Όταν εξαφανισθούν οι μέλισσες θα πεθάνει ο άνθρωπος! Kαι ήδη εξαφανίζονται…

Ο αστικός μύθος λέει πως “όταν εξαφανιστούν οι μέλισσες από την γη, θα σημάνει και το τέλος του ανθρώπινου γένους”. Ίσως βέβαια αυτό να μην είναι τόσο μύθος αλλά μια πραγματικότητα που πρέπει να μας απασχολήσει άμεσα. Η πραγματικότητα αυτή λοιπόν, λέει ότι ορισμένα από τα ευρέως χρησιμοποιούμενα σε όλο τον κόσμο παρασιτοκτόνα και εντομοκτόνα καταστρέφουν τις μέλισσες, καθώς προκαλούν ζημιά στην ικανότητά τους να προσανατολίζονται, ενώ παράλληλα σκοτώνουν τις βασίλισσες τους.Το διαβάσαμε από το: “Όταν εξαφανισθούν οι μέλισσες θα πεθάνει ο άνθρωπος” και ήδη εξαφανίζονται…

bee-wallpaper_155123-1920x1080

Επιστήμονες από το πανεπιστήμιο του Στέρλινγκ στην Αγγλία, μελέτησαν τις επιπτώσεις επάνω στις μέλισσες, μιας κατηγορίας χημικών ουσιών, των νεονικοτινοειδών, που από τη δεκαετία του ΄90 χρησιμοποιούνται σε περισσότερες από 100 χώρες τόσο στη γεωργία, όσο και στους κήπους. Διαπίστωσαν ότι τα παρασιτοκτόνα -που έχουν δημιουργηθεί έτσι ώστε να πλήττουν το νευρικό σύστημα των επιβλαβών παρασίτων- προκαλούν μείωση 85% στην παραγωγή των βασιλισσών. Η μυστηριώδης και μαζική μείωση των πληθυσμών των μελισσών διεθνώς πλήττει όχι μόνον τους μελισσοκόμους, αλλά γενικότερα τη γεωργική παραγωγή, καθώς δυσκολεύει την επικονίαση των φυτών. Σε ορισμένες χώρες ιδίως, οι αριθμοί των μελισσών έχουν υποχωρήσει δραματικά.

Πολλές αιτίες έχουν προταθεί για αυτή την εξέλιξη, όπως ασθένειες των μελισσών, παράσιτα, εντομοκτόνα- παρασιτοκτόνα ή ένας συνδυασμός αυτών και άλλων πιθανών αιτιών. Οι νέες μελέτες δείχνουν ότι τα παρασιτοκτόνα είναι σίγουρα ανάμεσα σε αυτές τις αιτίες. Τα νεονικοτινοειδή, άλλων χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες δημητριακών. Όμως, με αυτό τον τρόπο, η χημική ουσία εισέρχεται επίσης στη γύρη και το νέκταρ, με συνέπεια να πλήττει τις μέλισσες.

Οι Βρετανοί ερευνητές, μέσα από παρατηρήσεις και συγκριτικά πειράματα, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι κυψέλες που δεν εκτίθενται στο παρασιτοκτόνο, αφενός είναι κατά 12% μεγαλύτερες σε μέγεθος και αφετέρου παράγουν περίπου 14 βασίλισσες η κάθε μία, ενώ όσες εκτίθενται στα νεονικοτινοειδή, παράγουν μόλις δύο βασίλισσες κατά μέσον όρο.

Από την άλλη, οι Γάλλοι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι, όταν οι μέλισσες εκτίθενται στις εν λόγω χημικές ουσίες, σε μεγάλο βαθμό δεν μπορούν πια να βρουν τον δρόμο για να γυρίσουν στην κυψέλη τους, καθώς χάνουν πια την ικανότητα προσανατολισμού και έτσι αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο να πεθάνουν. H βρετανική έρευνα μελέτησε κυρίως την επίδραση της ουσίας imidacloprid, ενώ η γαλλική του thiamethoxam.

Και στις δύο περιπτώσεις (μείωση αριθμού βασιλισσών, απώλεια προσανατολισμού), κατά τους ερευνητές, οι αποικίες των μελισσών κινδυνεύουν με σημαντική μείωση πληθυσμού, θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωσή τους, σε συνδυασμό με τις πιέσεις και από άλλους παράγοντες.Το διαβάσαμε από το: “Όταν εξαφανισθούν οι μέλισσες θα πεθάνει ο άνθρωπος” και ήδη εξαφανίζονται…

πηγή: Iatropedia

Απειλούνται τα φυτά λόγω έλλειψης μελισσών

Σε περισσότερες από τις μισές χώρες της Ευρώπης δεν υπάρχουν πλέον αρκετές μέλισσες για να επικονιάσουν τα φυτά, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η αναπαραγωγή των τελευταίων, σύμφωνα με μια νέα έρευνα.

dreamstime_xxl_2250640

Το πρόβλημα φαίνεται πως αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην επέκταση των φυτικών βιοκαυσίμων, τα οποία έχουν αυξήσει τη ζήτηση για περισσότερες επικονιάσεις και συνεπώς περισσότερες μέλισσες.

Η έλλειψη μελισσών είναι εντονότερη στη Βρετανία, καθώς η προσφορά μελισσών καλύπτει κάτω από το 25% της ζήτησης. Η Ελλάδα, προς το παρόν, δεν ανήκει στην κατηγορία των προβληματικών χωρών, καθώς εμφανίζεται η προσφορά των μελισσών να καλύπτει πάνω από το 90% της σχετικής ζήτησης.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρ. Tom Breeze του πανεπιστημίου του Ρέντινγκ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “PLoS One”, επισημαίνουν ότι σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης παρατηρείται μια κάμψη στους πληθυσμούς των μελισσών τα τελευταία χρόνια λόγω της χρήσης εντομοκτόνων και διαφόρων ασθενειών. Έτσι, μεταξύ 2005- 2010 σε 41 ευρωπαϊκές χώρες οι αποικίες των μελισσών εκτιμάται ότι αυξήθηκαν κατά 7%. Την ίδια περίοδο ωστόσο, αυξήθηκε σχεδόν κατά το ένα τρίτο η συνολική έκταση που αφορά καλλιέργειες βιοκαυσίμων, όπως π.χ. της ελαιοκράμβης, ηλιοτρόπιων και σόγιας.

Ο Breeze έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ελλάδα, όπου «ενώ το 2005 υπήρχαν μόνο λίγες εκατοντάδες εκτάρια (σ.σ. ένα εκτάριο= δέκα στρέμματα) ελαιοκράμβης, έκτοτε οι σχετικές καλλιέργειες έχουν σημειώσει εκρηκτική ανάπτυξη λόγω των σχετικών επιδοτήσεων για βιοκαύσιμα».

Σήμερα στην Ευρώπη εκτιμάται ότι «λείπουν» 13,4 εκατ. αποικίες μελισσών ή περίπου επτά δισεκατομμύρια μέλισσες. Το έλλειμμα αυτό καλύπτουν, σε ένα βαθμό, άλλα έντομα που έχουν αναλάβει το έργο της επικονίασης των φυτών.

Ήδη στην Ευρώπη έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα προστασίας των μελισσών, όπως το μορατόριουμ στη χρήση εντομοκτόνων με νεο-νικοτινοειδή. Από την άλλη, η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο το 10% των μεταφορικών καυσίμων της να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (όπως τα βιοκαύσιμα) έως το 2020, με αποτέλεσμα οι Ευρωπαίοι αγρότες να έχουν κίνητρο να στραφούν στις «ενεργειακές» καλλιέργειες- όμως θα πρέπει να υπάρχουν και τα ανάλογα έντομα για την ομαλή αναπαραγωγή αυτών των φυτών.

Πηγή: BBC με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε κίνδυνο η γεωργική επικονίαση

Νεοσύστατος διεθνής οργανισμός που παρακολουθεί την υγεία των οικοσυστημάτων για λογαριασμό του ΟΗΕ αφιερώνει την πρώτη έκθεσή του στους αφανείς ήρωες της αγροτιάς: η παγκόσμια μείωση των μελισσών και άλλων επικονιαστών απειλεί την παραγωγή αγροτικών προϊόντων αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων το χρόνο, προειδοποιεί.

aaΣφήκα σε κήπο της Ινδίας. Η παγκόσμια παρακμή των επικονιαστών δεν απειλεί μόνο το φυσικό περιβάλλον. (Φωτογραφία: Reuters)

Η απώλεια βιοτόπων, η κλιματική αλλαγή, και τα εντομοκτόνα είναι μερικοί από παράγοντες που απειλούν μέλισσες, πεταλούδες, πουλιά και τις νυχτερίδες που γονιμοποιούν τα φυτά μεταφέροντας γύρη, αναγνωρίζει στην έκθεσή της η Διακυβερνητική Πλατφόρμα Επιστήμης-Πολιτικής για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES).

O οργανισμός ιδρύθηκε το 2012 βασισμένος στο μοντέλο της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, της οποίας οι εκθέσεις καθοδηγούν τις διεθνείς προσπάθειες για τον μετριασμό της παγκόσμιας θέρμανσης. Όπως συμβαίνει και με τις εκθέσεις της IPCC, η έκθεση της IPBES αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και εγκρίθηκε ομόφωνα από τις 124 χώρες-μέλη της.

Όπως ανακοινώθηκε κατά την παρουσίαση της έκθεσης στην Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας, χωρίς συντονισμένη διεθνή προσπάθεια πολλοί επικονιαστές θα εξαφανιστούν. Τα απειλούμενα είδη περιλαμβάνουν τουλάχιστον το 9% των μελισσών και πεταλούδων και περίπου το 16% των σπονδυλωτών επικονιαστών όπως οι νυχτερίδες και τα κολιμπρί.

Από τα μήλα μέχρι τον καφέ και τις φράουλες, περίπου το 35% της αγροτικής παραγωγής εξαρτάται από τους επικονιαστές -μια αγορά ύψους 235 έως 577 δισεκατομμυρίων δολαρίων, επισημαίνουν οι συντάκτες της έκθεσης.

Οι λόγοι της παρακμής είναι περίπλοκοι και ακόμα δεν έχουν γίνει καλά κατανοητοί, περιλαμβάνουν όμως την απώλεια βιοτόπων, διάφορες ασθένειες και τα εντομοκτόνα γεωργικής χρήσης. Η έκθεση πάντως αναγνωρίζει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί ο ρόλος των λεγόμενων νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων, στα οποία επέβαλε μορατόριουμ το 2013 η ΕΕ μέχρι την συγκέντρωση περισσότερων δεδομένων.

Η έκθεση συνιστά πάντως τη μείωση της χρήσης εντομοκτόνων και την υιοθέτηση πρακτικών φιλικών στην άγρια ζωή, όπως για παράδειγμα η δημιουργία ζωνών με αγριολούλουδα μέσα στους αγρούς.

Βαγγέλης Πρατικάκης – in.gr

Μία αποικία μελισσών σε ένα απομακρυσμένο νησί του Ειρηνικού ίσως σώσει την παγκόσμια μελισσοκομία!

Μία αποικία μελισσών που ανήκει στην Ιταλική φυλή βρέθηκε σε ένα τροπικό νησί του Ειρηνικού. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι θα μπορούσε να γίνει η τράπεζα των μελισσών του μέλλοντος. Η εγκαταλελειμμένη αποικία ανακαλύφθηκε στο νησί Νιούε, που βρίσκεται στον νότιο Ειρηνικό Ωκεανό 2100 χλμ βορειοανατολικά της Νέας Ζηλανδίας, πριν από 16 χρόνια και πιστεύεται ότι ζει εκεί εδώ και 30 χρόνια.

n1Επιθεωρώντας μέλισσες στο τροπικό νησί Νιούε, στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Ο Νεοζηλανδός μελισσοκόμος Andrew Corey δήλωσε ότι οι μέλισσες ήταν απαλλαγμένες από σημαντικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης και της καταστροφικής βαρρόα. Ο Corey είπε επίσης ότι οι ήρεμες αυτές μέλισσες θα μπορούσαν να σώσουν τη μελισσοκομία. «Το νησί μπορεί να λειτουργήσει σαν καραντίνα. Μια τράπεζα μελισσών παρόμοια με την τράπεζα σπόρων στην Ισλανδία.»

Το άκαρι βαρρόα παρασιτεί τις προνύμφες αλλά και τις ενήλικες μέλισσες, προκαλώντας τους προβλήματα τα οποία μπορούν να οδηγήσουν στην ολοκληρωτική κατάρρευση μιας αποικίας. Ξεκίνησε από την Ασία και σιγά σιγά εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην Ελλάδα έφτασε το 1978. Μέχρι πρόσφατα τα μόνα μέρη στον πλανήτη που δεν είχε παρατηρηθεί το άκαρι ήταν κάποια απομονωμένα νησιά, αλλά και η Αυστραλία στην οποία όμως βρέθηκε το 2007 στα βόρεια ανατολικά παράλια της ηπείρου.

n2Ακτές της νήσου Νιούε, γνωστής και ως ο Βράχος της Πολυνησίας στην οποία βρέθηκε εγκαταλελειμμένη αποικία μελισσών “καθαρή” από βαρρόα.

«Όταν το άκαρι έφτασε στη Νέα Ζηλανδία νομίζαμε ότι οι μέλισσες θα αφανιστούν. Τα πρώτα χρόνια περίπου το 25% των μελισσών χάθηκαν από το άκαρι, αλλά με τον καιρό οι μέλισσες προσπάθησαν να το αντιμετωπίσουν και περιόρισαν την απώλεια σε ένα 5-10% του πληθυσμού.» Μας λέει ο Corey.

Το νησί Νιούε είναι το μεγαλύτερο κοραλλιογενές νησί στον κόσμο με έκταση 260 τετρ. χλμ. Με τη Νέα Ζηλανδία έχει καθεστώς ελεύθερης σχέσης, από το 1901. Το 2003, το Νιούε έγινε το πρώτο κράτος στον κόσμο με δωρεάν και ανοιχτό ασύρματο δίκτυο ίντερνετ για όλη τη χώρα από τον οργανισμό Κοινότητα Χρηστών Ίντερνετ του Νιούε που ιδρύθηκε το 1999.

πηγή: abc.net

Οι μέλισσες εξαφανίζονται μαζικά από τον “ιό των παραμορφωμένων φτερών”

Σε ολόκληρο τον πλανήτη η μέλισσες πλήττονται από έναν θανατηφόρο ιό που θέτει σε κίνδυνο της ίδια την επιβίωση του θαυμαστού είδους. Υπεύθυνος για την εξάπλωση της φονικής ασθένειας σε πανδημία, αλλά και μοναδικός που μπορεί να την αναχαιτίσει ποιός άλλος; Ο άνθρωπος.

aa

Οι μέλισσες, έντομα-επικονιαστές πάνω στα οποία βασίζεται η γεωργία σε όλο τον πλανήτη, η αναπαραγωγή της χλωρίδας και κατ” επέκταση η βιοποικιλότητα, αλλά και η παραγωγή μελιού, κινδυνεύουν από τον «ιό των παραμορφωμένων φτερών» (DWV). Μια νέα διεθνής έρευνα με επικεφαλής τη Δρ Λένα Μπάγιερ-Γουίλφερτ από το Κέντρο Οικολογίας του βρετανικού Πανεπιστημίου του Έξετερ αναφέρει ότι ο ιός μεταφέρεται από το παράσιτο (ακάρι) βαρρόα που λειτουργεί ως φορέας και μπορεί να εξοντώσει ολόκληρες κυψέλες.

Η έρευνα αποδίδει την εξάπλωση του ιού στο παγκόσμιο εμπόριο ευρωπαϊκών μελισσών που είναι φορείς του παρασίτου βαρρόα. Εάν θέλουμε να προστατεύσουμε και να αποκαταστήσουμε τους πληθυσμούς των μελισσών, στις οποίες οφείλεται η επικονίαση του 30% των καλλιεργειών παγκοσμίως, «θα πρέπει να θεσπίσουμε αυστηρά όρια στη μεταφορά τους είτε γνωρίζουμε εάν μεταφέρουν το βαρρόα είτε όχι» επισημαίνει η Γουίλφερτ.

Ολέθριες πρακτικές και απειλές

Είδη μελισσών όπως η ευρωπαϊκή μέλισσα Apis mellifera, εξάγονται στα πέρατα της Γης, ενώ η κάποτε ανήκουστη πρακτική της μεταφοράς μελισσών από χώρα σε χώρα για να λειτουργήσουν ως επικονιαστές καλλιεργειών έχει μετατραπεί σε επιχείρηση ρουτίνας. Οι μέλισσες μπορεί να ωφελούν την καλλιέργεια της γης, αλλά η ένταξή τους σε διαδικασίες βιομηχανικής γεωργίας έχει τεράστιο οικολογικό αντίκτυπο. Τις τελευταίες δεκαετίες ολόκληρες αποικίες μελισσών έχουν εξοντωθεί μαζικά. Μόνο στις ΗΠΑ οι πληθυσμοί της μέλισσας της μελιτοφόρου μειώθηκαν κατά 59% από το 1947 ως το 2005.

Οι αιτίες είναι πολλές. Το αποκαλούμενο σύνδρομο κατάρρευσης αποικιών (Colony Collapse Disorder) που εκδηλώνεται ως μαζική και ξαφνική απώλεια μελισσών δεν οφείλεται στην επίδραση ενός μόνο παράγοντα, αλλά στην αλληλεπίδραση παραγόντων, όπως τα γενετικώς τροποποιημένα φυτά, τα εντομοκτόνα κ.ά. Ένας ακόμα εχθρός των μελισσών είναι οι ιοί όπως ο DWV, τον οποίον μεταφέρει το παράσιτο βαρρόα. Η αλληλεπίδραση του ιού με τον φορέα αποβαίνει ολέθρια για τις μέλισσες και ειδικά τις ενήλικες.

Η έρευνα

Για να εξάγουν συμπεράσματα, οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα από μέλισσες και παράσιτα από 17 χώρες και τα συνέκριναν με μια παγκόσμια βάση δεδομένων DNA. Ανακάλυψαν ότι ο ιός DWV ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο μαζί με μέλισσες φορείς του βαρρόα από την Ευρώπη στη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Η ταχύτατη εξάπλωση της ασθένειας οφείλεται αποκλειστικά στον άνθρωπο.

«Μια μέλισσα θα πετάξει μέχρι 10 χιλιόμετρα εάν μυριστεί μια εξαιρετική πηγή τροφής» δήλωσε στο Gizmodo η Γουίλφερτ. «Τόσο το παράσιτο όσο και ιός έχουν εξαπλωθεί πολύ ταχύτερα, πράγμα που σημαίνει ότι μεταδόθηκαν λόγω της μεταφοράς ολόκληρων μολυσμένων αποικιών». Οι επιστήμονες προτείνουν αυστηρότερους διασυνοριακούς ελέγχους κατά την εισαγωγή των μελισσών, ώστε να περιορισθεί η εξάπλωση του ιού, αλλά και τακτικούς ελέγχους της υγείας των κυψελών από τους ίδιους τους μελισσοκόμους.

Οι εφαρμοζόμενοι υγειονομικοί και άλλοι έλεγχοι κρίνονται ανεπαρκείς με συνέπεια να κινδυνεύει ένα πολύτιμο είδος για τη συνέχιση της ζωής στον πλανήτη όπως τη γνωρίζουμε.

Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Science».

πηγή: econews.gr

Είδη μελισσών (Bombus griseocollis)

Ένας βομβίνος γνωστός κατά τόπους στην Ελλάδα και ως μπάμπουρας, είναι ημι-κοινωνικά έντομα και κατατάσσονται στις αγριομέλισσες του γένος Bombus (= μπόμπους). Είναι οι φυσικοί επικονιαστές για πολλά φυτά και ανήκουν στην κατηγορία των ωφέλιμων εντόμων.

bumblebee-1600-1Bombus griseocollis – Φωτογραφία από τον Sam Droege, USGS

Οι βομβίνοι οφείλουν την ονομασία του στην ελληνική λέξη βόμβος (= θόρυβος), δηλαδή το χαρακτηριστικό “βόμβο” που παράγεται κατά την πτήση τους. Ως έντομα, έχουν προσελκύσει το ερευνητικό ενδιαφέρον πολλών επιστημόνων για τη μελέτη της βιολογίας τους, της κοινωνικής τους συμπεριφοράς και δομή, της οικολογίας τους, της συστηματικής τους κατάταξη και άλλα. O Sam Droege, επικεφαλής του προγράμματος απογραφής και παρακολούθησης των μελισσών της Υπηρεσίας US Geological Survey (USGS) των ΗΠΑ και οι συνεργάτες του στεγνώνουν και προετοιμάζουν τα δείγματα των μελισσών τους όσο καλύτερα μπορούν και χρησιμοποιούν το Photoshop αργότερα για να αφαιρέσουν από την εικόνα τυχόν μεγάλες κηλίδες σκόνης που παραμένουν.

bumblebee-1600-2

Διαγράφουν επίσης από την εικόνα και το καρφάκι που στηρίζει τα δείγματα και στη συνέχεια αυξάνουν την οξύτητα και κάνουν crop την εικόνα. Έτσι πετυχαίνουν αυτό το εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Παγκοσμίως είναι γνωστά περίπου 250 είδη βομβίνων τα οποία ανήκουν σε ένα γένος, το Bombus Latreille 1802, με 38 υπογένη. Στην Ευρώπη έχουν αναγνωριστεί περίπου 70 είδη Bombus, από τα οποία στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί έως τώρα 33 είδη.

Ο βιολογικός κύκλος των βομβίνων είναι ο τυπικός των ημικοινωνικών υμενοπτέρων, με τις νέες βασίλισσες να εισέρχονται σε χειμέρια διάπαυση και η αποικία να χάνεται. Δηλαδή οι αποικίες τους είναι ετήσιες και αναπτύσσονται σε φωλιές που ανάλογα με το είδος είναι επιφανειακές ή υπόγειες. Σε κάθε αποικία παράγονται πλήρη ανεπτυγμένα θηλυκά (βασίλισσες), ατελή θηλυκά (εργάτριες) και αρσενικά (κηφήνες). Προς το τέλος του κύκλου της κάθε αποικίας παράγονται τα αναπαραγωγικά άτομα, τα οποία θα συζευχθούν έξω στη ύπαιθρο. Σε όλα τα είδη Bombus μόνο οι νέες συζευγμένες βασίλισσες διαχειμάζουν, ενώ όλα τα άλλα μέλη της αποικίας, μαζί και η παλιά βασίλισσα με τους κηφήνες, χάνονται πριν το χειμώνα. Γενικά σε ένα περίπατο στην ελληνική ύπαιθρο, κυρίως κατά τους μήνες Μάρτιο έως Ιούνιο, οι βομβίνοι θα είναι ανάμεσα στα έντομα που θα συναντήσει κανείς.

πηγές από: National Geographic, Wikipedia.

Τα έντομα μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή μικρών καλλιεργειών.

Στέλνοντας απλά περισσότερα έντομα επικονιαστές να αναλάβουν δράση στις μικρές γεωργικές καλλιέργειες σε όλο τον κόσμο, μπορούμε να ενισχύσουμε σημαντικά την απόδοση αυτών των καλλιεργειών, λέει νέα μελέτη.

Περισσότερες μέλισσες, σκαθάρια, πεταλούδες και άλλοι επικονιαστές μπορούν να βοηθήσουν να αυξηθούν οι αποδόσεις κατά το ένα τέταρτο, λέει ο Lucas Alejandro Garibaldi, του Εθνικού Πανεπιστημίου του Ρίο Νέγκρο και ερευνητής του CONICET. Ερευνητές έχουν υπολογίσει ότι τρόφιμα και καλλιεργητές θα πρέπει να διπλασιαστούν μέχρι το 2050 για να συμβαδίσουν με την ζήτηση. Η προοπτική αύξησης της απόδοσης όμως θα μπορούσε να καλύψει μέρος αυτού του κενού αλλά και να βοηθήσει φτωχές περιοχές, λέει ο Paul West, από το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα.

Για να δουν κατά πόσο η επικονίαση θα μπορούσε να κάνει μια αξιοσημείωτη διαφορά στην παραγωγή, ένα διεθνές δίκτυο ερευνητών που χρησιμοποιεί προσεκτικά τα ίδια πρωτόκολλα δειγματοληψίας, παρακολούθησε 344 μεγάλες και μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις στην Αφρική, την Ασία και τη Νότια Αμερική, για ένα διάστημα πέντε ετών. Σε καλλιέργειες που η επικονίαση είναι πολύ μεγάλης σημασίας, όπως στα σμέουρα, τα μήλα και τον καφέ οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα άνθη αυτών των φυτών προσελκύουν ποικίλα έντομα όπως σκαθάρια, σφήκες, μέλισσες και πεταλούδες. Τα χαμηλής απόδοσης αγροκτήματα, κατά μέσο όρο παράγουν μόνο το 47 τοις εκατό της απόδοσης που θα μπορούσαν να έχουν και εκεί τα έντομα έκαναν τη διαφορά. Για τους μικρούς καλλιεργητές αυτή η αύξηση στην ποσότητα των τροφίμων που παράγονται μπορεί να γίνει καθοριστική για την ποιότητα της ζωής τους.

Για τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι στηρίζονται σε αυτές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι αγρότες μπορούν να βοηθήσουν σ’ αυτό εάν δεν χρησιμοποιούν παράνομα ή απαγορευμένα φυτοφάρμακα και δεν χρησιμοποιούν τα εγκεκριμένα σκευάσματα που βλάπτουν τους επικονιαστές τις ώρες που αυτοί πετούν. Ενώ πρέπει να φυτέψουν φυτοφράχτες στα όρια των καλλιεργειών τους, με φυτά που θα προσελκύσουν αυτά τα έντομα.

πηγή: sciencenews.org (επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης)

Είδη μελισσών (Anthophora affabilis)

Το είδος αυτό, γνωστό και ως Anthophora affabilis , βρίσκεται στο Εθνικό Πάρκο Badlands στη Νότια Ντακότα. Η γλώσσα του, αυτή που βλέπουμε κάτω προς τα αριστερά, είναι σαν ένα καλαμάκι συνδυασμένο με μια γλώσσα, λέει ο Droege, επικεφαλής του προγράμματος απογραφής και παρακολούθησης των μελισσών της Υπηρεσίας US Geological Survey (USGS) των ΗΠΑ. “Είναι δύο σε ένα.”

1Anthophora affabilis – Φωτογραφία από τον Sam Droege, USGS

Γνωρίζω πολλούς μελισσοκόμους που θα ζήλευαν αυτήν την προβοσκίδα. Θυμάμαι συζητήσεις επί συζητήσεων για το ποια μέλισσα μπορεί να εκμεταλλευτεί την ανθοφορία της ασφάκας, της οποίας το άνθος απαιτεί μεγάλη προβοσκίδα. Δεν γνωρίζω όμως πολλά για την Anthophora affabilis και δεν μπόρεσα να βρω και στο δίκτυο. Αν δηλαδή είναι μοναχική μέλισσα, αν ζει σε αποικίες και κυρίως αν συλλέγει. Φαντάζομαι ότι δεν θα αποθηκεύει μέλι. Είναι όμως πράγματι αξιοζήλευτο το μήκος της προβοσκίδας της.

3

Η συγκεκριμένη μέλισσα πάντως, χρησιμοποιεί αυτή την προβοσκίδα για να φτάσει στους λαιμούς των, σε σχήμα τρομπέτας λουλουδιών και να ανακτήσει το νέκταρ που βρίσκεται στο κάτω μέρος, εξηγεί ο Droege.

2

Η μέλισσα μπορεί να ρουφήξει το νέκταρ μέσα από το “καλαμάκι”, ενώ μικροσκοπικές τρίχες κατά μήκος της γλώσσας επιτρέπουν να ρουφήξει και τα ελάχιστα κομμάτια από το νέκταρ και τη γύρη που έχουν απομείνει.

πηγή: National Geographic.

Είδη μελισσών (Augochloropsis sumptuosa)

Πριν από τέσσερα χρόνια, ο Tony Gutierrez, ένας μοριακός βιολόγος της Διοίκησης Δημόσιας Υγείας του Στρατού των ΗΠΑ στο Μέριλαντ, ανακάλυψε ένα σύστημα που αποτελείται από μία κάμερα εξοπλισμένη με έναν φακό macro, μια βάση με ένα ρυθμιστικό, και ένα πρόγραμμα για υπολογιστή κατάλληλο για να ενώνει εικόνες μαζί.

bee“Η Καταπληκτική Μπλε” – Augochloropsis sumptuosa – Φωτογραφία από τον Sam Droege, USGS

Για τη λήψη εικόνων στο επίπεδο μεγέθυνσης που απαιτείται για τις μέλισσες ή τα κουνούπια αναγκαστικά δεν θα υπήρχε απολύτως κανένα βάθος πεδίου, λέει Droege. Μόνο κάποια τμήματα του εντόμου θα είναι εστιασμένα κάθε φορά. Έτσι, εάν οι ερευνητές ή το προσωπικό του Στρατού ήθελαν μια εικόνα από ένα έντομο που να είναι εντελώς εστιασμένο, θα έπρεπε να τραβήξουν αρκετές φωτογραφίες, η κάθε μία εστιασμένη σε διαφορετικό σημείο του δείγματος και να συνδυάσουν όλες τις φωτογραφίες μαζί για να πάρουν μια πλήρως εστιασμένη φωτογραφία.

Η τοποθέτηση της φωτογραφικής μηχανής με το φακό macro πάνω στη βάση με το ρυθμιστικό που είχε προγραμματιστεί να περάσει από όλες τις διαφορετικές θέσεις εστίασης, επέτρεψαν στον οποιοδήποτε να μπορεί να πάρει τις φωτογραφίες. Ο Droege και ο Gutierrez συνεργάστηκαν πριν μερικά χρόνια. Όταν ο βιολόγος του USGS πήρε την πρώτη του εικόνα των μελισσών με τη βοήθεια του Gutierrez διαπίστωσε ότι ήταν κάτι το καταπληκτικό.

Οι εικόνες είναι τόσο λεπτομερείς που μπορούν να δημιουργήσουν ένα εικονικό μουσείο για τα δείγματα αυτά“, λέει. Ένας επιστήμονας θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις εικόνες αυτές για να διεισδύσει πάνω στο επίπεδο της λεπτομέρειας που απαιτείται για την αναγνώριση των ειδών.

bee2Η μέλισσα της άμμου. Τρέφεται από τη γύρη των λουλουδιών που βρίσκονται στις άκρες των αμμόλοφων.

Όταν ο Droege εκπαιδεύτηκε επαρκώς στο σύστημα ώστε να μπορεί να κάνει τις δικές του ρυθμίσεις, άρχισε να τραβάει τις δικές του εικόνες και να τις αναρτά στο photo-sharing site flickr.com το 2010. Η μέλισσα που απεικονίζεται πιο πάνω είναι γνωστή ως Augochloropsis sumptuosa , είναι μια μέλισσα που ζει στην άμμο, εξηγεί ο ίδιος. “Βρίσκεται στους αμμόλοφους της Βόρειας Καρολίνας. Θα τις δείτε στην ανατολική ακτή σε περιοχές αμμοθινών.

πηγή: National Geographic.

Νοημοσύνη σμήνους

Από πού πηγάζουν και πώς αναπτύσσονται οι οργανωμένες συμπεριφορές των κοινωνικών εντόμων; Κάθε έντομο σε μια αποικία φαίνεται να έχει τη δική του ημερήσια διάταξη και όμως σαν σύνολο δείχνουν μια υψηλού επιπέδου οργάνωση.

ANT2

Τα έντομα που ζουν σε αποικίες (μυρμήγκια, μέλισσες, σφήκες, τερμίτες κτλ.) ήταν πάντα αντικείμενο θαυμασμού για τον άνθρωπο. Προφανώς αυτή η αόρατη ολοκλήρωση των μεμονωμένων δραστηριοτήτων δεν απαιτεί κάποια εποπτεία. Μάλιστα, οι επιστήμονες που μελετούν τη συμπεριφορά των κοινωνικών εντόμων ανακάλυψαν ότι η συνεργασία σε επίπεδο αποικίας είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοοργανωνόμενη: στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων προκύπτει από αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μεμονωμένων ατόμων. Αν και αυτές οι αλληλεπιδράσεις μπορεί να είναι απλές (π.χ. ένα μυρμήγκι απλώς ακολουθεί το μονοπάτι που χάραξε ένα άλλο), όλες μαζί μπορούν να λύσουν δύσκολα προβλήματα (όπως η εξεύρεση του συντομότερου δρόμου ανάμεσα σε αμέτρητες δυνατές διαδρομές προς την τροφή). Αυτή η συλλογική συμπεριφορά που προκύπτει από μια ομάδα κοινωνικών εντόμων ονομάστηκε «νοημοσύνη σμήνους».

Τον τελευταίο καιρό, μια διαρκώς αυξανόμενη κοινότητα ερευνητών, εφευρίσκει τρόπους για την εφαρμογή της νοημοσύνης σμήνους σε ποικιλία προβλημάτων. Η αναζήτηση τροφής από τα μυρμήγκια έχει οδηγήσει σε μια νέα μέθοδο για την αναδρομολόγηση της κυκλοφορίας στα σύγχρονα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα. Η συνεργατική αλληλεπίδραση των μυρμηγκιών που προσπαθούν να μεταφέρουν ένα μεγάλο κομμάτι τροφής μπορεί να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικούς αλγορίθμους για χρήση σε ρομπότ. Και ο καταμερισμός εργασίας ανάμεσα στις μέλισσες ίσως βοηθήσει σε αποτελεσματικότερες διαδικασίες στις βιομηχανίες με αλυσίδα συναρμολόγησης.

ANT1

Μια από τις πρώιμες μελέτες της νοημοσύνης σμήνους ασχολήθηκε με την αναζήτηση τροφής από τα μυρμήγκια. Απέδειξε, ότι οι γραμμές μυρμηγκιών που βλέπουμε συχνά στη φύση ή στην κουζίνα μας είναι αποτέλεσμα της έκκρισης από τα μυρμήγκια μιας χημικής ουσίας που προσελκύει τα άλλα μυρμήγκια, της φερορμόνης. Η μελέτη επισήμανε, επίσης, ότι η διαδικασία της έκκρισης φερορμόνης για τη δημιουργία ενός μονοπατιού, που μπορούν να ακολουθήσουν τα άλλα έντομα, είναι μια καλή στρατηγική για την εύρεση της συντομότερης διαδρομής ανάμεσα στη φωλιά και στην τροφή.

Στα σχετικά πειράματα τοποθετήθηκε ανάμεσα στη φωλιά και την τροφή των μυρμηγκιών μια γέφυρα με δύο κλάδους, από τους οποίους ο ένας είχε διπλάσιο μήκος από τον άλλο. Μέσα σε μερικά λεπτά η αποικία συνήθως επέλεγε το συντομότερο δρόμο. Τα πρώτα μυρμήγκια που επέστρεφαν στη φωλιά από την τοποθεσία της τροφής ήταν εκείνα που είχαν ακολουθήσει το σύντομο δρόμο τόσο στον πηγεμό, όσο και στο γυρισμό. Επειδή αυτή η διαδρομή ήταν η πρώτη που είχε διπλό ίχνος φερορμόνης, τα άλλα μυρμήγκια την προτιμούσαν, με αποτέλεσμα να ενισχυθεί κι άλλο και να γίνει η οδός πρόσβασης προς την τροφή.

ANY3

Οταν, όμως, η συντομότερη διαδρομή παρουσιαζόταν στα μυρμήγκια μετά από τη μακρινή, τότε αυτά δεν την ακολουθούσαν, αφού η μακρινή διαδρομή είχε ήδη σημαδευτεί με το ίχνος φερορμόνης. Αυτό είναι ένα πρόβλημα που οι επιστήμονες μπορούν να αντιπαρέλθουν σε ένα εικονικό σύστημα φωλιάς – μυρμηγκιών – τροφής (προσομοίωση σε υπολογιστή) εισάγοντας την έννοια της εξάτμισης της φερορμόνης: όταν η εικονική χημική ουσία έχει την τάση να εξατμίζεται γρήγορα, τότε τα πιο μακρινά μονοπάτια δε διατηρούν για πολύ το ίχνος φερορμόνης. Τα εικονικά μυρμήγκια μπορούν έτσι να διαλέγουν το συντομότερο δρόμο ακόμα κι αν αυτός εμφανιστεί αργότερα από τον πιο μακρινό. Αυτή η ικανότητα είναι εξαιρετικής σημασίας, γιατί αποτρέπει το σύστημα από το να συγκλίνει σε ενδιάμεσες λύσεις, μόνο και μόνο επειδή δεν έτυχε να εξετάσει τις καλύτερες νωρίτερα. Να σημειωθεί ότι στη φύση, η φερορμόνη των μυρμηγκιών αποικοδομείται μεν, αλλά με πολύ αργό ρυθμό.

Σε μια προσομοίωση με υπολογιστή με την τεχνική της εξάτμισης της φερορμόνης, οι ερευνητές παρουσίασαν σε μια αποικία από εικονικά μυρμήγκια ίδιες πηγές τροφής, αλλά σε διαφορετική απόσταση από τη φωλιά τους. Στην αρχή, τα εικονικά μυρμήγκια εξερεύνησαν το γύρω χώρο με τυχαίο τρόπο. Στη συνέχεια αποκατέστησαν μονοπάτια που συνέδεαν όλες τις πηγές τροφής με τη φωλιά. Μετά διατήρησαν μόνο τα μονοπάτια προς τις πλησιέστερες πηγές τροφής, με αποτέλεσμα τη σταδιακή εξάντληση των πηγών αυτών. Οταν η τροφή εξαντλήθηκε, τα εικονικά μυρμήγκια άρχισαν να αξιοποιούν πιο μακρινές πηγές.

ANY4

Επεκτείνοντας αυτό το μοντέλο, επιστήμονες στις Βρυξέλλες κατάφεραν να λύσουν το περίφημο «πρόβλημα του περιοδεύοντος πωλητή». Το πρόβλημα αφορά την εξεύρεση του συντομότερου δρόμου που περνά από ένα συγκεκριμένο αριθμό πόλεων μόνο μια φορά από την καθεμιά. Είναι ένα πρόβλημα που τα βήματα υπολογισμού για τη λύση του αυξάνουν πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι ο αριθμός των πόλεων. Ετσι, ακόμα και για 15 πόλεις, οι δυνατές διαδρομές είναι δισεκατομμύρια.

Για τέτοια προβλήματα ικανοποιούμαστε συνήθως αν βρούμε μια καλή λύση και όχι την καλύτερη δυνατή (τη διαδρομή με το μικρότερο δυνατό μήκος). Τα εικονικά μυρμήγκια έδωσαν μια τέτοια καλή λύση στο πρόβλημα. Χρειάστηκε μόνο μια τροποποίηση στο πρόγραμμα, έτσι ώστε τα μυρμήγκια να αφήνουν διαφορετική ποσότητα φερορμόνης ανάλογα με το συνολικό μήκος της διαδρομής που έκαναν. Ετσι, τα μυρμήγκια που έκαναν μικρότερη διαδρομή άφηναν περισσότερη φερορμόνη, με αποτέλεσμα η δική τους διαδρομή να είναι πιο ελκυστική για τα άλλα μυρμήγκια, που εξερευνούσαν στην πορεία εναλλακτικές υποδιαδρομές, βελτιώνοντας συνεχώς τη λύση.

Οι εφαρμογές που μπορεί να βρει η νοημοσύνη σμήνους είναι σημαντικές και αφορούν πολλούς τομείς. Αλλά η σχετική έρευνα βρίσκεται ακόμα στη βρεφική ηλικία. Οι επιστήμονες δεν ξέρουν όλες τις λεπτομέρειες των αλληλεπιδράσεων μέσα στα σμήνη κοινωνικών εντόμων και χωρίς αυτές τις πληροφορίες δεν μπορούν να κατασκευάσουν λογισμικό που να τις προσομοιώνει. Επιπλέον, η νοημοσύνη σμήνους στερείται μιας γενικής θεώρησης των πραγμάτων και έτσι δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε προβλήματα που απαιτούν βαθιά συλλογιστική.

Επιμέλεια: Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Scientific American»