Η Σαουδική Αραβία απαγόρευσε τις εισαγωγές μελισσών για τα επόμενα 3 χρόνια

Την περασμένη εβδομάδα η Σαουδική Αραβία πήρε την απόφαση να απαγορεύσει τις εισαγωγές ξένων βασιλισσών μέχρι και το τέλος του 2020. Ο κυριότερος λόγος είναι γιατί έτσι δημιουργούνται υβρίδια μελισσών που είναι ευάλωτα σε ασθένειες.

Μελισσόπιτες σε λαϊκό παζάρι της επαρχίας Ασίρ στη Σαουδική Αραβία.
(photo: Michael Bou-Nacklie)

Οι επιστήμονες πάντα προειδοποιούσαν τους μελισσοκόμους να προτιμούν τις ντόπιες φυλές γιατί είναι καλύτερα προσαρμοσμένες στο περιβάλλον τους, όμως η ανεξέλεγκτη μετακίνηση βασιλισσών ανά τον κόσμο, έφερε τους μελισσοκόμους αντιμέτωπους με πολλά και σοβαρά προβλήματα. Πολλές από τις μέλισσες που εισήχθησαν μετέφεραν ασθένειες με τις οποίες οι ντόπιοι πληθυσμοί δεν είχαν έρθει σε επαφή ποτέ στο παρελθόν, γεγονός που οδήγησε σε ολέθριες συνέπειες.

Μελίσσια άρχισαν να καταρρέουν και αποικίες χάνονταν ξαφνικά. Επίσης βασίλισσες απόγονοι ξένων, διασταυρώθηκαν με ντόπιους κηφήνες, δημιουργώντας υβρίδια, τα οποία με τον καιρό αποδείχτηκαν πιο ευάλωτα σε ασθένειες. Οι ντόπιες φυλές είχαν προσαρμοστεί άριστα στις εκάστοτε κλιματολογικές συνθήκες καθώς ζουσαν εκεί για εκατομμύρια χρόνια. Όταν άρχισαν να εισρέουν Αγγλικές και Ιταλικές φυλές σε ξηρά περιβάλλοντα, όπως αυτό της Μέσης Ανατολής, δυσκολεύτηκαν πάρα πολύ.

Η μέλισσα της Σαουδικής Αραβίας Apis Mellifera Jemenitica

Η ντόπια φυλή μελισσών της Σαουδικής Αραβίας είναι η Apis Mellifera Jemenitica μια μικρότερη και λεπτότερη σε μέγεθος μέλισσα απ’ την Ευρωπαϊκή, η οποία έχει προσαρμοστεί απόλυτα στο ερημικό κλίμα, με τις ακραία υψηλές θερμοκρασίες. Με την παραγωγή να έχει πέσει και την τιμή του μελιού να ανεβαίνει συνεχώς, οι μελισσοκόμοι ενημέρωσαν τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Abdul Rahman Al-Fadli και μαζί πήραν την απόφαση αυτή.

 

Advertisements

Οι τελευταίοι μελισσοκόμοι του δάσους Αρέννα της Αιθιοπίας

Ο ήλιος έδυε όταν πλησίαζα το δάσος Αρέννα, στα όρη Μπέιλ της νοτιοανατολικής Αιθιοπίας. Ήμουν καθ ‘οδόν για να παρακολουθήσω μια σπάνια συγκομιδή μελιού που λαμβάνει χώρα σ’ αυτό το δάσος. Εδώ, στις νότιες πλαγιές του εθνικού πάρκου, οι ντόπιοι μελισσοκόμοι τοποθετούν τις χειροποίητες κυψέλες τους, ψηλά στα δέντρα. Η συγκομιδή είναι δύσκολη και συχνά επικίνδυνη.

Μαζί με τον ξεναγό μου τον Ζιάντ, ακολουθούσαμε τον Σαΐντ, έναν ντόπιο μελισσοκόμο. Το δάσος Αρέννα είναι βγαλμένο από την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Γιγάντια ρείκια και συκιές, επενδεδυμένα από σμαραγδένια βρύα, δημιουργούν έναν λαβύρινθο απ’ τον οποίο δύσκολα μπορείς να δραπετεύσεις. Στην περιοχή περιπλανιούνται τα σπάνια λιοντάρια της Αιθιοπίας με τη μαύρη χαίτη,  μπαμπουίνοι, ο φακόχοιρος αλλά και ο πίθηκος του Μπέιλ που απειλείται με εξαφάνιση.

Το πυκνό δάσος Αρέννα στα Όρη Μπέιλ στην Αιθιοπία

Αφού φτάσαμε, ο Σαΐντ ξεκίνησε την προετοιμασία. Συγκέντρωσε μια χούφτα βρύα και λειχήνες, τα έδεσε με σπάγκο και έφτιαξε μια δέσμη στην οποία έβαλε φωτιά ώστε να καπνίσει τις μέλισσες, ενώ ένας περίεργος ασπρόμαυρος πίθηκος μας παρακολουθούσε με απορία. Η κυψέλη του βρισκόταν πάνω σε μία Αγένια (Hagenia abyssinica), ένα ιθαγενές δέντρο της κεντρικής Αφρικής που ξεπερνάει τα 20 μέτρα ύψος. Τα άνθη του δέντρου αυτού είναι ανθελμινθικά και χρησιμοποιούνται στην ιατρική. Η κόμη του θυμίζει ομπρέλα και παρέχει προστασία στις μέλισσες.

Δέντρο Αγένια (Hagenia abyssinica) στα Όρη Μπέιλ της Αιθιοπίας

Ήταν ξυπόλητος και εξοπλισμένος με ένα μόνο σχοινί, μια πολυτέλεια που δεν έχουν όλοι οι μελισσοκόμοι της περιοχής. Η κυψέλη βρισκόταν 20 μέτρα περίπου πάνω από το έδαφος. Αφού σκαρφάλωσε από κλαδί σε κλαδί, προσέγγισε την μικροσκοπική είσοδο της κυψέλης και έστειλε μέσα λίγο καπνό ώστε να ηρεμήσει τις μέλισσες. Ο Σαΐντ παραμένει ένας απ’ τους τελευταίους μελισσοκόμους που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν αυτήν την πανάρχαια μέθοδο.

Σε άλλες περιοχές της Αιθιοπίας οι μελισσοκόμοι έχουν υιοθετήσει πιο σύγχρονες μεθόδους εκμετάλλευσης με κυψέλες τοποθετημένες στο έδαφος, όμως οι τελευταίοι του δάσους της Αρέννα είναι απρόθυμοι να εγκαταλείψουν τις τεχνικές που έμαθαν από τους προγόνους τους. Οι κυψέλες τους είναι φτιαγμένες από παλαιούς κοίλους κορμούς νεκρών δένδρων, σκαλισμένες και χωρισμένες σε δύο κομμάτια που μοιάζουν με κανό και πλεγμένες εξωτερικά από μπαμπού.

Παραδοσιακή χειροποίητη κυψέλη στην Αιθιοπία, τοποθετημένη ψηλά σε δέντρο.

Πριν τις χρησιμοποιήσουν, τις καπνίζουν με κερί μέλισσας αναμεμιγμένο με βρύα ώστε να θυμίζει τις φερομόνες της βασίλισσας και να γίνει πιο οικείο για την αποικία. Χρειάζονται τρεις μέρες για να κατασκευαστεί μια τέτοια κυψέλη και δύο άνθρωποι για να την σηκώσουν ψηλά στο δέντρο. Αφού εγκατασταθεί εκεί μπορεί να αντέξει μέχρι και οχτώ χρόνια, αποδίδοντας 5 κιλά μέλι το χρόνο, συνήθως την περίοδο Ιουνίου – Δεκεμβρίου.

Αφού καπνίσουν τις μέλισσες και φτάσουν στο εσωτερικό τους, στύβουν τις κηρήθρες, συλλέγοντας το μέλι σε ειδικές δερμάτινες θήκες. Ο Σαΐντ αφού επιθεώρησε την κυψέλη άφησε ένα δυνατό γέλιο και επέστρεψε στο έδαφος. Ήταν πολύ νωρίς ακόμα. Ένα σχετικά δροσερό καλοκαίρι είχε καθυστερήσει την γέννα της βασίλισσας και οι μέλισσες δεν είχαν αναπτύξει ακόμη πληθυσμούς ικανούς να αποθηκεύσουν μέλι. Εκείνη τη στιγμή είδαμε τις μέλισσες πολύ θυμωμένες να κυνηγούν τον Σαΐντ αρκετά μέτρα μακριά με αποτέλεσμα να προσπαθήσει να προστατευτεί από τα τσιμπήματα με ένα κασκόλ.

«Ο συγχρονισμός είναι το παν» είπε ο Ζιάντ. «Όταν συμβαίνει αυτό πρέπει να περιμένεις και να επιστρέψεις την κατάλληλη στιγμή» πρόσθεσε ψύχραιμα, ενώ προσπαθούσε να αφαιρέσει με προσοχή τις μέλισσες από τα μαλλιά και τα ρούχα του Σαΐντ. «Είναι σύνηθες να εξαγριώνονται» πρόσθεσε ο μελισσοκόμος όμως αυτή τη φορά είχε δεχτεί επίθεση από τουλάχιστον 100 μέλισσες. Αυτό του είχε συμβεί μόλις δεύτερη φορά στα 10 χρόνια που κάνει αυτή τη δουλειά.

Με 70 κυψέλες συγκεντρωμένες σ’ αυτό το δάσος ο Σαΐντ προέρχεται από μια μελισσοκομική οικογένεια που έχει τις ρίζες της πίσω στον προηγούμενο αιώνα. Το μέλι είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πηγή εισοδήματος εδώ μετά τον καφέ. Εκτός από τη συνηθισμένη του μορφή στα βαζάκια, διατίθεται στις τοπικές αγορές και σαν υδρόμελι ένα είδος πανάρχαιου σπιτικού κρασιού. Κάθε οικογένεια έχει τη δική της συνταγή γι αυτό. Χρησιμοποιείται σε όλες τις εορταστικές εκδηλώσεις.

Όρη Μπέιλ, Αιθιοπία.

Αφήνοντας πίσω τον Σαΐντ στην καλύβα του, επιστρέψαμε στο Bale Mountain Lodge ένα συγκρότημα με καταλύματα που βρισκόταν στους καταπράσινους λόφους του εθνικού πάρκου των Ορέων του Μπέιλ. «Γενιές και γενιές συλλέγουν αυτό το μέλι» μας είπε ο Γκάι Λεβέν ο οποίος συντηρεί το καταφύγιο εδώ μαζί με τη σύζυγο του Υβόν. Διοργανώνουν εκδρομές ώστε να δει ο κόσμος πως γίνεται η συλλογή του μελιού και προσπαθούν να βοηθήσουν τους μελισσοκόμους να κερδίσουν περισσότερα χρήματα προωθώντας τα προϊόντα τους.

Το Bale Mountain Lodge στην Αιθιοπία

Ο Λεβέν ψάχνει ακόμη τρόπους να εξάγει το εξαιρετικά αυτό αρωματικό μέλι, ενώ αρκετές εταιρίες από την Ευρώπη συνεργάζονται με μελισσοκόμους της Αιθιοπίας, παρέχοντας τους σύγχρονες κυψέλες και εξοπλισμό. Οι μελισσοκόμοι του δάσους Αρέννα όμως δεν θέλουν να εγκαταλείψουν αυτή την παράδοση ανεξάρτητα από το πόσο αποδίδει ή επικίνδυνη είναι.

Όσο τρελή κι αν φαντάζει αυτή η εμμονή τους, υπάρχουν αρκετοί λόγοι που καθιστούν αυτήν την τεχνική λογική. Η τοποθέτηση των κυψελών ψηλά στα δέντρα βοηθά τις μέλισσες να προσανατολίζονται καλύτερα μέσα στο πυκνό δάσος ενώ το ύψος τους προσφέρει ασφάλεια από πλάσματα που μπορεί να διαταράξουν την ησυχία του μελισσιού. Αλλά δεν είναι μόνο θέμα πρακτικότητας ή απόδοσης. Στην Αιθιοπία η παραγωγή μελιού έχει βαθύτατες πολιτισμικές και θρησκευτικές ρίζες. Υπάρχουν τοιχογραφίες του 4ου αιώνα που δείχνουν αυτά τα κοντόχοντρα φλασκιά με τα οποία σερβίρουν παραδοσιακά το υδρόμελι.

Επίσης σύμφωνα με το μύθο, ο Βασιλιάς Λαλιμπέλα ήταν περιστοιχισμένος από σμήνος μελισσών όταν γεννιόταν, αλλά τα κατάφερε χωρίς να δεχτεί ούτε ένα τσίμπημα, με αποτέλεσμα η μητέρα του να του δώσει αυτό το όνομα που σημαίνει ότι οι μέλισσες τον αναγνώρισαν ως ηγεμόνα. Το μέλι εδώ χρησιμοποιείται και ως θεραπεία, ακόμα και πνευματική. Πίσω στο 488 π.Χ. οι Ναοί έδιναν το Ιερό Μέλι ή Mar που προορίζονται μόνο για θεραπεία. Εφαρμόζονταν τοπικά για τη θεραπεία των δερματικών παθήσεων, αλλά και για εσωτερικές ασθένειες.

Τα Όρη Μπέιλ την περίοδο που οι Αγένιες είναι ανθισμένες

Στα Όρη Μπέιλ της Αιθιοπίας το μέλι δεν είναι απλώς μέρος της καθημερινότητας αλλά καθορίζει και το κοινωνικό στάτους. Οι οικογένειες που διατηρούν μεγάλο αριθμό κυψελών είναι αρκετά ευκατάστατες. Η κατοχή κυψελών θεωρείται ιερή και οι κλοπές μελιού ή κυψελών εδώ είναι πολύ σπάνιες.

Οι ντόπιοι προτείνουν το μέλι να καταναλώνεται το πρωί σε μικρές κουταλιές καθώς πιστεύουν ότι έχει αντιβιοτικές ιδιότητες και ότι αποτρέπει τις ασθένειες και καταπραΰνει την ψυχή. Οι μέλισσες συλλέγουν από τουλάχιστον 20 διαφορετικά φυτά, με αποτέλεσμα ένα πολύπλοκα αρωματικό μέλι. Το νέκταρ από τα κοκκινωπά άνθη της Αγένιας προσδίδουν ακόμη μεγαλύτερη θεραπευτική αξία.

Από τα άνθη της Αγένιας, που έχουν ανθελμινθικές ιδιότητες, παρασκευάζεται ένα τσάι που καταπολεμά τα εντερικά παράσιτα.

Την επόμενη μέρα ο Ζιάντ με οδήγησε στο χωριό του που λέγεται Ρίρα και βρισκόταν σχετικά κοντά. Καθίσαμε σε κάτι πλαστικές καρέκλες ενώ πίσω μας βρίσκονταν οι λιγοστές πήλινες καλύβες του χωριού που εξωτερικά ήταν υφασμένες με άχυρο, όταν ο Ζιάντ βγήκε απ’ την κουζίνα με έναν δίσκο στο χέρι. Πήρα να δοκιμάσω το κεχριμπαρένιο μέλι με την κρεμώδη υφή και το φρουτώδες και λουλουδάτο άρωμα με μία ανεπαίσθητη αίσθηση καπνού.

Παιδιά κάθονταν μαζί μας τρώγοντας κι αυτά το ίδιο. «Το μέλι με το ψωμί είναι ένα πολύ πλούσιο σνακ για μετά το σχολείο» εξήγησε ο Ζιάντ. Όσο ψωμί μένει, ψιλοκόβεται, αναμιγνύεται με μέλι και σερβίρεται σε κούπες για πρωινό. «Πάντα ήταν έτσι» πρόσθεσε.

πηγή: BBC / της Ella Buchan / επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης

 

Το 70% των μελισσιών των ΗΠΑ μεταφέρονται στην Καλιφόρνια για να επικονιάσουν την αμυγδαλιά

Στην Καλιφόρνια των Ηνωμένων Πολιτειών, παράγεται το 80% των αμυγδάλων παγκοσμίως! Είναι εύλογο ότι μια καλλιέργεια τέτοιας κλίμακας δεν απαιτεί μόνο μεγάλες ποσότητες νερού, αλλά και ένα τεράστιο αριθμό επικονιαστών.

Για να γονιμοποιηθούν οι αμυγδαλιές και να παραγάγουν ποιοτικότερους αλλά και περισσότερους καρπούς, χρειάζονται 2 κυψέλες ανά στρέμμα. Οι ποικιλίες της αμυγδαλιάς στην πλειονότητά τους είναι αυτόστειρες και χρειάζονται σταυρεπικονίαση, πράγμα που σημαίνει ότι οι μέλισσες είναι απολύτως απαραίτητες. Συνολικά κάθε χρόνο μεταφέρονται 1,7 εκατομμύρια μελίσσια, από κάθε πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, στην μεγαλύτερη μαζική μετακίνηση μελισσοσμηνών παγκοσμίως. Δηλαδή το 70% όλων των διαθέσιμων κυψελών των ΗΠΑ σύμφωνα με τον Gene Brandi, μελισσοκόμο και αντιπρόεδρο της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Μελισσοκομίας.

Φυσικά όλος αυτός ο στρατός από μέλισσες δεν παραμένει στην Καλιφόρνια για πολύ. Η ανθοφορία της αμυγδαλιάς διαρκεί 2-3 εβδομάδες και μετά η περιοχή μετατρέπεται σε έρημο, που δε μπορεί να θρέψει όλες αυτές τις μέλισσες. Βέβαια οι μελισσοκόμοι στις ΗΠΑ είναι μαθημένοι καθώς μετακινούνται και για τα μανταρίνια στη Φλόριντα αλλά και για τα κεράσια στην πολιτεία της Ουάσινγκτον. Όμως τίποτα δεν συγκρίνεται με τον πανικό που επικρατεί κατά την ανθοφορία της αμυγδαλιάς.

Τι κάνει όμως τους μελισσοκόμους να διανύουν τόσο μεγάλες αποστάσεις, ξεκινώντας ακόμη και από το Μέιν, στην ανατολική ακτή, για μια ανθοφορία; Η αλήθεια είναι ότι οι αμυγδαλοπαραγωγοί πληρώνουν από $165 έως και $200 ανά κυψέλη! Σύμφωνα με τον Brandi τα έσοδα των μελισσοκόμων από το μέλι δεν είναι σταθερά κάθε έτος, ενώ οι παραγωγές έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια. Το 2012 για παράδειγμα, οι μελισσοκόμοι των ΗΠΑ έβγαλαν 283 εκατομμύρια δολάρια από το μέλι, έναντι περίπου 656 εκατομμυρίων δολαρίων από την επικονίαση.

Ποιος είναι όμως ο αντίκτυπος στην υγεία των μελισσών όταν τρέφονται αποκλειστικά από μονοκαλλιέργειες; Τα φυτοφάρμακα και οι ρυθμιστές ανάπτυξης επιβαρύνουν τις μέλισσες. Κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας της αμυγδαλιάς στην Καλιφόρνια το 2014, ένα ποσοστό μεταξύ του 15 και 25% των μελισσών υπέστη σοβαρές βλάβες. Από ολοκληρωτική κατάρρευση αποικιών, έως την εμφάνιση, στην επόμενη γενιά, παραμορφωμένων μελισσών.

Οι μεγάλες μονοκαλλιέργειες είναι το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη παρασίτων και αυτό έχει ως συνέπεια την αντιμετώπιση με χημικά. Συνάμα όταν συγκεντρώνεται τόσο μεγάλος αριθμός μελισσιών σε μια τόσο στενή γεωγραφική περιοχή διευκολύνεται η διάδοση ιών και άλλων παθογόνων παραγόντων μεταξύ των μελισσών.

Οι μέλισσες επίσης στρεσάρονται αρκετά κατά τις μεταφορές και στη συγκεκριμένη περίπτωση το ταξίδι είναι πολύ μεγάλο. Ο Jeff Pettis, από το USDA, είχε δημοσιεύσει μια έρευνα, σύμφωνα με την οποία οι μέλισσες παρουσίαζαν δυσκολία να αναπτύξουν πλήρως τους αδένες τους, έπειτα από μακροχρόνια ταξίδια και αυτό είχε επίπτωση στην επόμενη γενιά καθώς δεν μπορούσαν να την ταΐσουν σωστά.

Σε αυτό ήρθε να προστεθεί και ο νέος νόμος για τα φορτηγά στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον οποίο για λόγους ασφαλείας θα πρέπει να υπάρχει 10ωρη στάση για κάθε 11 ώρες ταξίδι, με τα φορτηγά να παρακολουθούνται με ηλεκτρονική συσκευή.

Οι μελισσοκόμοι αντέδρασαν καθώς θεώρησαν ότι το να σταματήσουν σε θερμές περιόδους της ημέρας θα έθετε τις μέλισσες σε κίνδυνο καθώς αυτές θα παρέμεναν κλεισμένες. Όμως δεν μπορεί και κάποιος να οδηγεί για 20 ώρες συνεχόμενες.

Πίσω στην Καλιφόρνια οι αμυγδαλιές συνεχίσουν να αυξάνονται. Από το 2005 έχουν αυξηθεί κατά 50% και μην ξεχνάτε πως για κάθε νέο στρέμμα χρειάζονται και 2 νέες κυψέλες ενώ μόνο πέρυσι η αύξηση άγγιξε το 5%. Για το 2018 θα χρειαστούν 1,9 εκατομμύρια μελίσσια.

Όμως φέτος παρατηρείται μείωση της τάξης του 15% του ενδιαφέροντος των μελισσοκόμων για την ανθοφορία της αμυγδαλιάς, είτε λόγω της καλοκαιρινής ξηρασίας σε Ντακότα και Μοντάνα, είτε λόγω των τυφώνων Harvey και Irma που έφεραν ισχυρούς ανέμους, βροχές και σημαντικές πλημμύρες στη Φλόριντα και το Τέξας.  Τα μελίσσια χρειάστηκαν συμπληρωματική σίτιση και όχι τροφή από φυσικές πηγές με αποτέλεσμα να μην είναι “έτοιμα” για μια τέτοια μετακίνηση… Εικόνες μεγάλου συνωστισμού, όπως αυτή παραπάνω δεν αναμένεται να επαναληφθούν και φέτος. Θα μάθουμε σύντομα τι επίπτωση μπορεί να έχει αυτό.

Στράτος Σαραντουλάκης
(με πηγές από: beeculture, motherjones)

Ο παραδοσιακός τρόπος με τον οποίο προστάτευαν τα μελίσσια απ’ τις αρκούδες οι Ισπανοί.

Στα ορεινά της βορειοδυτικής Ιβηρικής Χερσονήσου, στην περιοχή της Γαλικίας, οι μελισσοκόμοι βρήκαν αυτόν τον ευφάνταστο τρόπο για να προστατεύουν τα μελίσσια απ’ τις αρκούδες αλλά και τις πυρκαγιές.

Η κυκλική αυτή πέτρινη κατασκευή χρησιμοποιούνταν από τους παλαιότερους μελισσοκόμους. Σήμερα οι νεότεροι την έχουν διατηρήσει σε πολύ καλή κατάσταση και μάλιστα κάθε κάτοικος του κοντινού χωριού έχει εκεί και από ένα μελισσάκι.

Η Γαλικία είναι αυτόνομη κοινότητα της Ισπανίας από το 1981, με πρωτεύουσα το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα.

Η τέχνη της ζωγραφικής κυψέλης

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Σλοβένικης μελισσοκομίας, που έχει αποκτήσει διεθνή αναγνώριση, είναι η λαϊκή τέχνη ζωγραφικής κυψελών, κάτι που δεν γίνεται πουθενά αλλού στον κόσμο. Οι αρχές αυτής της λαϊκής τέχνης βρίσκονται αρκετά πίσω, στα μέσα του 18ου αιώνα.

Στην Σλοβενία χρησιμοποιούν τα γνωστά μελισσόσπιτα, τα οποία είναι μεγάλες ξύλινες κατασκευές, σαν δωμάτια, τα οποία βρίσκονται διασκορπισμένα στην ύπαιθρο και μέσα τους τοποθετούνται οι κυψέλες, ώστε να προστατεύονται από το κρύο. Οι έξοδοι αυτών των κυψελών είναι φυσικά προς τα έξω και για να μην δημιουργείται παραπλάνηση των μελισσών κατά την επιστροφή, ζωγραφίζονται τα μπροστινά μέρη των κυψελών ώστε να ξεχωρίζουν.

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε πρόκληση για πολλούς λαϊκούς καλλιτέχνες οι οποίοι ανέλαβαν να διακοσμήσουν τις κυψέλες αυτές με folk θέματα από την καθημερινή ζωή, δημιουργώντας ένα συναρπαστικό αποτέλεσμα, αναγάγοντας τα μελίσσια σε ένα είδος υπαίθριας γκαλερί τέχνης. Οι ζωγραφιές αυτές, φυσικά βοηθούν τις μέλισσες να βρίσκουν πιο εύκολα τον προσανατολισμό τους, αλλά και τον μελισσοκόμο να ξεχωρίζει τα μελίσσια του.

Τα μουσεία της Σλοβενίας διατήρησαν έναν μεγάλο αριθμό πρωτότυπων έργων ζωγραφικής, από τα οποία έχουν γίνει αμέτρητα αντίγραφα και τα οποία πωλούνται ως αναμνηστικά. Πολλοί Σλοβένοι μελισσοκόμοι αρέσκονται ακόμα και σήμερα να διακοσμούν τα μελίσσια τους με τα παλιά μοτίβα, αλλά οι περισσότεροι χρησιμοποιούν νέα.

Σύμφωνα με τον Joze Koželj, μελισσοκόμο ο οποίος διατηρεί ένα μουσείο μελισσοκομίας, αρχικά οι καλλιτέχνες αυτοί ήταν άγνωστοι και φτωχοί ταξιδιώτες οι οποίοι δεν είχαν να πληρώσουν για κατάλυμα και έτσι αναλάμβαναν να ζωγραφίσουν τις κυψέλες με αντάλλαγμα να τους δοθεί ένα κρεβάτι. Αργότερα, αρκετοί από αυτούς έγιναν γνωστοί και πληρώνονταν για τη δουλειά τους, όπως η διάσημη οικογένεια των Šubic.

Τα θέματα που επέλεγαν ήταν θρησκευτικά, σκηνές από διάφορα τοπικά έθιμα αλλά και αστείες καθημερινές στιγμές. Όπως για παράδειγμα αυτή όπου ένας κυνηγός έκαστε να ξαποστάσει κάτω από ένα δέντρο και αφού ήπιε και λίγο αποκοιμήθηκε. Τότε ήρθαν τα ζώα και του ξύρισαν το μουστάκι. Και ενώ μπορούμε να φανταστούμε ότι οι άνθρωποι αυτοί έπρεπε να δουλέψουν πολύ σκληρά στην καθημερινή τους ζωή, δεν έχασαν την αίσθηση του χιούμορ τους και την ικανότητά τους να βλέπουν πάντα τη λαμπρή πλευρά της ζωής.

Ή αυτός ο πίνακας όπου ένας καμπουριασμένος άνδρας με μπαστουνάκι περνάει κάτω από ένα δέντρο όπου ζει ένα μελίσσι και άθελά του το ενοχλεί με αποτέλεσμα να τον τσιμπήσουν οι μέλισσες, καθώς όμως προσπαθεί να ξεφύγει τα τσιμπήματα θεραπεύουν τους ρευματισμούς του.

Όλες αυτές οι κυψέλες συνοψίζουν τη συλλογική σοφία της παράδοσης της μελισσοκομίας στη Σλοβενία. Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστες.

Καταρρέει η μελισσοκομία στην Υεμένη λόγω του πολέμου

Το βραβευμένο μέλι της Υεμένης αποτελούσε για χρόνια ένα απ’ τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας, όμως ο καταστροφικός εμφύλιος πόλεμος είχε πολύ αρνητικές επιπτώσεις. Η Υεμένη είναι από τις φτωχότερες αραβικές χώρες με ποσοστό ανεργίας 40% και ταχύτατη αύξηση του πληθυσμού.

Η οικονομία εξαρτάται κυρίως από τα μικρά αποθέματα πετρελαίου που όμως έχουν σχεδόν εξαντληθεί. Στην παραλιακή ζώνη Τιχάμα καλλιεργείται σησάμι, βαμβάκι, καπνός, φοινικόδεντρα και ρύζι. Στις δυτικές πλαγιές της οροσειράς και μέχρι ύψους 2.000 μ., καλλιεργείται καφές, στις οάσεις δε των κοιλάδων και την εσωτερική χώρα, σιτηρά, οπωροφόρα, συκιές και αμπέλια. Από διάφορα δε αυτοφυή φυτά εξάγεται το αραβικό κόμμι, βάλσαμο και λιβάνι.

Το σπουδαιότερο από τα προϊόντα της Υεμένης είναι ο καφές, που παράγεται σε πολύ καλή ποιότητα και καλλιεργείται στην παραλιακή περιοχή της Μόκας, μέχρι τις ψηλές οροσειρές. Από το λιμάνι της Μόκας γίνεται και η εξαγωγή του περίφημου καφέ και των άλλων προϊόντων της χώρας. Η Υεμένη παράγει και λουλάκι (ινδικόν). Στην Ερυθρά θάλασσα αλιεύονται και μαργαριτάρια.

Ας μείνουμε όμως στο μέλι. Το πιο γνωστό (και κατά πολλούς το καλύτερο) μέλι της Υεμένης είναι το Sidr. Ένα παχύρρευστο και σκουρόχρωμο μέλι που παράγεται από το αρχαίο ακανθώδες δέντρο με τη λατινική ονομασία Ziziphus spina-christi (Sidr tree) που στα ελληνικά είναι γνωστό με το εκπληκτικό Ακανθώδης τζιτζιφιά του Χριστού. Λένε ότι τα τζίτζιφα, οι καρποί του δέντρου, ήταν το πρώτο φρούτο που έφαγε ο προφήτης Αδάμ όταν κατέβηκε στη Γη. Το ξύλο του δέντρου χρησιμοποιήθηκε από τον Σολομώντα αλλά και από αρκετούς Φαραώ για να χτίσουν παλάτια και ναούς.

Το μέλι μαζεύεται δύο φορές τον χρόνο στα απομακρυσμένα βουνά Hadramaut, στα νοτιοδυτικά και κεντρικά υψίπεδα όπου το κλίμα είναι πολύ πιο ευχάριστο. Στα ανατολικά βρίσκεται τμήμα της τεράστιας ερήμου “Ρουμπ αλ Χάλι” που κατοικείται από Βεδουίνους νομάδες και το περιβάλλον εκεί δεν είναι φιλόξενο για τις μέλισσες.

Ο πρόεδρος Αμπντ αλ-Ραμπ Μανσούρ αλ-Χαντί παραιτήθηκε έπειτα από την κατάληψη της πρωτεύουσας από τους Σιίτες αντάρτες Χούτι τον Ιανουάριο του 2015. Έκτοτε, στη χώρα μαίνεται εμφύλιος πόλεμος… Μια «θυγατρική» της Αλ Κάιντα περιπλανιέται στην περιοχή τα τελευταία δυόμισι χρόνια. Ο πόλεμος άφησε πίσω του 10.000 νεκρούς ενώ εκτόπισε περίπου 3 εκατομμύρια ανθρώπους, σπρώχνοντας την Υεμένη στο χείλος της πείνας και της καταστροφής. Και σα να μην έφταναν αυτά, ένα ξέσπασμα χολέρας σκότωσε άλλους 2.000 ανθρώπους.

Η μελισσοκομία της χώρας όπως ήταν φυσικό, παρουσίασε μείωση της τάξης του 70% στην παραγωγή. Αρκετοί μελισσοκόμοι αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν, ενώ και όσοι έμειναν αποκόπηκαν απ’ τις μέχρι τότε επικερδείς εξαγωγές. Τα έξοδα αποστολής έχουν αυξηθεί από τότε που άρχισε ο πόλεμος και μόνο ένα πολύ μικρό κομμάτι καταφέρνει να περάσει από τις χερσαίες διαβάσεις στη Σαουδική Αραβία.

Το μέλι πουλιόνταν στο εξωτερικό σε πολλαπλάσια τιμή απ’ ότι εντός της χώρας, οπότε ο αποκλεισμός των εξαγωγών έπληξε πολύ τους παραγωγούς. Ή τιμή του μελιού Sidr μπορεί να φτάσει τα 120 δολάρια για 500 γραμμάρια (ένα απ’ τα ακριβότερα του κόσμου) ενώ στο εσωτερικό της Υεμένης το ίδιο βάζο πωλείται για $10. “Υποφέρουμε πολύ” λέει ο Fares al-Houry ο οποίος διαχειρίζεται ένα κατάστημα με μέλια στη Σαναά, πρωτεύουσα της Υεμένης.

Σ’ αυτήν τη φωτογραφία, που τραβήχτηκε στις 22 Αυγούστου 2017, ένας μελισσοκόμος της Υεμένης επιθεωρεί τα μελίσσια του, σε ένα αγρόκτημα που βρίσκεται στα περίχωρα της Σαναά. Οι μέλισσές του παράγουν έναν υγρό χρυσό, που όμως ο πόλεμος δεν τον αφήνει να γευτεί.

του Hani Mohammed (Associated Press)
επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης
έχουν προστεθεί στοιχεία από: yemensidrhoney.com, Wikipedia

Ανακαλύπτοντας το Αιθιοπικό μέλι

Το μέλι κατέχει ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της Αιθιοπικής κουλτούρας και διατροφής. Η Αιθιοπία είναι η κορυφαία χώρα παραγωγής μελιού στην Αφρική καθώς παράγει το 1/4 της συνολικής παραγωγής της ηπείρου. Παρ’ όλα αυτά οι ποσότητες που παράγει δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση.

Χρησιμοποιείται συχνά για την παρασκευή του ποτού Tej, ενός είδους κρασιού με μέλι, αρωματισμένο με λυκίσκο. Καμία τελετή ή οικογενειακό τραπέζι, δεν πραγματοποιείται χωρίς την παρουσία του TejΣε ορισμένες περιοχές, χρησιμοποιείται επίσης ως φάρμακο για τη θεραπεία πολλών παθήσεων λόγω των αντιβιοτικών ιδιοτήτων του.

Η γεύση και η υφή του Αιθιοπικού μελιού ποικίλλουν από περιοχή σε περιοχή λόγω της εξαιρετικά ποικίλης χλωρίδας και πανίδας της χώρας. Κάθε περιοχή παράγει ένα μοναδικό είδος μελιού. Για παράδειγμα, στο Τιγκράι, στα βόρεια της Αιθιοπίας, το μέλι έχει ένα χαρακτηριστικό λευκό χρώμα και κοκκώδη υφή. Παράγεται από ένα είδος φασκόμηλου, το οποίο του δίνει αυτό το ασυνήθιστο χρώμα και θεωρείται ως το πιο εμπορικό. Στον κρατήρα Wenchi που βρίσκεται περίπου 120 χιλιόμετρα ανατολικά της Αντίς Αμπέμπα, παράγεται ένα κεχριμπαρένιο φίνο μέλι από μια ποικιλία ερείκης που φύεται στην ηφαιστειογενή αυτή περιοχή. Έχει μια πλούσια υφή και λεπτή γεύση που το κάνει να ξεχωρίζει απ’ τα υπόλοιπα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Αιθιοπική μελισσοκομία είναι οι ξεπερασμένες τεχνικές και η χρησιμοποίηση παλιών κυψελών, που ως αποτέλεσμα έχουν να μην παράγουν όσο θα μπορούσαν.