5 Πράγματα που κάνουμε καθημερινά και βλάπτουν τις μέλισσες

Δεν είναι μυστικό ότι οι μέλισσες υποφέρουν. Η διαταραχή κατάρρευσης αποικιών (CCD), μαστίζει τους μελισσοκόμους τα τελευταία 10 χρόνια. Ενώ η διαταραχή είναι σε μικρή πτώση, σχεδόν το ένα τέταρτο των κυψελών δεν θα βγάλει το χειμώνα του τρέχοντος έτους. Οι ερευνητές ακόμη δεν έχουν καταλήξει στο τι προκαλεί τη CCD, αλλά γενικά πιστεύεται πως είναι ένας συνδυασμός από θανατηφόρους παράγοντες όπως η αλόγιστη χρήση παρασιτοκτόνων στις καλλιέργειες, ακάρεα που ταλαιπωρούν τις μέλισσες, στρες και απώλεια φυσικού περιβάλλοντος. Αυτό θα πρέπει να μας ανησυχήσει όλους γιατί η επάρκεια τροφής θα μειωθεί δραστικά χωρίς τις μέλισσες να επικονιάζουν τις καλλιέργειες. Ποιες είναι όμως αυτές οι καθημερινές συνήθειες που συμβάλλουν στη μείωση των μελισσών;

Το μέλι που χρησιμοποιούμε δεν είναι ντόπιο
Το να επιλέξουμε το καλύτερο μέλι μοιάζει περίπλοκο. Υπάρχουν δεκάδες μάρκες, χρώματα, γεύσεις αλλά ο μόνος κανόνας που πρέπει πραγματικά να ακολουθήσουμε κατά την αγορά του μελιού είναι να το πάρουμε από ένα αξιόπιστο τοπικό μελισσοκομείο. Εξαιτίας της CCD, οι συγκυρίες είναι σκληρές για να είσαι μελισσοκόμος και τα μελισσοκομεία χρειάζονται τη στήριξη μας προκειμένου να αντικαθιστούν τις χαμένες αποικίες και να διατηρούν τα μελίσσια υγιή. Ακόμη, με την αγορά ντόπιου μελιού στηρίζουμε τους ντόπιους αγρότες που βασίζονται σε αυτές τις μέλισσες για να επικονιάσουν τις καλλιέργειες τους. Ναι, το μέλι από ένα τοπικό μελισσοκομείο μπορεί να είναι πιο ακριβό από κάποιας φίρμας που μπορούμε να βρούμε στο super market αλλά πληρώνουμε για ένα προϊόν ποιότητας και επιπλέον στηρίζουμε έναν ζωτικό κλάδο της περιοχής μας.

Δεν αγοράζουμε βιολογικά προϊόντα
Μέχρι τώρα, δεν είναι μυστικό ότι τα φυτοφάρμακα είναι ο χειρότερος εχθρός μιας μέλισσας. Οι μέλισσες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε μια συγκεκριμένη κατηγορία φυτοφαρμάκων που ονομάζεται νεονικοτινοειδή. Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (EPA) δήλωσε πρόσφατα ότι τα νεονικοτινοειδή είναι μια μακροπρόθεσμη απειλή για τις μέλισσες. Πιο πρόσφατα, ερευνητές στη Γερμανία, διαπίστωσαν επίσης ότι τα νεονικοτινοειδή είναι πιθανόν ένας βασικός παράγοντας για την εκτεταμένη θνησιμότητα των μελισσών. Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, διότι εξακολουθούμε να βασιζόμαστε στις μέλισσες για την επικονίαση των τροφίμων μας, όπως τα αμύγδαλα, τα ροδάκινα, τις κολοκύθες, για να αναφέρουμε μερικά, καθώς και ορισμένες καλλιέργειες ζωοτροφών για την κτηνοτροφία, όπως η μηδική. Όταν χρησιμοποιούμε εντομοκτόνα, που είναι θανατηφόρα για τις μέλισσες, στις καλλιέργειες που καλούνται να γονιμοποιήσουν, απειλούμε την επάρκεια τροφής. Η αγορά βιολογικών τροφίμων είναι καλή και για τις μέλισσες και τους ανθρώπους, και στέλνει ένα μήνυμα προς τους παραγωγούς για το τι εκτιμούμε ως καταναλωτές.

Αγνοούμε την οικονομική επίπτωση του φαινομένου της μείωσης των μελισσών
Η διαταραχή κατάρρευσης αποικιών (CCD) επηρεάζει το πορτοφόλι μας με πολύ απτούς τρόπους. Όλοι μας βασίζουμε το δείπνο μας στις μέλισσες, καθώς χωρίς αυτές τα αποθέματα τροφίμων κινδυνεύουν και κάθε μπουκιά θα στοιχίζει περισσότερο. Σύμφωνα με την εκτίμηση του Λευκού Οίκου οι μέλισσες συμβάλλουν περίπου 15 δισεκατομμύρια δολάρια στην οικονομία των ΗΠΑ ετησίως. Οι καλλιεργητές νοικιάζουν μελίσσια από μελισσοκόμους για να επικονιάσουν τις καλλιέργειες τους. Πριν την CCD πλήρωναν περίπου 50 δολάρια την κυψέλη, τώρα τους στοιχίζει 175 ή και παραπάνω. Η αύξηση αυτή της τιμής μετακυλίεται στην τιμή των τροφίμων και θα μπορούσε να είναι και χειρότερα. Το BBC News αναφέρει ότι χωρίς τις μέλισσες, ο μόνος τρόπος για να γονιμοποιηθούν αυτές οι βασικές καλλιέργειες θα ήταν να προσλάβουμε ανθρώπους να διαδώσουν τη γύρη των φυτών με ξεσκονιστήρια από φτερά, κάτι που ήδη συμβαίνει σε ορισμένες περιοχές της Κίνας. Οι εκτιμήσεις από το Πανεπιστήμιο του Reading στην Αγγλία δείχνουν πως αυτό θα μπορούσε να υπερδιπλασιάσει την τιμή των τροφίμων, ακόμη και αν αυτοί οι εργαζόμενοι πληρώνονταν με τον κατώτατο μισθό του Ηνωμένου Βασιλείου. Όταν βλέπει κανείς αυτή την πλευρά του προβλήματος, καταλαβαίνει πως συμφέρει να επενδύσουμε στην έρευνα για τους επικονιαστές.

Φυτεύουμε μόνο γκαζόν στην αυλή μας
Οι μέλισσες μπορούν να ταξιδέψουν μέχρι και 4 χιλιόμετρα όταν ψάχνουν για τροφή. Ακόμα και αν δεν έχουμε μια κυψέλη στην αυλή μας, μπορούμε να βοηθήσουμε τις πεινασμένες μέλισσες, δημιουργώντας ένα βιότοπο φιλικό προς τις μέλισσες (οι γηγενείς επικονιαστές θα επωφεληθούν, επίσης!). Συνιστάται λοιπόν η φύτευση πολλών εγχώριων ποικιλιών. Οι μέλισσες προτιμούν ποικιλίες με μονές κορυφές λουλουδιών, όπως οι κατιφέδες, επειδή έχουν ευκολότερη πρόσβαση στη γύρη. Αγαπούν επίσης το τριφύλλι, γι’ αυτό ας δοκιμάσουμε να ρίξουμε στην αυλή μας σπόρους τριφυλλιού· θα αναζωογονήσει και το γκαζόν μας.

Δεν παίρνουμε στα σοβαρά την κλιματική αλλαγή
Σύμφωνα με το Συμβούλιο Άμυνας Φυσικών Πόρων, η υπερθέρμανση του πλανήτη θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν αποσυντονισμό μεταξύ των μελισσών και των ανθοφοριών: Οι μέλισσες δεν θα μπορούν να επιβιώσουν αν βγουν από το χειμώνα πριν τα λουλούδια ξεκινήσουν να ανθίζουν. Η αλλαγή του κλίματος θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει μια αποσύνδεση μεταξύ των ποικιλιών λουλουδιών και μελισσών, που σημαίνει ότι σημαντικές πηγές τροφίμων δεν θα μπορούν πλέον να αναπτυχθούν σε περιοχές όπου ζουν οι μέλισσες. Μπορούμε να βοηθήσουμε πιέζοντας τους νομοθέτες μας να αναλάβουν δράση για την κλιματική αλλαγή και τη διατήρηση των επικονιαστών και παίρνοντας μέτρα για τη μείωση της προσωπικής μας επίδρασης στην κλιματική αλλαγή.

πηγή: rodalesorganiclife.com

Όταν μας τσιμπούν οι μέλισσες

Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί όταν μας τσιμπάει η μέλισσα πρήζεται το χέρι μας; Γνωρίζετε ότι οι μελισσοκόμοι σπάνια πάσχουν από την πάθηση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας; Σήμερα θα μπούμε στον μαγικό κόσμο των μελισσών και θα δώσουμε πληροφορίες για το ενδιαφέρον όπλο που διαθέτουν.

Η  μέλισσα παράγει δηλητήριο από έναν ειδικό αδένα και το αποθηκεύει σε μια κύστη για να το χρησιμοποιήσει εναντίον των εχθρών της μέσω του κεντριού της. Η παραγωγή ξεκινά με  την εκκόλαψη της εργάτριας μέλισσας και η ποσότητα αυξάνει σταδιακά κάθε μέρα μέχρι τη μέγιστη ποσότητα (0,3 mg), όταν γίνει 20 περίπου ημερών. Η ηλικιωμένη μέλισσα δεν μπορεί να ανανεώσει το δηλητήριο, αν τύχει και το χρησιμοποιήσει.

Όταν η εργάτρια κεντρίσει εξαπολύοντας το δηλητήριο της, συνήθως χάνει το κεντρί της και μετά από λίγο πεθαίνει. Το κεντρί παραμένει στον ιστό του θύματος και συνεχίζει να διοχετεύει δηλητήριο για 30-60 δευτερόλεπτα καθώς οι περιβάλλοντες μύες εξακολουθούν να συσπώνται.  Όταν μας τσιμπάει λοιπόν μια μέλισσα, είναι κρίσιμο να αφαιρέσουμε άμεσα το κεντρί για να μειώσουμε την ποσότητα του δηλητηρίου που εισέρχεται στο δέρμα μας. Αν και η θανατηφόρος δόση για τον άνθρωπο είναι εκατοντάδες τσιμπήματα, εντούτοις, οι θάνατοι από ένα ή περισσότερα τσιμπήματα μέλισσας οφείλονται σε αλλεργικές αντιδράσεις που καταλήγουν σε ανακοπή ή πνιγμό εξαιτίας οιδήματος στον λαιμό ή το στόμα.

Το δηλητήριο της μέλισσας είναι μια σύνθετη ουσία με υψηλό ποσοστό υγρασίας (πάνω από 80%), πικρή γεύση, όξινη αντίδραση και χαρακτηριστικό άρωμα. Το κυριότερο συστατικό του δηλητηρίου είναι το πεμπτίδιο μελιτίνη, που όταν εισαχθεί μέσα στο ζωικό ιστό ελευθερώνει ισταμίνη από τα μαστικά κύτταρα  και αιμολύει (σπάζει) τα ερυθρά αιμοσφαίρια, προκαλώντας πόνο και πρήξιμο. Το δηλητήριο περιέχει αρκετές ουσίες που είναι ενδιαφέρουσες από βιοχημικής και φαρμακολογικής σκοπιάς. Οι κυριότερες ουσίες είναι οι: μελιτίνη, απαμίνη, ισταμίνη, ντοπαμίνη, φωσφολιπάση Α, υαλουρπνιδάση.

Μέχρι σήμερα, το δηλητήριο μελισσών είναι αποδεκτό και νόμιμο ιατρικά στον δυτικό κόσμο για την απευαισθητοποίηση ατόμων που είναι υπερευαίσθητα (αλλεργικά) στο τσίμπημα των μελισσών. Όμως το δηλητήριο χρησιμοποιείται και σε διάφορα σκευάσματα για την αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και άλλων ασθενειών. Η ιδέα για τη  θεραπεία της ρευματοειδούς  αρθρίτιδας είναι πολύ παλιά και βασίζεται κατά ένα μέρος στο γεγονός ότι οι μελισσοκόμοι οι οποίοι δέχονται αρκετά τσιμπήματα σπάνια πάσχουν από την πάθηση αυτή.

Για την παραγωγή δηλητηρίου από τις μέλισσες αξιοποιείται η χρήση μικρής τάσης ηλεκτρικού ρεύματος καθώς προκαλείται στις εργάτριες μέλισσες η διάθεση να κεντρίσουν. Συγκεκριμένα, σε κυψέλες με βαθύ πυθμένα τοποθετείται ένα συρμάτινο πλέγμα που καλύπτεται με νάιλον και μπορούμε με αυτό να προκαλέσουμε ηλεκτρικό σοκ. Οι ερεθισμένες εργάτριες κεντρίζουν το νάιλον, που επενδύει τη συσκευή και αφήνουν το δηλητήριο τους, χωρίς να χάνουν το κεντρί τους. Το δηλητήριο μαζεύεται σε κρυσταλλική μορφή επάνω σε γυάλινη πλάκα, που βρίσκεται κάτω από το νάιλον. Μέσα σε πέντε λεπτά της ώρας είναι απαραίτητο να μεταφερθεί η συσκευή στο πυθμένα άλλη κυψέλης. Με τη μέθοδο αυτή μπορεί να συλλεχθεί 1 g ξηρού δηλητηρίου από 20 περίπου μελίσσια.

πηγή: bostanistas.gr (του Κώστα Λιονουδάκη)

Μέλισσες που μοιάζουν με μυρμήγκια μεταξύ των νέων ειδών της ερήμου που ταυτοποιήθηκαν

Αν και η μείωση των πληθυσμών των μελισσών έχει εντείνει την επίγνωση της σημασίας των εντόμων επικονιαστών για την παγκόσμια επάρκεια τροφής, πολλά είδη μελισσών παραμένουν ακόμη άγνωστα ή μη κατανοητά.

Ο εντομολόγος Zach Portman του Πανεπιστημίου της Γιούτα.

Ο εντομολόγος Zach Portman του Πανεπιστημίου της Γιούτα μελετά μια ποικιλία από μοναχικές μέλισσες της ερήμου που δεν είναι σημαντικοί επικονιαστές των γεωργικών καλλιεργειών, παίζουν όμως έναν σημαντικό ρόλο στα φυσικά οικοσυστήματα της Νοτιοδυτικής Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων και των καυτών αμμόλοφων στην Κοιλάδα του Θανάτου στην Καλιφόρνια.

Μαζί με τον Terry Griswold του Αγροτικού Ερευνητικού Κέντρου των Ηνωμένων Πολιτειών και του John Neff του Μελιττολογικού Ινστιτούτου του Τέξας, ο Portman αναφέρει εννέα, προσφάτως ταυτοποιημένα είδη του γένους Perdita, στο περιοδικό Zootaxa. Τα απροσδόκητα ευρήματα περιλαμβάνουν τα περίεργα αρσενικά των δύο ειδών που μοιάζουν με μυρμήγκια, τα οποία είναι εντελώς διαφορετικά στην εμφάνιση από τα υπόλοιπα.

Θηλυκό μέλος του είδους Perdita titania.

«Είναι ασαφές γιατί τα αυτά τα αρσενικά έχουν τόσο μοναδική μορφή, αλλά αυτό θα μπορούσε να υποδείξει ότι περνάνε πολύ χρόνο στη φωλιά» αναφέρει ο Portman. «Θα μπορούσαμε να βρούμε περισσότερες πληροφορίες εάν μάθουμε για τη βιολογία του φωλιάσματος τους». Κάποιες από αυτές τις μέλισσες, οι οποίες βρίσκονται αποκλειστικά στη Βόρεια Αμερική, φέρουν τα επιστημονικά τους ονόματα από χαρακτήρες του Σαίξπηρ, όπως Perdita titania, από τη νεράιδα στο Όνειρο Θερινής Νυκτός. Ασύλληπτες και μικροσκοπικές όπως είναι, ο Portman εντοπίζει τις μέλισσες από τις σκιές τους στον εκτυφλωτικό μεσημεριανό ήλιο που τόσο αγαπούν.

«Το να δραστηριοποιούνται κατά το πιο ζεστό κομμάτι της ημέρας, ίσως είναι και ένας τρόπος να αποφύγουν τα αρπακτικά» αναφέρει ο υποψήφιος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Γιούτα. «Φαίνεται να είναι σημαντικοί επικονιαστές φυτών της ερήμου γνωστά ως Crinklemats». Τα Crinklemats, ανθοφόρα φυτά του γένους Tiquilia, αναπτύσσονται χαμηλά στο έδαφος και χαρακτηρίζονται από μικρά γραμμωτά, χνουδωτά φύλλα, σε σχήμα τρομπέτας με μπλε άνθη. «Όπως και οι μέλισσες έτσι και αυτά τα φυτά είναι πολύ μικρά» αναφέρει ο Portman. «Οι μέλισσες πρέπει να χωθούν μέσα στη στενή , μακριά στεφάνη και να βουτήξουν τα κεφάλια τους μέσα στα άνθη για να βγάλουν τη γύρη».

Τα φυτά της ερήμου της Δυτικής Αμερικής Crinklemats του γένους Tiquilia.

Οι επιστήμονες αναφέρουν πως οι θηλυκές μέλισσες χρησιμοποιούν τη γύρη που συλλέγουν από τα άνθη για να θρέψουν τα μικρά τους. Μόλις συμπληρώσουν μια ποσότητα γύρης, οι μέλισσες γεννούν τα αυγά τους στην προμήθεια και αφήνουν τα μικρά τους να τα βγάλουν πέρα μόνα τους. Σύμφωνα με τον Portman, οι μέλισσες έχουν αναπτύξει μια ιδιαίτερη τεχνική συλλογής γύρης, γνωστή ως «τρίχινο καλάθι» με κυρτές τρίχες που κοιτούν εσωτερικά, και τους επιτρέπουν να συλλέγουν γύρη καθώς βουτάνε σε ένα λουλούδι.

«Δεν ξέρουμε ακόμα αν οι μέλισσες χρησιμοποιούν τα πόδια τους για να βάλουν γύρη μέσα στο καλάθι ή αν τη μαζεύουν με το κεφάλι τους. Ακόμη πολλά μας είναι άγνωστα». Συνεχίζει λέγοντας πως η κατανόηση των προσαρμογών μεταξύ των μελισσών και των λουλουδιών που επικονιάζουν, είναι αποφασιστικής σημασίας για τη διατήρηση του περιβάλλοντος τους.

Οι μικροσκοπικές μέλισσες της ερήμου, συλλέγουν γύρη με έναν ιδιαίτερο τρόπο, καθώς έχουν αναπτύξει τρίχες στο κεφάλι, οι οποίες τις βοηθούν να συγκρατούν τη γύρη καθώς βουτούν μέσα στα άνθη.

Πέρα από το ρόλο τους ως επικονιαστές, οι μέλισσες έχουν ενδιαφέρον και από οικολογικής και εξελικτικής πλευράς τόσο για την προσαρμογή τους σε άνυδρα περιβάλλοντα όσο και για τα μοτίβα τους με χρώματα υψηλής αντίθεσης. «Κάποιες μέλισσες έχουν ρίγες ενώ άλλες έχουν βούλες, που θα μπορούσαν να είναι σχέδια καμουφλάζ ή μια μορφή μίμησης» λέει ο Portman. «Αυτά είναι χαρακτηριστικά που ακόμα ερευνούμε».

Πολλά από αυτά που ο Portman και οι συνάδελφοι του ξέρουν για το γένος Perdita βασίστηκαν στο έργο του εντομολόγου Phillip Hunter Timberlake. Γεννημένος το 1883, ο Timberlake περιέγραψε και ονομάτισε πάνω από 800 είδη μελισσών στην εκπληκτική 70χρονη καριέρα του. «Ο Timberlake θεωρήθηκε εκκεντρικός αλλά οι γνώσεις του προκαλούν θαυμασμό» λέει ο Portman. «Αν και η ταυτοποίηση του γένους και η εύρεση των φωλιών των μελισσών αποτελεί πρόκληση, αυτές οι μέλισσες έχουν πολλά να μας πουν για την προσαρμογή σε ένα εχθρικό και αφιλόξενο περιβάλλον».

πηγή: phys.org

Τα τελετουργικά των μέλισσων

Δεν θα μπορούσε να ξέρει ότι θα του ξερίζωνε τα γεννητικά του όργανα μετά τη συνεύρεση, αφήνοντας τον σε μια κατάσταση ακατανίκητης ανακούφισης (και δυσπιστίας), καθώς έπεφτε στο έδαφος για να τον αποτελειώσουν τα μυρμήγκια. Δεν ήταν ο πρώτος της σήμερα, και πιθανότατα δεν θα είναι και ο τελευταίος της. Προς υπεράσπιση της, ήταν τεμπέλης. Δεν δούλευε ποτέ, έπρεπε να τον ταΐζει με το κουτάλι σε κάθε γεύμα, και την πιο πολύ ώρα χάζευε στο υπερπέραν περιμένοντας να φανεί τυχερός. Κάθε κορίτσι θα συμφωνούσε πως ο χρόνος του τελείωσε.

Αλλά εγώ θέλω να σας μιλήσω γι’ αυτήν, όχι γι’ αυτόν. Φανταστείτε πως ήσασταν έξω να ψωνίσετε φαγητό. Κουβαλάτε τις σακούλες, τις φέρνετε στο σπίτι από την είσοδο και τις δίνετε στους φίλους σας να τις τακτοποιήσουν. Τότε, βγαίνετε πάλι έξω να πάρετε και άλλο φαγητό. Και άλλο, και άλλο, και άλλο. Το κάνετε αυτό όλη μέρα κάθε μέρα, από την αυγή ως τη δύση, μέχρι τα χέρια σας να μην αντέξουν άλλο και να πέσουν στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Πεθαίνετε εκεί με τις σακούλες σκορπισμένες γύρω σας, η δουλειά έγινε. Αυτή είναι η πολυάσχολη ζωή μιας θηλυκής μέλισσας Apis mellifera.

Η κυψέλη, (αυτά τα μικρά χρωματιστά κουτιά που μπορεί να έχετε δει στην εξοχή), μοιάζει εσωτερικά με ένα συνηθισμένο κτίριο πόλης γεμάτο γραφεία –εισέρχεστε από το ισόγειο και ανεβαίνετε για την εργασία σας. Οι μέλισσες κάνουν διαφορετικές δουλειές προκειμένου να κρατήσουν την αποικία ζωντανή και από κοινού συγκροτούν έναν υπερ-οργανισμό –δεν μπορούν να επιβιώσουν μόνες τους αλλά σωματικά είναι ανεξάρτητες. Σε μια κυψέλη, τα πλαίσια είναι κάθετα, και τα κενά ακριβείας μεταξύ τους επιτρέπουν στις μέλισσες να μετακινούνται ελευθέρα και να είναι ευχαριστημένες μέσα στις τεχνητές ξύλινες κυψέλες τους.

Έχω μια διώροφη κυψέλη στο σπίτι με δέκα πλαίσια στον κάθε όροφο. Ο κάτω όροφος είναι εκεί όπου συνήθως η Βασίλισσα ζει και γεννά τα αυγά της – έως και 2.500 ημερησίως. Ο πάνω όροφος είναι αυτός από τον οποίο παίρνουμε το μέλι. Οι μέλισσες συλλέγουν γύρη και νέκταρ από τα λουλούδια, πετούν πίσω στην κυψέλη, το δίνουν στις φιλενάδες τους οι οποίες το αποθηκεύουν στο σωστό πλαίσιο. Τα κορίτσια περνάνε το νέκταρ από τα στόματά τους, μειώνοντας την υγρασία του περιεχομένου μέχρι να αποκτήσει την πυκνότητα του μελιού. Αυτό το μέλι αποθηκεύεται μέσα στην κηρήθρα και σφραγίζεται από τις μέλισσες για να μην πέσει. Συγκομίζω, μόνο όταν το πλαίσιο είναι γεμάτο και φροντίζω να αφήνω πάντα λίγα υπολείμματα για να φάνε και οι μέλισσες.

Το μέλι που θα φτιάξει μια εργάτρια μέλισσα σε όλη τη ζωή της είναι ίσο με το εν τέταρτο από ένα κουταλάκι του γλυκού. Για να ρίξουμε μια κουταλιά μέλι στο ψωμί μας, πρέπει να εργαστούν 4 μέλισσες για όλη τους τη ζωή! Έχετε παρατηρήσει ποτέ μια μέλισσα να κουβαλάει κίτρινες σακούλες με ψώνια στα πόδια της; Αυτή είναι η γύρη και πιθανότατα μέσα της κουβαλάει και νέκταρ. Δεν είναι ότι ξύπνησε το πρωί και είπε: Σήμερα θα επικονιάσω χιλιάδες λουλούδια για να έχει μεγάλη σοδειά από μήλα ο κυρ Γιώργος ο αγρότης και να τρώνε οι άνθρωποι. Απλά ξύπνησε να πάει στη δουλειά της. Καθώς πηγαίνει από λουλούδι σε λουλούδι, κάποια από τη γύρη που κουβαλάει κολλάει στο στίγμα του λουλουδιού –το θηλυκό τμήμα του άνθους. Έτσι το λουλούδι γονιμοποιείται, και γίνεται ένα νόστιμο μήλο.

Τι τρέχει όμως με τη Βασίλισσα; Ποια είναι η ιστορία της; Λοιπόν, είναι μεγαλύτερη από την εργάτρια και από τους κηφήνες και μπορεί να ζήσει μέχρι και 5 χρόνια, σε σχέση με τις υπόλοιπες μέλισσες που το προσδόκιμο ζωής φτάνει τις 4-5 εβδομάδες. Το καλύτερο όμως είναι, πως η Βασίλισσα μπορεί να ζευγαρώσει με μια σειρά από κηφήνες και να αποθηκεύσει το σπέρμα τους για όσο χρειαστεί μέχρι να θελήσει να γεννήσει κι άλλα αυγά, τότε σπέρμα και αυγά συναντιούνται με αντίστροφη σειρά από τους κηφήνες που συνάντησε (τι λέει;) –πολύ μετά αφότου τα μυρμήγκια τον αποτελειώσουν.

Ο κύκλος της ζωής μιας μέλισσας πάει από αυγό, προνύμφη, νύμφη σε ενήλικη μέλισσα. Είναι όμορφο να βλέπεις ένα χνουδωτό μελισσάκι να ξεμυτίζει από το κουκούλι του, περνώντας μέσα από την σαν χάρτινη πόρτα του, στον κόσμο της εργασίας. Μια νέα Βασίλισσα δημιουργείται αν ένα μωρό μέλισσα ταϊστεί στα πρώτα στάδια του κύκλου της ζωής του με μια ειδική τροφή, τον βασιλικό πολτό. Η νέα βασίλισσα θα μείνει στην κυψέλη και η μεγαλύτερη θα μαζέψει τα μπογαλάκια της (μέσα σε σμήνος) και μαζί με τις πιστές της ακόλουθες θα ψάξουν για καινούριο σπίτι. Και έτσι αυτός ο υπερ-οργανισμός από γυναίκες συνεχίζει και συνεχίζει να ζει. Ένα άριστα σχεδιασμένο σύστημα χτισμένο γύρω από όλα τα όμορφα πράγματα –φαγητό, κοινότητα και σεξ.

πηγή: theplanthunter.com.au
Photos by Matt Rabbidge

Μελισσοκόμος από τη Γαλλία εκπαίδευσε τις μέλισσες του να συλλέγουν μέλι από κάνναβη

Το μέλι και η κάνναβη είναι δύο από τις πιο γνωστές φυσικές επουλωτικές ουσίες γνωστές στον άνθρωπο. Ενώ το μέλι είναι διαθέσιμο σχεδόν σε όλο τον κόσμο, η κάνναβη εξακολουθεί να παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενη και ως επί το πλείστον παράνομη.

Εμπνευσμένος από την προσωπική του διαδρομή με την ιατρική μαριχουάνα, ένας Γάλλος μελισσοκόμος συνδύασε αυτά τα δύο για να δημιουργήσει ένα νέο φαρμακευτικό προϊόν που ο ίδιος αποκαλεί «κανναβόμελο». Ο Nicholas, ο οποίος είναι επίσης καλλιτέχνης και κλειδαράς, λέει ότι εκπαίδευσε τις μέλισσες του στη συλλογή ρητίνης από τα φυτά κάνναβης του. Ο μελισσοκόμος εξηγεί ότι οι μέλισσες συγκεντρώνουν τη ρητίνη και την φέρνουν πίσω στην κυψέλη τους.

«Έχω εκπαιδεύσει τις μέλισσες να κάνουν πολλά πράγματα, όπως η συλλογή ζάχαρης από φρούτα, χωρίς να χρησιμοποιήσω λουλούδια», δήλωσε ο Nicholas. «Το να καταφέρω να κάνω τις μέλισσες να συλλέξουν αυτή τη ρητίνη, ήταν μια πρόκληση».

Οι μέλισσες του καθώς συλλέγουν από φυτό κάνναβης:

Παρά το γεγονός, ότι το «κανναβόμελο» δεν έχει ελεγχθεί στα εργαστήρια, ο Nicholas υποστηρίζει πως είναι δυνατό προϊόν και συγκεντρώνει τα οφέλη και των δύο, μελιού και κάνναβης. Ο Nicholas στράφηκε στην κάνναβη μετά από προβλήματα υπερκινητικότητας που αντιμετώπιζε από την παιδική του ηλικία. Σκόνταψε πάνω σε ιστοσελίδες που πρότειναν τη χρήση της μαριχουάνας για τον έλεγχο της κατάστασης και αποφάσισε να δοκιμάσει.

Στο Nicholas όμως έχει ασκηθεί και κριτική. Πολλοί αμφισβητούν τα θεραπευτικά οφέλη του μελιού, ενώ άλλοι ανησυχούν και για την καλή διαβίωση των μελισσών. «Οι μέλισσες που παράγουν το «κανναβόμελο» δεν επηρεάζονται από τα κανναβινοειδή, επειδή δεν έχουν ενδοκανναβινοειδές σύστημα» επιμένει. Του πήρε γύρω στα δύο χρόνια, να τελειοποιήσει το προϊόν και να αποδείξει πως οι μέθοδοι του δεν βλάπτουν τις μέλισσες. Τώρα, λέει ότι μπορεί να φτιάξει προϊόντα με σχεδόν οποιοδήποτε στέλεχος της κάνναβης, συμπεριλαμβανομένων και ποικιλιών φιλικών προς τα παιδιά.

Αν και υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι τα οφέλη των προϊόντων του Nicholas να ελεγχθούν εργαστηριακά και να διατεθεί το μέλι του σε μεγάλη κλίμακα, το μέλλον διαγράφεται λαμπρό τόσο για τον ίδιο όσο και για τις πολυάσχολες μέλισσες του.

Οι μέλισσες είναι ικανές να εντοπίσουν το λουλούδι με την καλύτερη ανταμοιβή πριν προσγειωθούν σε αυτό

Οι άγριες μέλισσες μπορούν να εντοπίσουν τις διαφορές στην ποιότητα της γύρης από διάφορα στοιχεία που αντλούν από τα λουλούδια, όπως το χρώμα των πετάλων και να προσγειωθούν μόνο στα άνθη που τους προσφέρουν περισσότερα σύμφωνα με μια νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Έξετερ.

Σε αντίθεση με το νέκταρ, οι μέλισσες δεν καταναλώνουν γύρη ενόσω τη συλλέγουν από τα λουλούδια, και έτσι μέχρι τώρα ήταν ασαφές αν είναι σε θέση να σχηματίσουν συνειρμικές σχέσεις μεταξύ του πως είναι ένα λουλούδι και της ποιότητας της γύρης του. Η μελέτη χρησιμοποίησε συλλέκτριες άγριες μέλισσες που στεγάζονται υπό ελεγχόμενες συνθήκες για να ελέγξει αν μαθαίνουν για τα λουλούδια κατά τη συλλογή γύρης.

Τα αποτελέσματά της δείχνουν ότι οι αγριομέλισσες μπορούν να εκτιμήσουν μεμονωμένα δείγματα γύρης και να τα διακρίνουν μεταξύ τους κατά τη συλλογή, δημιουργώντας γρήγορα τις προτιμήσεις τους για ένα συγκεκριμένο είδος γύρης. Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο Περιοδικό της Πειραματικής Βιολογίας, δείχνουν ότι η συμπεριφορά κατά τη συλλογή γύρης περιλαμβάνει τη μάθηση και την ατομική λήψη αποφάσεων, και επιτρέπει στις μέλισσες να μάθουν γρήγορα ποια λουλούδια παρέχουν την πιο θρεπτική γύρη για την ανατροφή των μικρών τους.

Η Δρ Natalie Hempel de Ibarra, Ανώτερος Λέκτορας στη Νευροηθολογία στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ, είπε: «Ακόμη είναι πολύ λίγα γνωστά για το πώς οι μέλισσες αποφασίζουν ποια λουλούδια να επισκεφθούν για τη συλλογή γύρης. Η εύκολη κατανόηση των στοιχείων των λουλουδιών με βάση στα οφέλη από την γύρη, χωρίς να χρειάζονται νέκταρ, είναι ένας γρήγορος και αποτελεσματικός τρόπος να αναγνωρίζουν αυτά τα στοιχεία που από προηγούμενες εμπειρίες κατάλαβαν ότι είναι καλύτερα».

Η Δρ Elizabeth Nicholls, πρώην υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ και τώρα μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Σάσσεξ, δήλωσε: «Οι μέλισσες πρέπει να είναι σε θέση να επιλέξουν τα λουλούδια που παρέχουν την πιο θρεπτική τροφή για την εκτροφή των μικρών τους. Από τη στιγμή που οι μέλισσες δεν τρώνε γύρη κατά την αναζήτηση τροφής, δεν ήταν σαφές αν ή πώς θα μπορούσαν να είναι σε θέση να εκτιμήσουν τις διαφορές στην ποιότητα. Εδώ έχουμε δείξει ότι είναι σε θέση να εντοπίσουν διαφορές στην γύρη, ακόμη και πριν από την προσγείωση, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να είναι σε θέση να πουν , μόνο από το χρώμα των πετάλων, ποια λουλούδια αξίζει να επισκεφθούν. Γνωρίζουμε ήδη πολλά για το πώς και τι οι μέλισσες μαθαίνουν κατά τη συλλογή νέκταρος από τα λουλούδια, αλλά επειδή οι μέλισσες δεν τρώνε γύρη κατά την αναζήτηση τροφής, μας ενδιαφέρει να δούμε αν θα μπορούσαν ακόμη να μάθουν ποια λουλούδια να επισκεφθούν κατά τη συλλογή αυτού του πόρου».

Τα πειράματα περιλάμβαναν την τροποποίηση της ποιότητας της γύρης που προσέφεραν στις μέλισσες με την αραίωση των δειγμάτων. Οι ερευνητές εξέτασαν τι προτίμησαν να συλλέγουν, αν θα μπορούσαν να ξεχωρίσουν την ποιότητα πριν από την προσγείωση, αφήνοντας τις μέλισσες να μυρίζουν μόνο τη γύρη· και την υποβολή των μελισσών σε τέσσερις διαφορετικά χρωματισμένους δίσκους που περιέχουν ισχυρότερη και αραιωμένη γύρη για να καταγράψουν τις αλλαγές στις προτιμήσεις με την πάροδο του χρόνου.

πηγή: phys.org

Όλη η αλήθεια για τις μέλισσες

Οι περισσότεροι άνθρωποι όταν σκέφτονται τις μέλισσες, ουσιαστικά φαντάζονται ένα είδος , την ευρωπαϊκή μέλισσα. Όμως οι περισσότερες από τις υπόλοιπες μέλισσες δεν έχουν καμία σχέση.

Για παράδειγμα πιστεύουν ότι υπάρχει ένα είδος μέλισσας, που έχει κίτρινο και μαύρο χρώμα και φτιάχνει μέλι. Εκτελει ένα χαρακτηριστικό χορό ώστε να υποδείξει στην υπόλοιπη αποικία την θέση της τροφής και όταν σας τσιμπήσει πεθαίνει. Στην πραγματικότητα όμως υπάρχουν περίπου 20.000 είδη, μόνο ένα από τα οποία είναι η κοινή μέλισσα. Έχουν πολλά και διαφορετικά χρώματα. Οι περισσότερες μέλισσες δεν χορεύουν. Μόνο λίγα είδη φτιάχνουν μέλι. Για τις περισσότερες μέλισσες, το τσίμπημα δεν σημαίνει θάνατο. Μερικές μάλιστα δεν τσιμπάνε καθόλου.

Όλοι αγαπούν τις μέλισσες. Για χιλιετίες, οι άνθρωποι λαχταρούν το μέλι τους, ενώ παίζουν και σημαντικό ρόλο στην επικονίαση των φυτών. Αλλά η λατρεία μας σε αυτό το ένα είδος, κατανοητή εν μέρει, είναι ένα σημάδι ότι κάτι έχει πάει στραβά. Είναι το τέλειο παράδειγμα της απροκάλυπτα ανθρωποκεντρικής άποψης μας για τον φυσικό κόσμο. Υπάρχουν πράγματι περίπου 20.000 γνωστά είδη των μελισσών. Η διάσημη Ευρωπαϊκή μέλισσα Apis mellifera, είναι μόνο ένα από αυτά.

Η μεγαλύτερη μέλισσα στον κόσμο Megachile pluto που φτάνει τα 4 εκατοστά.

Έρχονται σε ένα ευρύ φάσμα μεγεθών. Μέλη του μικροσκοπικού αυστραλιανού γένους Euryglossina (Quasihesma) είναι συνήθως μικρότερα από 2 mm σε μήκος, ενώ το ανησυχητικά μεγάλο Megachile / Chalicodoma pluto από την Ινδονησία είναι σχεδόν 4 εκατοστά. Υπάρχουν επίσης πολλές μέλισσες που δεν συμμορφώνονται με την κοινή αντίληψη του κιτρινόμαυρου. Η βορειοαμερικανική μέλισσα Agapostemon splendens, για παράδειγμα, είναι πράσινη και μπλε. Μεταξύ των ξυλοκόπων μελισσών (Xylocopa varipuncta) της Βόρειας Αμερικής, τα θηλυκά είναι μαύρα και τα αρσενικά είναι κίτρινα.

Οι κοινές σε όλη την Ευρώπη σταχτί μέλισσες (Andrena cineraria).

Η Ευρωπαϊκή μέλισσα είναι με διαφορά η πιο παραγωγική δημιουργός μελιού. Αλλά υπάρχουν περίπου μισή ντουζίνα άλλες μέλισσες στη νότια Ασία που παράγουν μέλι με παρόμοιο τρόπο. Έχοντας δημιουργήσει μεγάλες κοινωνικές ομάδες όλα αυτά τα είδη μελισσών που παράγουν μέλι, έχουν εξελίξει πολύ τους τρόπους με τους οποίους επικοινωνούν σημαντικές πληροφορίες στην υπόλοιπη αποικία. Για παράδειγμα, οι συλλέκτριες μέλισσες εκτελούν ένα «χορό λικνισμάτων» μια σειρά από σκόπιμες κινήσεις σε όλη την κηρήθρα που αποκαλύπτει την κατεύθυνση και την απόσταση από μια πλούσια πηγή από γύρη και νέκταρ.

Διαφορετικά είδη φαίνεται να έχουν τη δική τους ξεχωριστή «διάλεκτο» για τον λικνιστό χορό. Αλλά οι μέλισσες είναι τόσο έξυπνες ώστε όταν οι ερευνητές έπεισαν ασιατικές και ευρωπαϊκές μέλισσες να κατοικήσουν την ίδια κυψέλη, οι ασιατικές μέλισσες ήταν σε θέση να μεταφράσουν τον χορό των ευρωπαϊκών!

Αν και αναμφισβήτητα ο χορός αυτός είναι αρκετά πολύπλοκος, μέλισσες όλων των μεγεθών και σχημάτων εκτελούν και άλλα κόλπα επικοινωνίας. Όταν μια μέλισσα είναι σε αναζήτηση τροφής, αφήνει πίσω της πτητικές χημικές ενώσεις που λειτουργούν σαν αυτοκόλλητες σημειώσεις· δύσοσμα μηνύματα που αποκαλύπτουν αν ένα λουλούδι έχει πρόσφατα τρυγηθεί. Οι μεταγενέστεροι επισκέπτες χρησιμοποιούν αυτά τα σήματα για να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα τους.

Τσίμπημα της γνωστής μας Ευρωπαϊκής μελιτοφόρας μέλισσας Apis mellifera.

Σχετικά με το θέμα του τσιμπήματος, υπάρχουν αρκετές παρανοήσεις. Καταρχάς, είναι μόνο οι θηλυκές μέλισσες που μπορούν να τσιμπήσουν. Και αυτό γιατί το κεντρί είναι μια τροποποιημένη εκδοχή ενός οργάνου ωοτοκίας τους, του ωοθέτη. «Δεν υπάρχει αρσενική μέλισσα οποιουδήποτε είδους που μπορεί να τσιμπήσει, είτε ήμερη είτε αγριομέλισσα,» λέει ο Richard Comont του Bumblebee Conservation Trust στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ακόμη, υπάρχει η διαδεδομένη πεποίθηση ότι όλες οι μέλισσες έχουν αγκαθωτά κεντριά που σφηνώνουν στο δέρμα του στόχου με συνέπεια οι ίδιες να ξεκοιλιάζονται μετά το τσίμπημα και να πεθαίνουν. Κι όμως, αυτό συμβαίνει μόνο στις μελιτοφόρες μέλισσες. Τα περισσότερα είδη μελισσών έχουν κεντριά χωρίς ακίδες και έτσι μπορούν να τσιμπήσουν και να το αφαιρέσουν  χωρίς πρόβλημα.

Η άκεντρη μέλισσα (Trigona sp.) η οποία προτιμά να τρέφεται με σάπιες σάρκες παρά με νέκταρ και γύρη.

Ωστόσο, τα περισσότερα είδη δεν τσιμπάνε ιδιαίτερα ή και καθόλου. Αυτό ισχύει για τις περισσότερες μοναχικές μέλισσες, οι οποίες αποτελούν περίπου το ήμισυ του συνόλου των γνωστών ειδών μελισσών. Ανάμεσα στις μοναχικές μέλισσες, όλα τα θηλυκά είναι γόνιμα σε αντίθεση με τις κοινωνικές μέλισσες και τις στρατιές τους από στείρες εργάτριες. Αυτό σημαίνει ότι μια ριψοκίνδυνη στρατηγική όπως το τσίμπημα χρησιμοποιείται μόνο σε ακραίες καταστάσεις. «Είναι πολύ καλύτερο για αυτές να φύγουν και να προσπαθήσουν μια άλλη ημέρα», λέει ο Comont.

Υπάρχουν επίσης πολλές μέλισσες – περίπου 500 είδη – των οποίων τα κεντριά έχουν μειωθεί τόσο πολύ, ώστε να αναφέρονται συλλογικά ως άκεντρες μέλισσες. Μερικά είδη άκεντρων μελισσών έχουν εγκαταλείψει την αναζήτηση νέκταρος και γύρης για χάρη της σαπισμένης σάρκας. Αν εξαιρέσουμε όμως τις λεγόμενες μέλισσες γύπες, τις περισσότερες μέλισσες τις ενώνει η δύναμη τους να επικονιάζουν.

Η αξία αυτής της υπηρεσίας στη γεωργία είναι τεράστια. Αυτό εξηγεί και γιατί τις τελευταίες δεκαετίες υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για την εξαφάνιση των μελισσών. Η πτώση στη μελισσοκομία, είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των μελισσών. «Για τις άγριες μέλισσες, δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα», λέει ο Comont. «Αλλά η Βρετανία έχασε 18 είδη μοναχικών μελισσών και δύο είδη βομβίνων τον 20ο αιώνα».

Η σχέση μεταξύ μελισσών και λουλουδιών πηγαίνει πολύ πίσω στο χρόνο: η άνθηση των ανθοφόρων φυτών που σημειώθηκαν πάνω από 100 εκατομμύρια χρόνια πριν, είναι σχεδόν βέβαιο ότι συνδέεται με το βούισμα των μελισσών. Η εντατικοποίηση της γεωργίας έχει διαταράξει αυτή τη σχέση. «Έχουμε ήδη συστηματικά απογυμνώσει την ύπαιθρο από τα λουλούδια», λέει ο Comont. «Ο καλύτερος τρόπος για να αντιστραφεί αυτός ο κατήφορος είναι να βάλουμε τα λουλούδια πίσω».

πηγή: BBC