Αλλά οι πεταλούδες και τα σκαθάρια έχουν διαφορετικά οπτικά συστήματα, όμως μπορούν επίσης να δουν το κόκκινο χρώμα».

«Εμείς στη μελέτη μας υπολογίσαμε αυτές τις διαφορετικές μορφές αντίληψης. Η πρόοδος στο πεδίο μας είχε μείνει στάσιμη για πολύ καιρό, λόγω του τρόπου που μελετούσαμε την αλληλεπίδραση φυτού και επικονιαστή, καθώς εστιάζαμε μόνο σε ένα αισθητήριο κανάλι. Με αυτή τη μελέτη, κάναμε ένα βήμα πιο κοντά σε αυτό που υποψιάζομαι ότι συμβαίνει στην  πραγματικότητα» πρόσθεσε ο Raguso.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι με αυτή τη μελέτη πετύχαμε μια πιο ολιστική αντίληψη της επικονίασης.

πηγή: beeculture

Advertisements

Βιολογική γεωργία: ο σωστός τρόπος για να προστατεύσουμε τις μέλισσες από τον αφανισμό!

Ένα από τα πιο σημαντικά συστατικά της γεωργίας – οι επικονιαστές – υποφέρουν περισσότερο από ποτέ, αλλά η βιολογική γεωργία μπορεί να τους βοηθήσει! Περίπου το ένα τρίτο της ανθρώπινης διατροφής προέρχεται από φυτά που βασίζονται σε έντομα επικονιαστές.

Ειδικά οι μέλισσες είναι μεγάλης σημασίας, καθώς είναι υπεύθυνες για την επικονίαση του 80% των καλλιεργειών μας. Για χρόνια, βλέπουμε μια τεράστια μείωση του αριθμού των μελισσών, βάζοντας την τροφική μας αλυσίδα σε μεγάλο κίνδυνο. Ο κύριος ένοχος φαίνεται να είναι η εκτεταμένη χρήση μιας ειδικής κατηγορίας φυτοφαρμάκων γνωστή ως νεονικοτινοειδή. Σύμφωνα με τα συμβατικά συστήματα καλλιέργειας του σήμερα, τα έντομα και τα βότανα είναι αναλώσιμα.

Ο ρόλος της βιολογικής γεωργίας ως μέσο στήριξης της υγείας του επικονιαστή.
Το «The Organic Center» δημοσίευσε μια έκθεση στην οποία περιγράφει λεπτομερώς τις τρέχουσες απειλές για τους επικονιαστές. Η έκθεση αποκαλύπτει πολλές πρακτικές βιολογικής καλλιέργειας που υποστηρίζουν την υγεία των μελισσών και άλλων επικονιαστών ενθαρρύνοντας παράλληλα ένα γεωργικό σύστημα που σέβεται την ισορροπία της φύσης. Αυτές οι τεχνικές καλλιέργειας φιλικές προς τον επικονιαστή μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στις οργανικές και συμβατικές καλλιέργειες για να σώσουν τις μέλισσες και τις πεταλούδες από την εξαφάνιση.

«Η εργασία μας βλέπει διεξοδικά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και θεωρεί την οργανική γεωργία σαν ένα πρότυπο για την υποστήριξη των πληθυσμών των επικονιαστών» αναφέρει η Δρ. Jessica Shade από το The Organic Center. «Ελπίζουμε ότι η έκθεση αυτή θα λειτουργήσει ως ένα εργαλείο για να εκπαιδεύσει τους φορείς χάραξης πολιτικής, τους παραγωγούς και τους καταναλωτές. Οι φιλικές προς τις μέλισσες πρακτικές που χρησιμοποιούνται από τους βιοκαλλιεργητές μπορεί να υιοθετηθούν από όλους τους παραγωγούς για την ανάπτυξη υγιών επικονιαστών».

Η επικονίαση είναι το πως η γεωργία συντηρεί τον εαυτό της· πως επιβιώνει.
Όταν οι αγροτικές πρακτικές αγνοούν την υγεία των φυσικών επικονιαστών, η γεωργία απομακρύνεται από τον σκοπό της και τελικά με την πάροδο του χρόνου διαπράττεται αγροτική αυτοκτονία. Οι πληθυσμοί των μελισσών έχουν μειωθεί περισσότερο από το ένα τρίτο από το 2006. Αποτελεί μια σημαντική ανησυχία, ιδιαίτερα όταν τα τρία τέταρτα του συνόλου των καλλιεργειών των τροφίμων βασίζονται σε επικονιαστές. Εάν ο πληθυσμός των μελισσών συνεχίσει να μειώνεται, πολλά τρόφιμα θα σταματήσουν να υπάρχουν. Μια μέρα, όλη η ποικιλομορφία θα μπορούσε να αντικατασταθεί από εκτάσεις γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών ελεγχόμενες από εταιρίες.

Η βιολογική γεωργία σέβεται την υγεία των επικονιαστών
Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί οι επικονιαστές πεθαίνουν. Το φυσικό τους περιβάλλον από αγριολούλουδα και βότανα έχει αντικατασταθεί από καλλιέργειες κορεσμένες από φυτοφάρμακα. Αυτές οι χημικές ουσίες των φυτοφαρμάκων επηρεάζουν το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα των μελισσών και τις καθιστά πιο επιρρεπείς σε παρασιτικές λοιμώξεις.

«Η βιολογική γεωργία υποστηρίζει συνολικά τη γεωργία με τη διατήρηση πιο υγιών κοινοτήτων επικονιαστών, με πρακτικές όπως η αμειψισπορά, η φύτευση φυτοφραχτών και η χρήση ολοκληρωμένων τεχνικών διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών. Στόχος μας είναι η βιολογική γεωργία να κερδίσει την αναγνώριση για αυτά τις σημαντικές πρακτικές» δήλωσε η Δρ. Jessica Shade.

Η βιομηχανική γεωργία χρησιμοποιεί αφειδώς εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα, χωρίς να ερευνά τον επιστημονικό αντίκτυπο που αυτές οι χημικές ουσίες έχουν σε μικρόβια του εδάφους, την ποιότητα του νερού, την υγεία των επικονιαστών ή σε ολόκληρα οικοσυστήματα. Για παράδειγμα, τα νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα χρησιμοποιούνται τόσο ως σπρέι όσο και ως επικάλυψη σπόρων. Με τη χρήση τους διαχέονται στις καλλιέργειες και καταλήγουν στο νέκταρ του φυτού, με αποτέλεσμα τη δηλητηρίαση των μελισσών. Αντί της δηλητηρίασης του φυτού, της μέλισσας και του εδάφους, οι γεωργοί μπορούν να χρησιμοποιούν βιολογικές τεχνικές που ελέγχουν τα παράσιτα, λαμβάνουν υπόψη τους την υγεία των οικοσυστημάτων κατά τη διαδικασία.

Οι οργανικές τεχνικές καλλιέργειας αποκλείουν επίσης τα ζιζανιοκτόνα. Λιγότερα ζιζανιοκτόνα σημαίνει περισσότερα αγριολούλουδα. Αυτά τα άγρια ανθοφόρα φυτά παρέχουν ένα ευρύ περιβάλλον για να ευδοκιμήσουν οι επικονιαστές. Η βιολογική γεωργία βελτιώνει αυτούς τους φυσικούς πόρους, προστατεύοντας το φυσικό σπίτι των μελισσών. Η βιοποικιλότητα παρέχει επαρκή γύρη για τις μέλισσες για να χτίσουν ισχυρές και στιβαρές κυψέλες.

«Ένας από τους απλούστερους τρόπους για τη διατήρηση του πληθυσμού των επικονιαστών μας είναι μέσω της βιολογικής γεωργίας. Οι καταναλωτές μπορούν να είναι ήσυχοι ότι κάθε φορά που αγοράζουν ένα βιολογικό προϊόν, στηρίζουν την υγεία των επικονιαστών» αναφέρει η Δρ. Shade.

Η Φυσική της επικονίασης

Επικονίαση. Η λέξη φέρνει στο νου το δυνατό βούισμα μιας χοντρής μέλισσας που πετάει από λουλούδι σε λουλούδι σε ανθοστολισμένα λιβάδια. Αλλά από κοντά, η επικονίαση κάθε άλλο παρά ειδυλλιακή είναι. Οι φυσικές δυνάμεις που εμπλέκονται στην επικονίαση είναι εντυπωσιακές και τόσο τα φυτά όσο και τα έντομα πρέπει να είναι καλά προσαρμοσμένα για να τις αντέξουν.

Άνθος καναδικής Κρανιάς (Cornus canadensis)

Τα άνθη της Κρανιάς της καναδικής (Cornus canadensis) παράγουν εντυπωσιακές φυσικές δυνάμεις που λειτουργούν σαν μικροσκοπικοί καταπέλτες γύρης. Τα πέταλα των μπουμπουκιών της κρανιάς είναι κατά τέτοιο τρόπο σχηματισμένα που περικλείουν εντελώς τους ανθήρες που περιέχουν γύρη. Καθώς ωριμάζει το άνθος, τα στελέχη, τα λεγόμενα νήματα, επιμηκύνονται πιο γρήγορα από τα πέταλα προκαλώντας τα να λυγίσουν και να αποθηκεύσουν ελαστική ενέργεια. Όταν το άνθος ωριμάσει και τα πέταλα ανοίξουν, η ελαστική ενέργεια που αποθηκεύτηκε στα νήματα απελευθερώνεται ξαφνικά και η γύρη ρίχνεται προς τα πάνω με ταχύτητα που ξεπερνά τα 20 χλμ την ώρα. Η εκτοξευμένη γύρη είτε ψεκάζει τον επικονιαστή που προκάλεσε το ξαφνικό άνοιγμα των πετάλων είτε πετιέται αρκετά πάνω από το λουλούδι ώστε να συλληφθεί και να μεταφερθεί από ρεύματα αέρα.

Τα άνθη της πατάτας (Solanum tuberosum) δεν παράγουν κάποια δύναμη από μόνα τους, αλλά είναι ικανά να αντέξουν εντυπωσιακές δυνάμεις από τους επικονιαστές τους. Κατά τη διάρκεια της επικονίασης τα άνθη της πατάτας δονούνται βίαια από τις μέλισσες με δυνάμεις που πλησιάζουν και 3G κάτι αντίστοιχο με την εκτόξευση ενός αστροναύτη στο διάστημα. Η ανοχή των λουλουδιών σ’ αυτή την απότομη δόνηση δεν είναι τυχαία. Έχουν εξελιχθεί ώστε από τη μια να αντέχουν αυτά τα επίπεδα δύναμης και από την άλλη να ενθαρρύνουν τους επικονιαστές τους να τα ταρακουνήσουν.

Άνθη πατάτας (Solanum tuberosum)

Γιατί όμως ένα φυτό να ζητά τέτοια κακομεταχείριση; Γιατί έτσι, προστατεύει τη γύρη από το να φαγωθεί από έντομα «απατεώνες» που είναι πολύ μικρά για να δρουν σαν επικονιαστές. Οι πατάτες, οι ντομάτες και οι στενοί συγγενείς τους έχουν εξελίξει τη λεγόμενη επικονίαση δόνησης. Η γύρη τους διατηρείται ασφαλής από μικρά έντομα μέσα σε σωληνοειδείς κατασκευές, τους ανθήρες, που ανοίγουν μέσω ενός πόρου ή μιας μικρής σχισμής στο πάνω μέρος του κυλίνδρου. Η γύρη είναι ξηρή και κοκκώδης αλλά δεν μπορεί να πέσει εύκολα μέσα από τη σχισμή ή τον πόρο. Όταν ένας βομβίνος αναζητά γύρη, επισκέπτεται τα λουλούδια, αρπάζει τους ανθήρες και τους τραντάζει απότομα με τους μυς πτήσης. Η γύρη πέφτει από τους ανθήρες και σκονίζει τη μέλισσα, η οποία με τη σειρά της μεταφέρει τη γύρη είτε στη φωλιά της για να φτιάξει μέλι είτε σε άλλα λουλούδια και έτσι τα γονιμοποιεί.

Η μέλισσα της Ορχιδέας (Euglossine), ίσως ο πιο σκληροτράχηλος επικονιαστής παγκοσμίως, ενώ κοιμάται πάνω σε ένα φύλλο.

Αλλά δεν είναι μόνο τα φυτά που πρέπει να αντέχουν θεαματικές δυνάμεις. Το βραβείο του πιο σκληραγωγημένου επικονιαστή πάει στις μέλισσες Euglossine που έχουν εξελιχθεί για την επικονίαση της ορχιδέας Catasetum. Νωρίς το πρωί, οι ορχιδέες αυτές παράγουν ένα άρωμα που προσελκύει τις μέλισσες. Μέσα στο άνθος βρίσκεται ένα γυρεομάγμα φτιαγμένο από δυο σάκους γύρης που ενώνονται σε ένα κολλώδες δίσκο από ιστό που ονομάζεται viscidium. Δυο αιωρούμενες κεραίες κάτω από το γυρεομάγμα λειτουργούν σαν σκανδάλη που πυροδοτεί αυτή την ανθοφόρα παγίδα. Όταν μια μέλισσα επισκέπτεται το λουλούδι, ακουμπάει τις κεραίες και η ορχιδέα εκτοξεύει το γυρεομάγμα σαν βέλος προς τον επικονιαστή. Το γυρεομάγμα πετά στον αέρα δυο φορές ταχύτερα από ένα φίδι που επιτίθεται και κολλάει στην πλάτη της έκπληκτης μέλισσας, η οποία το μεταφέρει στο επόμενο λουλούδι που επισκέπτεται. Η επίδραση του γυρεομάγματος ισοδυναμεί με το να πέσει σε κάποιον άνθρωπο κουτάκι αναψυκτικού από τον δέκατο όροφο, οπότε είναι εντυπωσιακό το πως αντέχουν οι μέλισσες κάτι τέτοιο.

Ορχιδέα Catasetum saccatum

Κρίνοντας από το γεγονός ότι οι μέλισσες που έχουν δεχτεί αυτό το χτύπημα αποφεύγουν επιμελώς να επισκέπτονται ξανά αρσενικά άνθη ορχιδέας Catasetum, καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα δυσάρεστη εμπειρία για τη μέλισσα. Δεν μας εκπλήσσει πως τα θηλυκά άνθη της ορχιδέας έχουν εξελιχθεί να διαφέρουν από τα αρσενικά αντίστοιχα, ώστε οι διστακτικές μέλισσες να τα επισκεφτούν παρά την προηγούμενη εμπειρία τους.

Είτε πρόκειται για τα λουλούδια που αντέχουν δυνάμεις συγκρίσιμες με ένα τρένο του λούνα παρκ είτε για τα έντομα που αντιστέκονται σε βοτανικά χτυπήματα, η φυσική πίσω από την επικονίαση αποτελεί ένα φαινόμενο εξέλιξης και εντυπωσιακής αντοχής.

πηγή: gotscience.org

Κινέζοι επικονιάζουν τα φυτά με τα χέρια… λόγω της μείωσης του πληθυσμού των μελισσών.

Αγρότες στην Κίνα προσπαθούν να επικονιάσουν τα φυτά με το χέρι λόγω της μείωσης του πληθυσμού των μελισσών. Σε ορισμένες περιοχές οι μέλισσες έχουν σχεδόν εξαφανιστεί με αποτέλεσμα να μειώνεται δραματικά η παραγωγή κάποιων φυτών. Εργάτες ανέλαβαν τη δουλειά που μέχρι σήμερα έκαναν οι μέλισσες, δηλαδή να γονιμοποιούν τα φυτά.

5703f9491e0000870070644c

Στην επαρχία Σιτσουάν της Κίνας οι εργάτες χρησιμοποιώντας ένα πινέλο προσπαθούν να μεταφέρουν γύρη από άνθος σε άνθος ώστε να γονιμοποιηθούν τα φυτά. Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων οδήγησε στη δραματική μείωση των μελισσών αλλά και άλλων επικονιαστών όπως οι πεταλούδες απειλώντας τις καλλιέργειες των φρούτων.

5703f945150000ad000b4164

Είναι πολύ δύσκολο και χρονοβόρο για τον άνθρωπο να προσπαθεί να γονιμοποιήσει τεχνητά τα οπωροφόρα δέντρα, μεταφέροντας την γύρη από αρσενικά άνθη στα θηλυκά.

5703f944150000ad000b4163

Αυτό είναι το τίμημα που πληρώνει ο άνθρωπος για τη συμπεριφορά του απέναντι στο περιβάλλον. Οι πληθυσμοί των μελισσών μειώνονται σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.

5703f9442e00002d009507ca

Το πιο τραγικό στην όλη υπόθεση είναι ότι η γονιμοποίηση με το χέρι, σε ορισμένες περιοχές της Κίνας, κοστίζει στην πραγματικότητα λιγότερο από την ενοικίαση των μελισσών… Οι αγρότες στην Hanyuan  ξεκίνησαν αυτή τη δουλειά γιατί η ανθρώπινη εργασία ήταν πολύ φτηνή.

5703f93f2e00002d009507c9

Καθώς οι μέλισσες συνεχίζουν να εξαφανίζονται ραγδαία, η εικόνα αυτή θα μπορούσε να προμηνύει ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον.

5703f93e1500002a000b4162

Το ραβδί αυτό έχει στην άκρη του κάτι σαν πινέλο που φτιάχνεται από φτερά κοτόπουλου και χρησιμοποιείται για τη γονιμοποίηση των αχλαδιών.

5703f93d1e0000b300706448

Γύρη που χρησιμοποιείται στην επικονίαση με το πινέλο. Κάθε άνθος πρέπει να γονιμοποιηθεί ξεχωριστά.

5703f93e2e00002d009507c8

Μια πρόσφατη έκθεση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα, προειδοποίησε ότι οι πληθυσμοί των μελισσών, των πεταλούδων αλλά και των υπολοίπων επικονιαστών βρίσκονται σε κρίσιμο στάδιο λόγω της ρύπανσης, των φυτοφαρμάκων και της κλιματικής αλλαγής.

5703f93e1e0000b300706449

Η έκθεση αυτή σημείωσε ότι οι επικονιαστές γενικά είναι υπεύθυνοι για το 5-8% της παγκόσμιας γεωργικής παραγωγής, που σημαίνει ότι η μείωση εγκυμονεί κινδύνους για την προμήθεια των τροφίμων στον κόσμο. Η Hanyuan κάποτε ήταν η πρωτεύουσα της παγκόσμιας παραγωγής αχλαδιών, αλλά η γονιμοποίηση με το χέρι έχει μειώσει κατά πολύ την απόδοση σε καρπούς.

2005winter

Αν αυτό σας φαίνεται πολύ μακρινό, ρίξτε μια ματιά σε αυτή την εικόνα. Αυτός ο άνθρωπος προσπαθεί να γονιμοποιήσει άνθη ντοματιάς με μια συσκευή που παράγει δόνηση. Αντίστοιχες συσκευές έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνιση τους και στην Ελλάδα. Καλύτερος επικονιαστής της ντοματιάς είναι ο βομβίνος. Αυτό το είδος άγριας μέλισσας επικονιάζει καλύτερα την ντοματιά απ’ τις οικόσιτες μέλισσες που συλλέγουν το μέλι, καθώς στην προσπάθειά του να συλλέξει τη γύρη δονεί τα άνθη (και λόγω μεγέθους) μεταφέροντας τη γύρη και στα υπόλοιπα. Επίσης δεν πετά σε τόσο μεγάλη ακτίνα δράσης (μόνο μερικές εκατοντάδες μέτρα) με αποτέλεσμα να γονιμοποιεί καλύτερα μια συγκεκριμένη καλλιέργεια.

greenhouse-farming-bio-bees

Σε αντίθεση όμως με τις μέλισσες που εκτρέφουν και φροντίζουν οι μελισσοκόμοι κανένας δεν ασχολείται με τους πληθυσμούς των βομβίνων. Οι πληθυσμοί τους συνεχώς μειώνονται. Επίσης σε αντίθεση πάλι με τις μέλισσες και παρά την όψη τους, είναι πολύ πιο ήρεμοι. Πολύ σπάνια θα τσιμπήσουν και μόνο αν ενοχληθούν. Υπάρχουν ειδικά κυψελίδια στο εμπόριο για εκτροφή βομβίνων για ακριβώς αυτό το σκοπό. Όσοι παράγετε ντομάτες σε θερμοκήπια ή χωράφια να ξέρετε ότι δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις για την εκτροφή βομβίνων. Μπορείτε να βοηθήσετε και το περιβάλλον αλλά και την ποιότητα αλλά και την ποσότητα της παραγωγής σας.

Στράτος Σαραντουλάκης
Μελισσοκόμος

(με πηγές από: huffingtonpost, Wikipedia)

Η κλιματική αλλαγή αποσυντονίζει τις μέλισσες

Η αύξηση των μέσων θερμοκρασιών την άνοιξη προκαλεί τις μέλισσες να εκκολάπτουν αυγά νωρίτερα, θέτοντας τις εκτός συγχρονισμού με τα άνθη που γονιμοποιούν, σύμφωνα με νέα μελέτη που δείχνει ότι η αλλαγή του κλίματος επηρεάζει τις σχέσεις μεταξύ ειδών που έχουν εξελιχθεί μαζί κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.

bee-on-heleniumphoto by: absentgardener.com

Η επικονίαση από τα έντομα είναι εξαιρετικά σημαντική για πολλά φυτά. Για παράδειγμα τα έντομα είναι υπεύθυνα για την επικονίαση περίπου 80 με 85 τοις εκατό των καλλιεργειών, αναλογώντας περίπου στο ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων.

Η επιτυχής γονιμοποίηση εξαρτάται από έντομα που είναι ενεργά την ίδια στιγμή με τα ανθοφόρα φυτά, και για αυτό το λόγο πολλά φυτά έχουν εξελιχθεί ειδικά ώστε να προσελκύουν συγκεκριμένα έντομα.

Για παράδειγμα τα λουλούδια του είδους ορχιδέας sphegodes Ophrys μοιάζουν και μυρίζουν παρόμοια με το θηλυκό του κύριου επικονιαστή του, της μέλισσας nigroaenea Andrena. Αυτό ξεγελάει τις αρσενικές μέλισσες, οι οποίες προσπαθούν να ζευγαρώσουν με τα άνθη και μέσω αυτής της διαδικασίας μεταφέρουν τη γύρη της ορχιδέας πετώντας από λουλούδι σε λουλούδι.

Early-Spider-Orchid-Ophry-010Ορχιδέα sphegodes Ophrys. Photograph: Friedhelm Adam/Getty Images

Ωστόσο η κλιματική αλλαγή έχει αρχίσει να επηρεάζει αυτή τη σχέση μεταξύ φυτού και μέλισσας. Η μέλισσα nigroaenea Andrena φωλιάζει στο έδαφος και σε αντίθεση με τις κοινές μέλισσες δε ζει σε αποικίες, ενώ τα αυγά της εκκολάπτονται αρκετά νωρίς την άνοιξη.

andrena-nigroaenea_1sfΜέλισσα nigroaenea Andrena

Οι Βρετανοί ερευνητές συνέκριναν τις ημερομηνίες δραστηριότητας των μελισσών με τις ημερομηνίες ακμής των ανθών της ορχιδέας, χρησιμοποιώντας μετρήσεις πεδίου από το 1975 ως το 2009, και δεδομένα από μουσεία για τα έτη 1893-2007. Στη συνέχεια αντιπαράθεσαν τα δεδομένα με τις μετρήσεις θερμοκρασίας για την ίδια περίοδο. Η ανάλυσή τους έδειξε πώς οι πιο θερμές ανοιξιάτικες θερμοκρασίες επηρεάζουν περισσότερο τις μέλισσες από ότι τις ορχιδέες, οδηγώντας τα αυγά να εκκολάπτονται αρκετά νωρίτερα.

Συγκεκριμένα για κάθε βαθμό Κελσίου παραπάνω, οι αρσενικές μέλισσες εκκολάπτονται εννέα μέρες νωρίτερα και οι θηλυκές δεκαέξι, ενώ αντίθετα οι ορχιδέες ανθίζουν μόνο έξι ημέρες νωρίτερα. Επιπλέον, η αυξημένη θερμοκρασία οδηγεί τις θηλυκές μέλισσες να επωάζονται σε παρόμοιο ρυθμό με τις αρσενικές, αντί αργότερα όπως είναι το κανονικό, με αποτέλεσμα να υπάρχουν περισσότερες διαθέσιμες για ζευγάρωμα, μειώνοντας περαιτέρω τις πιθανότητες επικονίασης των φυτών.

πηγή: Ναυτεμπορική

Σε κίνδυνο η γεωργική επικονίαση

Νεοσύστατος διεθνής οργανισμός που παρακολουθεί την υγεία των οικοσυστημάτων για λογαριασμό του ΟΗΕ αφιερώνει την πρώτη έκθεσή του στους αφανείς ήρωες της αγροτιάς: η παγκόσμια μείωση των μελισσών και άλλων επικονιαστών απειλεί την παραγωγή αγροτικών προϊόντων αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων το χρόνο, προειδοποιεί.

aaΣφήκα σε κήπο της Ινδίας. Η παγκόσμια παρακμή των επικονιαστών δεν απειλεί μόνο το φυσικό περιβάλλον. (Φωτογραφία: Reuters)

Η απώλεια βιοτόπων, η κλιματική αλλαγή, και τα εντομοκτόνα είναι μερικοί από παράγοντες που απειλούν μέλισσες, πεταλούδες, πουλιά και τις νυχτερίδες που γονιμοποιούν τα φυτά μεταφέροντας γύρη, αναγνωρίζει στην έκθεσή της η Διακυβερνητική Πλατφόρμα Επιστήμης-Πολιτικής για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES).

O οργανισμός ιδρύθηκε το 2012 βασισμένος στο μοντέλο της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, της οποίας οι εκθέσεις καθοδηγούν τις διεθνείς προσπάθειες για τον μετριασμό της παγκόσμιας θέρμανσης. Όπως συμβαίνει και με τις εκθέσεις της IPCC, η έκθεση της IPBES αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και εγκρίθηκε ομόφωνα από τις 124 χώρες-μέλη της.

Όπως ανακοινώθηκε κατά την παρουσίαση της έκθεσης στην Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας, χωρίς συντονισμένη διεθνή προσπάθεια πολλοί επικονιαστές θα εξαφανιστούν. Τα απειλούμενα είδη περιλαμβάνουν τουλάχιστον το 9% των μελισσών και πεταλούδων και περίπου το 16% των σπονδυλωτών επικονιαστών όπως οι νυχτερίδες και τα κολιμπρί.

Από τα μήλα μέχρι τον καφέ και τις φράουλες, περίπου το 35% της αγροτικής παραγωγής εξαρτάται από τους επικονιαστές -μια αγορά ύψους 235 έως 577 δισεκατομμυρίων δολαρίων, επισημαίνουν οι συντάκτες της έκθεσης.

Οι λόγοι της παρακμής είναι περίπλοκοι και ακόμα δεν έχουν γίνει καλά κατανοητοί, περιλαμβάνουν όμως την απώλεια βιοτόπων, διάφορες ασθένειες και τα εντομοκτόνα γεωργικής χρήσης. Η έκθεση πάντως αναγνωρίζει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί ο ρόλος των λεγόμενων νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων, στα οποία επέβαλε μορατόριουμ το 2013 η ΕΕ μέχρι την συγκέντρωση περισσότερων δεδομένων.

Η έκθεση συνιστά πάντως τη μείωση της χρήσης εντομοκτόνων και την υιοθέτηση πρακτικών φιλικών στην άγρια ζωή, όπως για παράδειγμα η δημιουργία ζωνών με αγριολούλουδα μέσα στους αγρούς.

Βαγγέλης Πρατικάκης – in.gr

Τα έντομα μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή μικρών καλλιεργειών.

Στέλνοντας απλά περισσότερα έντομα επικονιαστές να αναλάβουν δράση στις μικρές γεωργικές καλλιέργειες σε όλο τον κόσμο, μπορούμε να ενισχύσουμε σημαντικά την απόδοση αυτών των καλλιεργειών, λέει νέα μελέτη.

Περισσότερες μέλισσες, σκαθάρια, πεταλούδες και άλλοι επικονιαστές μπορούν να βοηθήσουν να αυξηθούν οι αποδόσεις κατά το ένα τέταρτο, λέει ο Lucas Alejandro Garibaldi, του Εθνικού Πανεπιστημίου του Ρίο Νέγκρο και ερευνητής του CONICET. Ερευνητές έχουν υπολογίσει ότι τρόφιμα και καλλιεργητές θα πρέπει να διπλασιαστούν μέχρι το 2050 για να συμβαδίσουν με την ζήτηση. Η προοπτική αύξησης της απόδοσης όμως θα μπορούσε να καλύψει μέρος αυτού του κενού αλλά και να βοηθήσει φτωχές περιοχές, λέει ο Paul West, από το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα.

Για να δουν κατά πόσο η επικονίαση θα μπορούσε να κάνει μια αξιοσημείωτη διαφορά στην παραγωγή, ένα διεθνές δίκτυο ερευνητών που χρησιμοποιεί προσεκτικά τα ίδια πρωτόκολλα δειγματοληψίας, παρακολούθησε 344 μεγάλες και μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις στην Αφρική, την Ασία και τη Νότια Αμερική, για ένα διάστημα πέντε ετών. Σε καλλιέργειες που η επικονίαση είναι πολύ μεγάλης σημασίας, όπως στα σμέουρα, τα μήλα και τον καφέ οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα άνθη αυτών των φυτών προσελκύουν ποικίλα έντομα όπως σκαθάρια, σφήκες, μέλισσες και πεταλούδες. Τα χαμηλής απόδοσης αγροκτήματα, κατά μέσο όρο παράγουν μόνο το 47 τοις εκατό της απόδοσης που θα μπορούσαν να έχουν και εκεί τα έντομα έκαναν τη διαφορά. Για τους μικρούς καλλιεργητές αυτή η αύξηση στην ποσότητα των τροφίμων που παράγονται μπορεί να γίνει καθοριστική για την ποιότητα της ζωής τους.

Για τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι στηρίζονται σε αυτές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι αγρότες μπορούν να βοηθήσουν σ’ αυτό εάν δεν χρησιμοποιούν παράνομα ή απαγορευμένα φυτοφάρμακα και δεν χρησιμοποιούν τα εγκεκριμένα σκευάσματα που βλάπτουν τους επικονιαστές τις ώρες που αυτοί πετούν. Ενώ πρέπει να φυτέψουν φυτοφράχτες στα όρια των καλλιεργειών τους, με φυτά που θα προσελκύσουν αυτά τα έντομα.

πηγή: sciencenews.org (επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης)