5 Πράγματα που κάνουμε καθημερινά και βλάπτουν τις μέλισσες

Δεν είναι μυστικό ότι οι μέλισσες υποφέρουν. Η διαταραχή κατάρρευσης αποικιών (CCD), μαστίζει τους μελισσοκόμους τα τελευταία 10 χρόνια. Ενώ η διαταραχή είναι σε μικρή πτώση, σχεδόν το ένα τέταρτο των κυψελών δεν θα βγάλει το χειμώνα του τρέχοντος έτους. Οι ερευνητές ακόμη δεν έχουν καταλήξει στο τι προκαλεί τη CCD, αλλά γενικά πιστεύεται πως είναι ένας συνδυασμός από θανατηφόρους παράγοντες όπως η αλόγιστη χρήση παρασιτοκτόνων στις καλλιέργειες, ακάρεα που ταλαιπωρούν τις μέλισσες, στρες και απώλεια φυσικού περιβάλλοντος. Αυτό θα πρέπει να μας ανησυχήσει όλους γιατί η επάρκεια τροφής θα μειωθεί δραστικά χωρίς τις μέλισσες να επικονιάζουν τις καλλιέργειες. Ποιες είναι όμως αυτές οι καθημερινές συνήθειες που συμβάλλουν στη μείωση των μελισσών;

Το μέλι που χρησιμοποιούμε δεν είναι ντόπιο
Το να επιλέξουμε το καλύτερο μέλι μοιάζει περίπλοκο. Υπάρχουν δεκάδες μάρκες, χρώματα, γεύσεις αλλά ο μόνος κανόνας που πρέπει πραγματικά να ακολουθήσουμε κατά την αγορά του μελιού είναι να το πάρουμε από ένα αξιόπιστο τοπικό μελισσοκομείο. Εξαιτίας της CCD, οι συγκυρίες είναι σκληρές για να είσαι μελισσοκόμος και τα μελισσοκομεία χρειάζονται τη στήριξη μας προκειμένου να αντικαθιστούν τις χαμένες αποικίες και να διατηρούν τα μελίσσια υγιή. Ακόμη, με την αγορά ντόπιου μελιού στηρίζουμε τους ντόπιους αγρότες που βασίζονται σε αυτές τις μέλισσες για να επικονιάσουν τις καλλιέργειες τους. Ναι, το μέλι από ένα τοπικό μελισσοκομείο μπορεί να είναι πιο ακριβό από κάποιας φίρμας που μπορούμε να βρούμε στο super market αλλά πληρώνουμε για ένα προϊόν ποιότητας και επιπλέον στηρίζουμε έναν ζωτικό κλάδο της περιοχής μας.

Δεν αγοράζουμε βιολογικά προϊόντα
Μέχρι τώρα, δεν είναι μυστικό ότι τα φυτοφάρμακα είναι ο χειρότερος εχθρός μιας μέλισσας. Οι μέλισσες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε μια συγκεκριμένη κατηγορία φυτοφαρμάκων που ονομάζεται νεονικοτινοειδή. Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (EPA) δήλωσε πρόσφατα ότι τα νεονικοτινοειδή είναι μια μακροπρόθεσμη απειλή για τις μέλισσες. Πιο πρόσφατα, ερευνητές στη Γερμανία, διαπίστωσαν επίσης ότι τα νεονικοτινοειδή είναι πιθανόν ένας βασικός παράγοντας για την εκτεταμένη θνησιμότητα των μελισσών. Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, διότι εξακολουθούμε να βασιζόμαστε στις μέλισσες για την επικονίαση των τροφίμων μας, όπως τα αμύγδαλα, τα ροδάκινα, τις κολοκύθες, για να αναφέρουμε μερικά, καθώς και ορισμένες καλλιέργειες ζωοτροφών για την κτηνοτροφία, όπως η μηδική. Όταν χρησιμοποιούμε εντομοκτόνα, που είναι θανατηφόρα για τις μέλισσες, στις καλλιέργειες που καλούνται να γονιμοποιήσουν, απειλούμε την επάρκεια τροφής. Η αγορά βιολογικών τροφίμων είναι καλή και για τις μέλισσες και τους ανθρώπους, και στέλνει ένα μήνυμα προς τους παραγωγούς για το τι εκτιμούμε ως καταναλωτές.

Αγνοούμε την οικονομική επίπτωση του φαινομένου της μείωσης των μελισσών
Η διαταραχή κατάρρευσης αποικιών (CCD) επηρεάζει το πορτοφόλι μας με πολύ απτούς τρόπους. Όλοι μας βασίζουμε το δείπνο μας στις μέλισσες, καθώς χωρίς αυτές τα αποθέματα τροφίμων κινδυνεύουν και κάθε μπουκιά θα στοιχίζει περισσότερο. Σύμφωνα με την εκτίμηση του Λευκού Οίκου οι μέλισσες συμβάλλουν περίπου 15 δισεκατομμύρια δολάρια στην οικονομία των ΗΠΑ ετησίως. Οι καλλιεργητές νοικιάζουν μελίσσια από μελισσοκόμους για να επικονιάσουν τις καλλιέργειες τους. Πριν την CCD πλήρωναν περίπου 50 δολάρια την κυψέλη, τώρα τους στοιχίζει 175 ή και παραπάνω. Η αύξηση αυτή της τιμής μετακυλίεται στην τιμή των τροφίμων και θα μπορούσε να είναι και χειρότερα. Το BBC News αναφέρει ότι χωρίς τις μέλισσες, ο μόνος τρόπος για να γονιμοποιηθούν αυτές οι βασικές καλλιέργειες θα ήταν να προσλάβουμε ανθρώπους να διαδώσουν τη γύρη των φυτών με ξεσκονιστήρια από φτερά, κάτι που ήδη συμβαίνει σε ορισμένες περιοχές της Κίνας. Οι εκτιμήσεις από το Πανεπιστήμιο του Reading στην Αγγλία δείχνουν πως αυτό θα μπορούσε να υπερδιπλασιάσει την τιμή των τροφίμων, ακόμη και αν αυτοί οι εργαζόμενοι πληρώνονταν με τον κατώτατο μισθό του Ηνωμένου Βασιλείου. Όταν βλέπει κανείς αυτή την πλευρά του προβλήματος, καταλαβαίνει πως συμφέρει να επενδύσουμε στην έρευνα για τους επικονιαστές.

Φυτεύουμε μόνο γκαζόν στην αυλή μας
Οι μέλισσες μπορούν να ταξιδέψουν μέχρι και 4 χιλιόμετρα όταν ψάχνουν για τροφή. Ακόμα και αν δεν έχουμε μια κυψέλη στην αυλή μας, μπορούμε να βοηθήσουμε τις πεινασμένες μέλισσες, δημιουργώντας ένα βιότοπο φιλικό προς τις μέλισσες (οι γηγενείς επικονιαστές θα επωφεληθούν, επίσης!). Συνιστάται λοιπόν η φύτευση πολλών εγχώριων ποικιλιών. Οι μέλισσες προτιμούν ποικιλίες με μονές κορυφές λουλουδιών, όπως οι κατιφέδες, επειδή έχουν ευκολότερη πρόσβαση στη γύρη. Αγαπούν επίσης το τριφύλλι, γι’ αυτό ας δοκιμάσουμε να ρίξουμε στην αυλή μας σπόρους τριφυλλιού· θα αναζωογονήσει και το γκαζόν μας.

Δεν παίρνουμε στα σοβαρά την κλιματική αλλαγή
Σύμφωνα με το Συμβούλιο Άμυνας Φυσικών Πόρων, η υπερθέρμανση του πλανήτη θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν αποσυντονισμό μεταξύ των μελισσών και των ανθοφοριών: Οι μέλισσες δεν θα μπορούν να επιβιώσουν αν βγουν από το χειμώνα πριν τα λουλούδια ξεκινήσουν να ανθίζουν. Η αλλαγή του κλίματος θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει μια αποσύνδεση μεταξύ των ποικιλιών λουλουδιών και μελισσών, που σημαίνει ότι σημαντικές πηγές τροφίμων δεν θα μπορούν πλέον να αναπτυχθούν σε περιοχές όπου ζουν οι μέλισσες. Μπορούμε να βοηθήσουμε πιέζοντας τους νομοθέτες μας να αναλάβουν δράση για την κλιματική αλλαγή και τη διατήρηση των επικονιαστών και παίρνοντας μέτρα για τη μείωση της προσωπικής μας επίδρασης στην κλιματική αλλαγή.

πηγή: rodalesorganiclife.com

Εως και 600 χρόνια «ζει» ένα πλαστικό στη θάλασσα

Σε όλους μας  έχει τύχει σε κάποια καλοκαιρινή βουτιά να βρούμε μπερδεμένη στα βράχια μια πετονιά. Αυτό που δεν γνωρίζουμε είναι ότι η πετονιά θα βρίσκεται εκεί –ή γενικά στο οικοσύστημα– για ακόμα… 600 χρόνια, μέχρις ότου αποσυντεθεί. Αντίστοιχα, ένα μπουκάλι χρειάζεται 500 χρόνια για να διαλυθεί, ένας αναπτήρας 100, μια πλαστική σακούλα 55, ένα αποτσίγαρο έως 5 χρόνια.

Τα ενδιαφέροντα στοιχεία φέρνει στο φως η Greenpeace, στο πλαίσιο εκστρατείας για τον περιορισμό των πλαστικών που καταλήγουν στις θάλασσές μας. Η οργάνωση προχωρεί στη συγκέντρωση υπογραφών ώστε ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος να τηρήσει μια δυναμική στάση κατά την επικείμενη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία. Και παράλληλα ενημερώνει τους πολίτες για τις συνέπειες στο οικοσύστημα και στην υγεία μας από την απόρριψη πλαστικών στη θάλασσα.

«Τα πλαστικά αντικείμενα μιας χρήσης, αν και χρησιμοποιούνται για ελάχιστα λεπτά, παραμένουν στο περιβάλλον επί δεκαετίες, ακόμη και εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια. Ο τρόπος με τον οποίον αξιοποιούμε αυτόν τον πολύτιμο πόρο αποτελεί μια τεράστια πληγή τόσο για την οικονομία μας, όσο και για το φυσικό μας περιβάλλον. Απαιτείται μια ριζική αναθεώρηση των καταναλωτικών μας συνηθειών, αλλά και των πολιτικών αποφάσεων που χρειάζονται για τη δημιουργία μιας οικονομίας όπου η αξία των προϊόντων και των υλικών θα διατηρείται εντός της οικονομίας για όσο το δυνατόν περισσότερο», αναφέρει ο Άλκης Καφετζής, υπεύθυνος της εκστρατείας για το θαλάσσιο περιβάλλον στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace.

Σύμφωνα με την οργάνωση, στη Μεσόγειο επιπλέουν 1.455 τόνοι πλαστικού, ενώ πλαστικά σκουπίδια έχουν εντοπιστεί σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του βυθού της, από την επιφάνεια της θάλασσας μέχρι τα μεγαλύτερα βάθη της και σε όλο το μήκος της ακτογραμμής της. Στην Ελλάδα από τους 180.000 έως 300.000 τόνους πλαστικής συσκευασίας που παράγονται ετησίως (το σύνολο της ετήσιας ζήτησης σε πλαστικό υπολογίζεται κοντά στους 500.000 τόνους), μόλις ένα μικρό ποσοστό από αυτήν την ποσότητα ανακυκλώνεται εξαιτίας της ανεπάρκειας του συστήματος διαχείρισης απορριμμάτων και της απουσίας ενός θεσμικού πλαισίου που αποθαρρύνει την παραγωγή και ζήτηση πλαστικού μίας χρήσης.

πηγή: Καθημερινή

Πώς οι αναδασώσεις καταστρέφουν τα δάση

Πηγαίνοντας από τις Μηλιές προς την Τσαγκαράδα στο Πήλιο και στο ύψος του χωριού Νεοχώρι ας κάνουμε μια στάση. Η φυσική βλάστηση είναι αειθαλείς σκληρόφυλλοι θάμνοι, όπως η κουμαριά, η αριά, το πουρνάρι, η δάφνη, η μυρτιά. Τα φυτά αυτά ξεπερνούν το ύψος των 2 μέτρων και ανάμεσά τους βρίσκουμε και έναν μεγάλο αριθμό άλλων ειδών, όπως ο πλάτανος, η κουτσουπιά, το σπάρτο, τα ρείκια.

Εκεί υπάρχουν και χαμηλοί θάμνοι, όπως η λαδανιά, η ρίγανη, η μέντα, η ασφάκα, καθώς και αναρίθμητα άλλα ετήσια φυτά. Από τον Απρίλιο και μετά, όταν τα φυτά αυτά ανθίζουν το ένα μετά το άλλο, πλήθος έντομα βόσκουν στα λουλούδια τους. Λογικό είναι εκεί να υπάρχουν και αρκετά μελίσσια. Όποιος δοκίμασε μέλι της περιοχής γνωρίζει καλά το άρωμά του, που προέρχεται από τα παραπάνω φυτά. Ακόμη υπάρχουν ζώα, όπως λαγοί, αλεπούδες, χελώνες, σαύρες, πουλιά, που στηρίζονται για τροφή, άμεσα ή έμμεσα, σε ό,τι τα φυτά παράγουν. Τα κούμαρα, για παράδειγμα, στηρίζουν για σοβαρό χρονικό διάστημα μεγάλους πληθυσμούς πουλιών και το ίδιο ισχύει και με τις συκιές και τις βατομουριές.

Το οικοσύστημα της περιοχής είναι τυπικά μεσογειακό και χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία στον αριθμό των φυτών και των ζώων. Κάτι που σημαίνει ιδιαίτερη σταθερότητα. Ας το εξηγήσουμε αυτό περισσότερο. Αν σε μια περιοχή κυριαρχεί μόνο ένα είδος φυτού, τότε φυσικά η σταθερότητα του οικοσυστήματος αυτού είναι μικρή για τον εξής λόγο: Αν έρθει μια αρρώστια στο είδος αυτό, τότε υπάρχει κίνδυνος σοβαρής, συνολικής, καταστροφής. Αν όμως συγκυριαρχούν δέκα είδη, τότε, μια και δεν υπάρχει ασθένεια που να προσβάλλει συγχρόνως διαφορετικά είδη, ο κίνδυνος συνολικής καταστροφής είναι ανύπαρκτος και επομένως υπάρχει μεγαλύτερη σταθερότητα.

Πρώτα ήρθε η «αναδάσωση»…

Η όλη περιοχή είναι ένα οικοσύστημα, δηλαδή μια οικολογική μονάδα, που το συνιστούν το σύνολο των φυτών, των ζώων και των μικροοργανισμών. Η αφαίρεση έστω και ενός οργανισμού προκαλεί διαταραχή στην όλη λειτουργία, που φαίνεται αργά ή γρήγορα, επειδή όλοι οι ρόλοι πρέπει να παίζονται, έτσι που να συμπληρώνεται η όλη ισορροπία, που δυστυχώς ακόμη μας είναι άγνωστη.

Δυστυχώς οι παραπάνω αρχές δεν τηρήθηκαν από εκείνους που ήταν υπεύθυνοι για να τις εφαρμόζουν. Έτσι με πρωτοβουλία του δασαρχείου αποφάσισαν να «αναδασώσουν» ένα μεγάλο τμήμα της περιοχής. Φυσικά θα νόμιζε κάποιος αφελής ότι η ενέργεια αυτή θα στηριζόταν σε επιτόπια μελέτη της περιοχής και σε φύτεμα, τουλάχιστον, ειδών δένδρων που προϋπήρχαν σε αυτήν. Ούτε όμως αυτό έγινε. Πήραν ένα είδος πεύκου που δεν προϋπήρχε αλλά υπήρχε σε κάποιο φυτώριο και, αφού προηγουμένως «καθάρισαν» την περιοχή, δημιούργησαν έναν τεράστιο πευκώνα. Μάλιστα αναφέρουν την ενέργειά τους αυτή ως μέτρο προστασίας του περιβάλλοντος. Ας δούμε όμως τι ακριβώς έγινε.

Με το ξεπάτωμα της αυτοφυούς βλάστησης εξαφανίστηκαν φυσικά και όλοι οι ζωικοί οργανισμοί που στηρίζονταν πάνω σε αυτή. Εδώ πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι άλλοι οργανισμοί τρώνε κούμαρα και άλλοι τρώνε σπόρους ή κάμπιες πεύκου. Δηλαδή ένα φυσικό δάσος πεύκου χαρακτηρίζεται από άλλες λειτουργικές σχέσεις όταν συγκριθεί με έναν ψηλό μεσογειακό θαμνώνα, επειδή έχουμε να κάνουμε με διαφορετικό τύπο οικοσυστημάτων. Η διαταραχή που έγινε είναι ακόμη σοβαρότερη, αν λάβουμε υπόψη μας ότι εδώ δεν πρόκειται για δάσος αλλά για μονοκαλλιέργεια πεύκου. Στη φύση, όπως αναφέραμε παραπάνω, προϋπόθεση σταθερότητας είναι η ποικιλία, ενώ στα ανθρώπινα κατασκευάσματα η ποικιλία μειώνεται, μια και συνήθως έχουμε να κάνουμε με εκτεταμένη καλλιέργεια ενός μόνο είδους· του οποίου η παραγωγικότητα αυξάνεται μεν, αλλά αυτή διατηρείται μόνο με ανθρώπινη παρέμβαση.

…και ύστερα οι φωτιές

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα για να γίνει περισσότερο αντιληπτό. Κάθε χρόνο στους σιταγρούς της Θεσσαλίας παράγονται περίπου 600 κιλά σπόροι σταριού το στρέμμα. Αν δεν θερίσουμε και αφήσουμε το χωράφι όπως είναι, τον επόμενο χρόνο θα δούμε ότι, παρ’ όλη την επάρκεια σπόρων, κανένας δεν φυτρώνει. Η υψηλή παραγωγή που γίνεται ουσιαστικά οφείλεται σε ανθρώπινη παρέμβαση με όργωμα, σπορά, λίπανση, ζιζανιοκτόνα. Όταν αυτά λείψουν, συνήθως δεν μπορεί να κρατηθεί από μόνη της μια μονοκαλλιέργεια, γιατί είναι ένα σύστημα ιδιαίτερα εύθραυστο. Ουσιαστικά όμως με τη δημιουργία του πευκώνα αυτό έγινε.

Οι βελόνες του πευκώνα σχημάτισαν μετά από λίγο καιρό στο έδαφος μια πυκνή στιβάδα που εξαφάνισε όλα τα άλλα φυτά και ανέμενε τη φωτιά σαν το καλύτερο προσάναμμα. Οι λαγοί, οι χελώνες, οι σαύρες, τα πουλιά εξαφανίστηκαν. Όσοι αμφιβάλλουν, ας κάνουν μια βόλτα σε έναν πευκώνα ­ και υπάρχουν πολλοί στην Ελλάδα ­ που δημιουργήθηκε με αυτό τον τρόπο. Δεν θα ακούν πουλιά να κελαηδούν, μια και ουσιαστικά είναι ένας δενδρώνας-νεκροταφείο. Αυτό όμως είναι προστασία του περιβάλλοντος ή καταστροφή; Εξάλλου οι πευκώνες αυτοί έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής επειδή σε αυτούς δεν γίνεται αναγέννηση. Δεν βγαίνουν νεαρά πευκάκια.

Όλα τα παραπάνω, που φαίνονται απλά και στηρίζονται σε βασικές οικολογικές γνώσεις, δυστυχώς όχι μόνο δεν λαμβάνονται υπόψη, αλλά στο όνομα της προστασίας οι καταστροφές που γίνονται σήμερα είναι αναρίθμητες. Η δημιουργία δενδρώνων-νεκροταφείων δεν είναι προστασία του περιβάλλοντος. Είναι καταστροφή!

Υπάρχει και η διάβρωση

Η μονοκαλλιέργεια δασικών δένδρων είναι ουσιαστικά μια μονοκαλλιέργεια όπως αυτή της ροδακινιάς. Για να διατηρηθεί θέλει, επειδή είναι εύθραυστη, εντομοκτόνα και άλλες ανθρώπινες παρεμβάσεις. Πρόκειται για κάτι άλλο που είναι μεν κατανοητό, αλλά δεν είναι, σώνει και καλά, προστασία.

Οι πανεθνικές εκστρατείες δενδροφύτευσης με ό,τι δένδρο βρούμε πρόχειρο, που το φυτεύουμε όπου μας καπνίσει και συγχρόνως περιμένουμε να γίνει δάσος, θυμίζουν παράλογη κωμωδία. Όταν βλέπω στην τηλεόραση να προβάλλονται τέτοιες δραστηριότητες και τους τοπικούς άρχοντες να ποζάρουν πανευτυχείς αναλύοντας τα μακρόπνοα σχέδιά τους, ειλικρινά απελπίζομαι. Για να γίνει ένα παιδί χρειάζεται μια γυναίκα σε ηλικία αναπαραγωγής, ένας μη στείρος άνδρας και, εφόσον όλα πάνε καλά, εννέα μήνες κυοφορίας. Εμείς πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε ένα παιδί σε έναν μήνα, με εννέα γριές και χωρίς άνδρα. Παράδειγμα, οι πρόποδες του Υμηττού. Οι πρόσκοποι πάνε και φυτεύουν πεύκα και τους ακολουθούν τα ΚΑΠΗ που αναδασώνουν με ευκαλύπτους, το ΠΑΚΟΕ με ό,τι βρει πρόχειρο, οι ορειβάτες με κυπαρίσσια και τα Λυκόπουλα με ό,τι περίσσεψε από τους παραπάνω. Οπότε η αναδάσωση-κουρελού είναι γεγονός ως την επόμενη πυρκαϊά.

Πολλοί, όταν αναφέρομαι στην καταστροφή του περιβάλλοντος που συχνά προκαλούν οι αναδασώσεις, με θεωρούν είτε παραδοξολόγο είτε απλώς ακατάρτιστο. Ένα από τα κυριότερα επιχειρήματά τους είναι ότι αγνοώ την προστασία των εδαφών από τη διάβρωση. Η απάντησή μου, μονότονη στο σημείο αυτό, είναι: Από ό,τι γνωρίζω, τα εδάφη τα συγκρατούν οι ρίζες των φυτών και όχι το υπέργειο μέρος τους. Όσοι κάνουν βόλτα τις Κυριακές, ας κοιτάξουν έναν σχίνο και κάτω από ένα κυπαρίσσι. Θα διαπιστώσουν ότι ο «χαμηλός» σχίνος όχι μόνο συγκρατεί ωραιότατα το έδαφος, αλλά δημιουργεί και καινούργιο. Κάτι βέβαια που δεν γίνεται με το «ψηλό» κυπαρίσσι. Το ίδιο και άλλοι θάμνοι, όπως η μυρτιά, η δάφνη, το πουρνάρι, η χαρουπιά. Ποτέ όμως δεν άρχισε προσπάθεια αποκατάστασης βλάβης με τέτοια είδη φυτών. Δεν γνωρίζουμε ακόμη το πώς φυτρώνει ο σχίνος. Το ελάττωμά του βέβαια είναι ότι είναι θάμνος. Πώς να προσεχθεί από δενδρολάγνους; Βεβαίως δεν έχω αντίρρηση για τη χρησιμοποίηση κυπαρισσιών εκεί που ταιριάζουν. Για παράδειγμα, η χρησιμοποίησή τους στους εθνικούς μας δρόμους ταιριάζει απόλυτα, μια και είναι χαρακτηριστικά δένδρα νεκροταφείων!

Ευτυχώς υπήρξε ο Πικιώνης

Συχνά η κριτική που δέχομαι από τους καλόπιστους για τα κείμενά μου είναι η απουσία προτάσεων. Πρέπει στο σημείο αυτό να παρατηρήσω ότι απαραίτητη προϋπόθεση σωστής διαχείρισης είναι η κατανόηση του προβλήματος. Συνταγές μαγειρικής δεν υπάρχουν στην οικολογία. Παρ’ όλα αυτά, προτού τελειώσω θέλω να τονίσω μερικά σημεία για αποφυγή και άλλων παρεξηγήσεων. Δεν αμφιβάλλω ότι σε πολλές περιοχές της χώρας μας έχει προξενηθεί σοβαρότατη βλάβη και υποβάθμιση. Σε ορισμένες περιπτώσεις η καταστροφή που έγινε έφτασε στο σημείο δημιουργίας ερήμων.

Μόνο στη Θεσσαλία οι υποβαθμισμένες εκτάσεις φτάνουν τις 100.000 στρέμματα. Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλές άλλες περιοχές.

Πιστεύω όμως ότι το φύτεμα δένδρων στην τύχη είναι ανόητο γεγονός, το οποίο εκτός από το ότι κοστίζει πολύ, συγχρόνως προκαλεί και ανυπολόγιστες βλάβες και καταστροφές. Η πρότασή μου στηρίζεται στην επανεξέταση της τακτικής αυτής. Θα έβλεπα εφικτή την αποκατάσταση με χρησιμοποίηση ποικιλίας ειδών, κυρίως θάμνων, σε πρώτη τουλάχιστον φάση. Τέτοιου είδους προσπάθεια έγινε τη δεκαετία του ’50 από τον μεγάλο αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη γύρω από την Ακρόπολη. Όσοι μένουν στην Αθήνα ας κάνουν μια βόλτα από το Ηρώδειο προς τα πάνω χρησιμοποιώντας το μονοπάτι.

Θα διαπιστώσουν την ύπαρξη ενός γοητευτικού συνδυασμού διαφόρων ελληνικών φυτών, όπως η χαρουπιά, η αγριελιά, η δενδρώδης μηδική, η δάφνη. Η ευαισθησία και η «επάρκεια» του Πικιώνη δημιούργησαν ένα πραγματικά ελληνικό περιβάλλον. Αυτό είναι πράγματι αποκατάσταση!

Συχνά διαβάζω ότι η Ελλάδα ήταν γεμάτη από δάση. Μάλιστα βλέπω ρέκτες φυσιολάτρες και επιστήμονες να αναφέρουν: «Στην Επανάσταση του 1821 τα δάση ήταν το 50%, ενώ σήμερα μόλις το 20%. Τα καταστρέψαμε τελείως!». Πραγματικά είχα προβληματιστεί σοβαρά με αυτό το γεγονός και έχοντας υπόψη αρκετές πηγές της κλασικής Ελλάδας απορούσα για το πώς ήταν δυνατόν τα δάση να καλύπτουν πριν από 150 χρόνια την Ελλάδα. Ήταν κάτι μάλλον απίστευτο. Έτσι άρχισα να προσπαθώ να βρω ποιος ήταν εκείνος που έκανε την τότε στατιστική.

Όταν σήμερα η Δασική Υπηρεσία, με τόσο σύγχρονα μέσα στη διάθεσή της, ανεβοκατεβάζει το ποσοστό της δασοκάλυψης στη χώρα ­ πότε 17%, πότε 22% ­, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι ο Κολοκοτρώνης ή κάποιος άλλος σύγχρονός του είχε κάνει τέτοια στατιστική. Ήταν ακόμη μεγαλύτερη η έκπληξή μου όταν διαπίστωσα ότι υπήρχε μια στατιστική του 1842 την οποία είχε κάνει ένας Βαυαρός πρόξενος, ο Strong, που ανέφερε ότι τα δάση κάλυπταν το 17%, ποσοστό τελείως λογικό.

Τελικά νομίζω ότι βρήκα το πώς το 17% έγινε 50%. Υπήρχαν στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου δύο διακεκριμένοι δασολόγοι: ο Κόκκινος και ο Κοντός. Ο δεύτερος από αυτούς, που θεωρείται πατέρας της ελληνικής δασολογίας, γνώριζε τα στοιχεία που είχε αναφέρει ο Strong, δηλαδή το 17%. Πρέπει να αναγνωριστεί όμως ότι υπήρχαν στη στατιστική του Strong αρκετά λάθη στην εμβαδομέτρηση της τότε ελεύθερης Ελλάδας. Έτσι το 17% μπορεί να έφτανε το 22%-23%. Ο Κοντός όμως θεώρησε, όπως και οι σημερινοί συνάδελφοί του, όχι το πραγματικό δάσος αλλά το «δυνάμει δάσος», δηλαδή ουσιαστικά ό,τι δεν καλλιεργείται. Έτσι έφτασε το ποσοστό του 50% και το δημοσίευσε 100 χρόνια μετά τον Strong, το οποίο τελείως αδιαμαρτύρητα το δεχθήκαμε σαν γεγονός. Βεβαίως πολλοί θα ισχυρισθούν ότι υπάρχουν στοιχεία από παλαιούς περιηγητές που αναφέρουν μεγάλα δάση σε περιοχές που σήμερα τις καλύπτουν υποβαθμισμένοι θαμνώνες. Χωρίς να αντιδικώ με αυτούς, η άποψη ότι η Ελλάδα πρέπει να είναι δασωμένη μού φαίνεται σαν γεγονός απαράδεκτο ως γελοίο. Οι λόγοι είναι αρκετοί και γι’ αυτό θα αρκεστώ στους κυριότερους.

Κατ’ αρχάς ο μύθος της δασωμένης Ελλάδας έχει τις αρχές του στην αποικιακή μας νοοτροπία. Το αναπτυσσόμενο ελληνικό κράτος του περασμένου αιώνα κοίταζε προς τη Μεσευρώπη για μεθόδους οργάνωσης και διοίκησης. Εκεί σε ό,τι αφορά τη γεωργία υπήρχαν δύο κλάδοι: ο γεωπονικός για τις καλλιεργούμενες εκτάσεις και ο δασολογικός για τις μη καλλιεργούμενες, που στις περιοχές του εύκρατου κλίματος ήταν φυσικά δάση. Έτσι έγινε κι εδώ. Οι πρώτοι επιστήμονες δασολόγοι που σπούδασαν εκεί, όταν γύρισαν στην Ελλάδα απόρησαν. «Γιατί εδώ δεν έχουμε πολλά δάση;». Η απάντηση ήταν εύκολη, μιας και υπήρχε ανθρώπινη παρέμβαση χιλιετιών. Τα υποβάθμισε με τις δραστηριότητές του ο άνθρωπος. Έτσι «βαφτίστηκαν» όλες οι μη καλλιεργούμενες εκτάσεις με ονόματα όπως «μερικώς δασοσκεπείς», «δασικές εκτάσεις» και πάει λέγοντας. Δεν υπάρχει θαμνώνας στην Ελλάδα που να μην έχει χαρακτηριστεί υποβαθμισμένο δάσος.

Εδώ είναι Μεσόγειος!

Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο απλά. Είμαστε σε μια περιοχή μεσογειακού κλίματος, με εξαίρεση περιοχές της ορεινής Ελλάδας όπου το κλίμα είναι εύκρατο και φυσικά υπάρχουν δάση. Τέτοιο κλίμα υπάρχει και στην Καλιφόρνια, στην Κεντρική Χιλή, στη Νότια Αφρική και στη Νότια και Νοτιοδυτική Αυστραλία. Εκεί αντίστοιχη ανθρώπινη παρέμβαση δεν υπήρξε. Παρ’ όλα αυτά και εκεί κυριαρχούν ψηλοί αειθαλείς σκληρόφυλλοι θάμνοι στις υγρότερες περιοχές (όπως το πουρνάρι, η κουμαριά, η μυρτιά, η αγριελιά, ο σχίνος, η χαρουπιά σε εμάς), ενώ στις ξηρότερες χαμηλοί θάμνοι που έχουν διάφορο τύπο φύλλων την υγρή περίοδο από ό,τι την ξηρή (όπως η ασφάκα, η λαδανιά, το θυμάρι, το θρούμπι, η γαλατσίδα σε εμάς). Στην Καλιφόρνια τον πρώτο τύπο βλάστησης τον λένε τσάπαραλ. Άλλωστε, επειδή οι ταινίες γουέστερν γυρίστηκαν στο Χόλιγουντ, πιθανώς οι αναγνώστες θα θυμούνται αυτό τον τύπο βλάστησης, που σίγουρα δεν είναι δάσος. Ακόμη και το όνομα ­ τσάπαραλ ­ προέρχεται από την ισπανική λέξη «τσαπράλο», που δεν σημαίνει τίποτε άλλο από πουρνάρι. Ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία η σύγκριση της δομής και της λειτουργίας των μεσογειακού τύπου οικοσυστημάτων της υδρογείου αποτέλεσε καίριο σημείο έρευνας με έκδοση βιβλίων, διοργάνωση συνεδρίων, ανταλλαγές επιστημόνων κτλ. Ακόμη και η φωτιά, που στην Ελλάδα είναι ξορκισμένη, φαίνεται να είναι ένας παράγοντας ενσωματωμένος στα οικοσυστήματα αυτά.

Οι απόηχοι αυτής της συσσώρευσης πληροφόρησης για την καταγωγή, τη δομή και τη λειτουργία αυτών των οικοσυστημάτων, σε παγκόσμιο επίπεδο, δυστυχώς ακόμη δεν έφτασαν στη χώρα μας. Έτσι είμαστε ακόμη στη φάση όπου χωρίς καμία αιτιολόγηση («πίστευε και μη ερεύνα») κάθε στοιχείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απόδειξη καταστροφής του δάσους μεγεθύνεται, ενώ εκείνα που λένε το αντίθετο θεωρούνται αιρετικά.

πηγή: Το Βήμα. Ο κ. Νίκος Μάργαρης είναι καθηγητής Οικοσυστημάτων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.

Η ανθοφορία των αγριολούλουδων της Καλιφόρνια είναι τόσο έντονη που φαίνεται από το Διάστημα!

Φέτος είναι μια φανταστική χρονιά για τους λάτρεις των αγριολούλουδων στις ΗΠΑ. Η ανθοφορία τους είναι τόσο έντονη που φαίνεται από το Διάστημα!

Έπειτα από πέντε χρόνια ξηρασίας σε μια από τις πιο θερμές περιοχές των ΗΠΑ, τη Νότια Καλιφόρνια, ο φετινός χειμώνας είχε βροχοπτώσεις πάνω από τον μέσο όρο, με αποτέλεσμα εκατοντάδες είδη αγριολούλουδων να ανθίσουν κατά τον Μάρτη.

Στην έρημο της Καλιφόρνια αυτό συμβαίνει μια φορά κάθε δέκα χρόνια.

Τα αγριολούλουδα της Καλιφόρνια.

Χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης, μπορούμε να δούμε μεγάλα «χαλιά» από αγριολούλουδα στην περιοχή του Carrizo Plain, στο Εθνικό Καταφύγιο Άγριας Ζωής, αλλά και βορειότερα στον Εθνικό Δρυμό Los Padres.

Μετά από πέντε χρόνια έντονης ξηρασίας (αριστερά) η Καλιφόρνια είχε έναν πολύ υγρό χειμώνα που έδωσε τη δυνατότητα στα φυτά να ανθίσουν.

Τα αγριολούλουδα σχηματίζουν μεγάλα χρωματιστά «χαλιά».

Αυτές οι εικόνες έχουν ληφθεί από δορυφόρο στα τέλη Μαρτίου, δηλαδή στην καρδιά της ανθοφορίας. Τα περισσότερα από αυτά τα αγριολούλουδα τώρα έχουν ρίξει το άνθος τους και το έντονο κίτρινο χρώμα αντικαθίσταται από το πράσινο αλλά και το κοκκινωπό καφέ των ανθών που πέφτουν αφού γονιμοποιηθούν.

Οι πορτοκαλί παπαρούνες της Καλιφόρνια (Antelope Valley California Poppy Reserve)

Τα κυριότερα αγριολούλουδα της Καλιφόρνια, που προκαλούν και αυτά τα εντυπωσιακά χρώματα είναι η λασθένια (Lasthenia), το λούπινο (Lupinus), το δελφίνιο (Delphinium), το Platystemon, το Dichelostemma capitatum και η πορτοκαλί παπαρούνα. Τυχερός όποιος είχε μελίσσια σε αυτή την περιοχή…

Τα συνηθέστερα αγριολούλουδα της Καλιφόρνια.

Γιατί τα αυτοφυή φυτά είναι καλύτερα για τα πτηνά και τους ανθρώπους

Ο κήπος σας είναι το υπαίθριο καταφύγιο σας. Με κάποιες προσεχτικές επιλογές φυτών, μπορεί να γίνει καταφύγιο και για τα πουλιά. Η αυλή, ο κήπος, το μπαλκόνι αν διαμορφωθούν με αυτόχθονα είδη φυτών, μπορούν να δημιουργήσουν ένα ζωτικό σταθμό ξεκούρασης για τα διερχόμενα πουλιά και ένα καταφύγιο για τα διαχειμάζοντα πουλιά. Κάθε κομμάτι αποκαθιστάμενου εγγενούς περιβάλλοντος είναι ένα μπάλωμα στο φθαρμένο ύφασμα του οικοσυστήματος στο οποίο ανήκει. Φυτεύοντας γηγενή φυτά μπορούμε να το μετατρέψουμε σε ένα πράσινο πάπλωμα.

Καλύτερα για τα πουλιά
Περισσότερα ενδημικά φυτά σημαίνει περισσότερες επιλογές σε φαγητό και καταφύγιο για τα πουλιά και άλλα άγρια ζώα. Για να επιβιώσουν, τα ενδημικά πτηνά χρειάζονται και ενδημικά φυτά και τα έντομα που έχουν συν-εξελιχθεί μαζί τους. Τα περισσότερα φυτά που βρίσκουμε σε φυτώρια είναι εξωτικά είδη από άλλες χώρες. Πολλά από αυτά έχουν ιδιότητες που τα κάνουν φτωχή πηγή φαγητού για τα ενδημικά πουλιά – όπως το να έχουν φύλλα που δεν μπορούν να φαγωθούν από ενδημικά έντομα και κάμπιες. Με το 96% των επίγειων πουλιών να ταΐζει έντομα τα μικρά του, το να φυτεύουμε εξωτικά φυτά ανθεκτικά στα έντομα ισοδυναμεί με το να σερβίρουμε πλαστικό φαγητό. Δεν θέλουμε έντομα; Δεν θα έχουμε πουλιά.

Για παράδειγμα, έρευνα του εντομολόγου Doug Tallamy έδειξε πως οι αυτόχθονες βελανιδιές υποστηρίζουν περισσότερα από 530 διαφορετικά είδη πεταλούδων και νυχτοπεταλούδων μονάχα. Το μη γηγενές δέντρο Ginkgo υποστηρίζει μόνο τρία. Οι κάμπιες είναι η βασική τροφή φαγητού για μεταναστευτικά και μη πουλιά. Στις 16 μέρες μεταξύ της εκκόλαψης και της απόκτησης φτερών, οι νεοσσοί των πουλιών Carolina Chickadee μπορούν να κατεβάσουν παραπάνω από 9,000 κάμπιες .

Η έρευνα του Tallamy υποδεικνύει το εγχώριο φυσικό τοπίο ως ένα βασικό εργαλείο στην αύξηση της πολυμορφίας και πληθώρας των πτηνών. Σε μια έρευνα που έγινε σε ακίνητα στα προάστια της Πενσυλβάνια βρέθηκαν οχτώ φορές παραπάνω πτηνά σε αυλές με αυτόχθονα φυτά απ’ ότι σε αυλές με τα συνήθη ξένα καλλωπιστικά.

Ακόμη, ένα περιβάλλον με εγχώρια φυτά μπορεί να βοηθήσει τα πουλιά να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν σε μια αλλαγή κλίματος. Περισσότερα από τα μισά είδη πουλιών της Βόρειας Αμερικής απειλούνται από την κλιματική αλλαγή και τα ενδημικά φυτά μπορούν να τους βοηθήσουν στην αύξηση της αντοχής τους, παρέχοντας τους τροφή και θέσεις για να ξεκουραστούν και να φωλιάσουν.

Καλύτερα για τους ανθρώπους
Όταν φυτεύουμε αυτόχθονα φυτά, περνάμε περισσότερο χρόνο με τα πουλιά και λιγότερο χρόνο με το χορτοκοπτικό. Πως όμως αυτό ενισχύει την ανθρώπινη υγεία; Κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου 56 εκατ. Αμερικανοί κουρεύουν 40 εκατ. στρέμματα γκαζόν κάθε εβδομάδα -μια περιοχή 8 φορές το Νιου Τζέρσεϊ! Τα χορτοκοπτικά καίνε 800 εκατ. γαλόνια πετρελαίου ετησίως, συνεισφέροντας στα αέρια του θερμοκηπίου που οδηγούν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

Αν έχετε γεμίσει ποτέ μηχανή του γκαζόν ή χορτοκοπτικό ξέρετε ότι είναι εύκολο να χυθεί κάτω πετρέλαιο. Η διαρροή εκτιμάται στα 17 εκατ. γαλόνια καύσιμης ύλης κάθε χρόνο στην Αμερική κατά τη διάρκεια του ανεφοδιασμού αυτών των μηχανημάτων, ρυπαίνοντας έτσι την ατμόσφαιρα και τα υπόγεια ύδατα. Οι παλιότερες μηχανές απελευθερώνουν σημαντική ποσότητα λαδιού και άκαυτου αερίου. Όσο λιγότερο δηλαδή γκαζόν κουρεύουμε τόσο λιγότερο μολύνουμε το νερό και τον αέρα.

Ακόμη, λιγότερο κούρεμα σημαίνει και λιγότερη ηχορύπανση. Μια τυπική μηχανή αερίου για το γκαζόν εκπέμπει 85 με 95 ντεσιμπέλ για το χειριστή. Αυτό δεν τρομάζει μόνο τα πουλιά, μπορεί να οδηγήσει και σε απώλεια ακοής με την πάροδο του χρόνου.

Με τη φύτευση ενδημικών ειδών, πετυχαίνουμε ακόμη:

Εξοικονόμηση νερού
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ, 30 με 60 τοις εκατό του γλυκού νερού στις αμερικάνικες πόλεις χρησιμοποιείται για το πότισμα του γρασιδιού. Τα ενδημικά φυτά έχουν προσαρμοστεί να αναπτύσσονται στο φυσικό τους περιβάλλον, χωρίς πρόσθετο νερό ή θρεπτικά συστατικά. Με την πρόγνωση παρατεταμένης ξηρασίας σαν αυτή που αντιμετωπίζει η Καλιφόρνια, είναι καλή στιγμή να αλλάξουμε τις αυλές μας με τοπικά φυτά που δεν απαιτούν πολύ νερό.

Έλεγχο των πλημμυρών
Η καλλιέργεια στην αυλή μας πολλών και διαφορετικών ειδών, ανθοφόρων, θάμνων και δέντρων δημιουργεί στρώματα βλάστησης που εκτρέπουν τις δυνατές βροχές και αυξάνει την πιθανότητα να απορροφηθεί το νερό από το χώμα πριν καταλήξει σε αποχετεύσεις και ρέματα.

Χρήση λιγότερων χημικών
Λιγότερο κούρεμα, λίπανση και εντομοκτόνα σημαίνει καθαρότερο αέρα και νερό. Οι ιδιοκτήτες σπιτιών στις ΗΠΑ εφαρμόζουν γύρω στα 80 εκατ. κιλά εντομοκτόνων στο γκαζόν τους κάθε χρόνο. Δηλαδή 10 φορές πιο πάνω από ότι οι αγρότες στις καλλιέργειες τους. Με τις καταιγίδες, τα χημικά του γκαζόν μεταφέρονται με τις απορροές και τον άνεμο, μολύνοντας υγροτόπους μίλια μακριά.

Τα αυτόχθονα φυτά είναι συχνά πιο ανθεκτικά από τα ξένα καλλωπιστικά και αναπτύσσονται χωρίς εντομοκτόνα και λιπάσματα. Επιπρόσθετα, όσο μετατρέπουμε τον κήπο μας σε φιλικό προς τα πουλιά, έντομα που παλαιότερα θεωρούσαμε παράσιτα γίνονται σύμμαχοι. Μιας και οι κάμπιες είναι σούπερ τροφή για τα πουλιά, οι τρύπες που κάνουν στα φύλλα της βελανιδιάς σας είναι σύμβολο επιτυχίας και οι κάμπιες από μόνες τους είναι αιτία για γιορτή.

Λιγότερη συντήρηση
Λιγότερο γκαζόν σημαίνει και λιγότερος χρόνος κουρέματος και βοτανίσματος. Η διαμόρφωση με αυτοφυή φυτά δεν σημαίνει μηδενική συντήρηση –τα επεκτατικά ζιζάνια είναι ένα μόνιμο θέμα σε κάθε κήπο. Αλλά με προσεκτική επιλογή φυτών, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα χώρο που ελαχιστοποιεί το συνεχές ξόδεμα χρόνου και χρήματος. Αυτή είναι μια ωραία αλλαγή από τη συνεχή φροντίδα του γκαζόν. Και μόλις απομακρύνουμε τη μηχανή κουρέματος, θα ακούσουμε το τραγούδι των πουλιών να βασιλεύει στη σιωπή.

Ομορφιά
Πως είναι ένας όμορφος υπαίθριος χώρος; Τι σημαίνει «περιποιημένη αυλή»; Για δεκαετίες, το πρότυπο πράσινης καλαισθησίας επικεντρωνόταν σε γκαζόν χαλί και καλοκουρεμένα φυτά περιμετρικά, μια αισθητική που αποκλείει πτηνά και άλλα ζώα και έχει μεγάλο ενεργειακό αποτύπωμα. Φυτεύοντας ενδημικά φυτά ,δημιουργούμε ένα πολύχρωμο, οπτικά ελκυστικό τοπίο που δίνει στα πτηνά μια δίκαιη ευκαιρία σε έναν κόσμο που αλλάζει.

πηγή: audubon.org

Bayer – Monsanto: Το σκοτεινό παρελθόν του μελλοντικού μονοπωλίου

Δεν έχει περάσει πολύ καιρός που σαν βόμβα έσκασε η περιβόητη εξαγορά-μαμούθ της Monsanto από την Bayer. Πίσω όμως από την εκ πρώτης όψεως οικονομική είδηση κρύβονται πολλά και άμεσα συνδεδεμένα με τη ζωή ολόκληρου του πλανήτη. Εξάλλου και διόλου τυχαία δεν ήταν η πρώτη φορά που οι δυο πολυεθνικές επιχείρησαν να συγχωνευθούν. Γυρνώντας πενήντα χρόνια πίσω, οι εταιρίες Monsanto και Bayer αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και να διαχωριστούν, ώστε να αποφευχθεί η παραβίαση των βασικών αντιμονοπωλιακών κανονισμών. Δικαστήρια των ΗΠΑ τότε δήλωναν ότι οι δύο «χημικοί γίγαντες» όταν λειτουργούν εμποδίζουν τον ανταγωνισμό στην αγορά.

Αλλά αυτό ήταν τότε. Σήμερα, για την ακρίβεια τον Σεπτέμβρη του 2016, ανακοινώθηκε η εξαγορά της Monsanto από την Bayer με τίμημα 66 δισ. δολάρια, δημιουργώντας το μεγαλύτερο παγκοσμίως μονοπώλιο στους γεωργικούς σπόρους και στη χημική βιομηχανία.. Η εκ νέου γάμου, μέγα-συγχώνευση, θα έχει ως αποτέλεσμα το 30 τοις εκατό του συνόλου των παγκόσμιων πωλήσεων φυτοφαρμάκων και γεωργικών σπόρων να ελέγχεται από αυτήν τη νέα εταιρία. Με μια πρόταση το μέλλον της διατροφής του πλανήτη φαίνεται πως θα τους ανήκει.

Ωστόσο η συγχώνευση αυτή αντιμετωπίζει ή μάλλον προσπαθεί ακόμη να προσπεράσει τους κανονισμούς και τη νομοθεσία που αφορούν τον αντιμονοπωλιακό έλεγχο για να μπορέσει να ολοκληρωθεί, μια διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη. Βέβαια, έχει ήδη περάσει το πρώτο τεστ της τον Ιανουάριο, όταν πήρε τις ευλογίες του εκλεγέντος Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προέβη σε αποκλειστική συνάντηση με τους διευθύνοντες συμβούλους των δύο εταιρειών, απόδειξη για την πραγματική δύναμη της βιομηχανίας των τροφίμων.

Η Wall Street Journal δημοσίευσε πρόσφατα απόλυτα απογοητευτικά στοιχεία για το παρόν και το μέλλον του Αμερικάνου αγρότη.  Στο σύνολό τους οι αγρότες σήμερα αριθμούν λιγότερα από 2 εκατομμύρια, ο χαμηλότερος αριθμός από το 1800. Η θλιβερή πραγματικότητα για τους αγρότες είναι ότι, ενώ η συγχώνευση αφορά δισεκατομμύρια δολάρια,  η εκμετάλλευσή τους αλλά και το εισόδημά τους κατρακυλούν όλο και πιο βαθιά. Αυτά όσο αφορούν τους αριθμούς, γιατί πίσω από αυτούς, στις ζωές μας, στην υγεία μας τα πράγματα είναι ακόμη πιο τραγικά.

Εκτός από τον έλεγχο της αγοράς, τόσο η Bayer όσο και η Monsanto, έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με έναν μακρύ κατάλογο απαράδεκτων δραστηριοτήτων που ξεπερνούν ακόμη κι αυτές των τοξικών φυτοφαρμάκων και γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Μάλιστα, οι αποκαλύψεις για την «μαύρη» ιστορία τους, επηρέασαν τη δημόσια εικόνα τους και τη φήμη τους, αναγκάζοντας τες να προσπαθήσουν να την βελτιώσουν, αντιπαραθέτοντας  «φιλανθρωπικές» και «φιλολαΐκές» δράσεις τους.

Ό,τι όμως κι αν παρουσιάσουν είναι πολύ δύσκολο να αντιπαρέλθουν των εγκλημάτων τους, που θεωρούνται από τα πιο σκληρά εγκλήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Bayer: Ναζί και ηρωίνη, μια ιστορία ντροπής

Η Bayer, είναι μια γερμανική εταιρεία με ειδίκευση στα χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα. Ήταν θυγατρική από το 1925 της εταιρείας που ξεχώρισε στο φασιστικό καθεστώς της Γερμανίας, IG Farben, κατασκευάστρια του χημικού «Zyclon Β» που χρησιμοποίησαν οι Ναζί στους θαλάμους αερίων. Αποδεδειγμένα υπό τη διεύθυνση του Fritz Τer Meer, η IG Farben ήταν αυτή που παρασκεύαζε το θανατηφόρο αέριο που χρησιμοποιούσαν οι Ναζί στους θαλάμους αερίων.

Ήταν το μεγαλύτερο καρτέλ του κόσμου εκείνη την εποχή και η μεγαλύτερη εταιρεία στην Ευρώπη. Η IG Farben ήταν αναμφισβήτητα συντηρητική και αντιτίθεντο στις πιο φιλελεύθερες πολιτικές της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Μεγάλες δωρεές από την IG Farben δόθηκαν στους Ναζί.

Η ηγεσία της Bayer / IG Farben εντάχθηκε στο Ναζιστικό Κόμμα από το 1937, παίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην ενορχήστρωση της ναζιστικής θηριωδίας. Μάλιστα ακολουθούσε τα ναζιστικά στρατεύματα και αναλάμβανε σημαντικά τμήματα της βιομηχανίας χημικών, άνθρακα και πετρελαίου στα κατεχόμενα έθνη. Όλα αυτά τεκμηριώνεται και στο βιβλίο του Joseph Borkin, το έγκλημα και η τιμωρία του IG Farben. Εξάλλου στις δίκες εγκληματιών πολέμου στη Νυρεμβέργη, το καρτέλ IG Farben ήταν κι αυτό κατηγορούμενο.

Κι ενώ πολλοί καταδικάστηκαν ως εγκληματίες πολέμου στη Νυρεμβέργη, κανένα από τα στελέχη της IG Farben δεν εξέτισε ποινή μεγαλύτερη των τεσσάρων ετών και όλοι ήταν σε θέση να συνεχίσουν την εταιρική τους σταδιοδρομία. Από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο στα εργαστήρια της IG Farben πραγματοποιήθηκαν έρευνες, παρασκευάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν διάφορα αέρια χημικού πολέμου, όπως  το νευροτοξικό«αέριο μουστάρδας».

Οι εφευρέσεις αερίων χημικού πολέμου συνεχίστηκαν και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ενώ χρησιμοποιούνται μέχρι και σήμερα. Όπως το Sarin, το αέριο που χρησιμοποιήθηκε στο Τόκιο σε επίθεση στο μετρό το 1995 και σκότωσε 12 ανθρώπους, και πιο πρόσφατα, κατά της Συρίας σκοτώνοντας μεμιάς 1.200 σουνίτες αντάρτες.

Η μεγάλη επίσης επιτυχία της Bayer ήταν η ανακάλυψη και η παρασκευή της ηρωίνης, που την λάνσαρε ως αντιβηχικό φάρμακο και ως μη εθιστικό υποκατάστατο της μορφίνης και πωλούνταν ελεύθερα από το 1898 ως το 1910.

Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, η Bayer ανεξαρτητοποιήθηκε και πάλι και σαν να μην είχε συμβεί ποτέ τίποτα, και καθιερώθηκε σε πολύ λίγα χρόνια ως μία από τις μεγαλύτερες φαρμακοβιομηχανίες του κόσμου. Περιορίστηκε στην παραγωγή και την εμπορία των προϊόντων της στις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Αγγλία και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης. Όμως, για να κρύψει το παρελθόν της και να συνεχίσει την εταιρική ηγεμονία της στις ΗΠΑ, η Bayer ενορχήστρωσε μια συγχώνευση με την Monsanto το 1954, που οδήγησε στην Mobay Corporation.

Το 1964, όμως, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ «είδε» τις επιθετικές πρακτικές της Mobay Corporation και κατέθεσε αγωγή εναντίον της, για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας των ΗΠΑ, ζητώντας να «σπάσει». Το 1967, ένας ομοσπονδιακός δικαστής αποφάνθηκε υπέρ και διέταξε τη Monsanto να «επιστρέψει» το 50 τοις εκατό της Mobay στη Bayer.

Επίσης, η θυγατρική της Bayer, Cropscience, αναπτύσσει σήμερα τεχνολογίες για τη μετάλλαξη του καλαμποκιού αλλά και φυτοφάρμακα. Εν ολίγοις ψεκάζουμε με τα φυτοφάρμακά  τις μεταλλαγμένες τροφές που φτάνουν στο πιάτο μας και έπειτα, όταν αρρωσταίνουμε, παίρνουμε το χημικό χάπι της για να αντέξουμε.

Όσο κι αν η Bayer προσπαθεί να μας κάνει να ξεχάσουμε το παρελθόν της, «διαφημίζοντας» την εφεύρεση της ασπιρίνης το 1898, το σκοτεινό παρελθόν της την κατατρέχει.

Monsanto: Agent Orange, καρκινογόνα φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα, μεταλλαγμένα

Η Monsanto ιδρύθηκε το 1901 από τον John Francis Queeny, έναν έμπειρο φαρμακοβιομήχανο. Στην αρχή, η εταιρεία ασχολήθηκε με την παραγωγή διατροφικών πρόσθετων όπως τα συνθετικά γλυκαντικά, το 1920 επεκτάθηκε στην παραγωγή βασικών βιομηχανικών χημικών ενώ το 1960 και 1970, παρήγαγε το Agent Orange, ένα από τα φυτοκτόνα που χρησιμοποιήθηκαν από το στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, για την απογύμνωση των δασών του Βιετνάμ και την εξάλειψη του κομμουνιστικού κινδύνου. Εκτιμάται από το Βιετνάμ πως η χημική αυτή ουσία σκότωσε ή ακρωτηρίασε 400.000 ανθρώπους και είναι υπεύθυνη για 500.000 παιδιά γεννημένα με δυσμορφίες. Το 1983 η Monsanto ξεκινάει τη γενετική τροποποίηση των σπόρων και πέντε χρόνια μετά έγιναν τα πρώτα πειράματα με ολόκληρες γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες. Έκτοτε η Monsanto μετατρέπεται σε έναν πραγματικό γίγαντα, αφού εξαγοράζει δεκάδες μεγάλες εταιρείες και σταδιακά αναδεικνύεται στη μεγαλύτερη εταιρεία του κόσμου στο εμπόριο σπόρων. Σήμερα ελέγχει μέχρι και το 26% της παγκόσμιας αγοράς.

Στην ιστορία της έχει αναπτύξει προϊόντα υψηλής τοξικότητας που έχουν αποτελέσει αιτία μόνιμων βλαβών στο περιβάλλον και ασθενειών ή θανάτων για χιλιάδες ανθρώπους, όπως το PCBs (πολυχλωριωμένα διφαινύλια), ένας από τους δώδεκα επίμονους οργανικούς ρύπους που επηρεάζουν τη γονιμότητα των ανθρώπων και των ζώων, το 2,4,5 Τ (2,4,5-τριχλωροφαινοξυοξικό οξύ), ένα συστατικό-που περιέχει διοξίνη- του αποφυλλωτικού Agent Orange, το Lasso, ένα ζιζανιοκτόνο που είναι τώρα απαγορευμένο στην Ευρώπη, το RoundUp, το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο τοξικό ζιζανιοκτόνο στον κόσμο που χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τους  γενετικά τροποποιημένους σπόρους σε μονοκαλλιέργειες μεγάλης κλίμακας, κυρίως για την παραγωγή σόγιας καλαμποκιού, για ζωοτροφές και βιοκαύσιμα και ενοχοποιείται για συμμετοχή στην ανάπτυξη καρκίνων.

«Η εταιρεία κατέχει ένα ακόμη ρεκόρ: των περισσότερων δικαστικών αγωγών και μηνύσεων που έχουν ασκηθεί ποτέ σε βιομηχανία. Για αιτίες που αφορούν απόκρυψη και αλλοίωση στοιχείων για τα προϊόντα της, ψευδείς πληροφορίες, για μόλυνση ολόκληρων περιοχών ακόμη και πόλεων, όπως και για δωροδοκίες σε κυβερνητικούς αξιωματούχους για να παραβλέψουν τους νόμους και τους κανονισμούς. Κι όμως η Monsanto αναπτύσσεται διαρκώς και τα κέρδη της αυξάνονται. Ο κόσμος σύμφωνα με τη Monsanto, είναι ένας κόσμος απρόσωπος, χωρίς ηθική, χωρίς κανόνες, ένας κόσμος όπου μετράει μόνο το κέρδος» αναφέρει  η Γαλλίδα δημοσιογράφος και συγγραφέας,  Μαρί-Μονίκ Ρομπέν, και τα τεκμήρια υπάρχουν στο αποκαλυπτικό ντοκιμαντέρ της «Ο κόσμος σύμφωνα με τη Monsanto».

Τα μισά σχεδόν των καλλιεργήσιμων εδαφών που χρησιμοποιούν σπόρους της Monsantο βρίσκονται στις ΗΠΑ και ακολουθεί η Αργεντινή, η Βραζιλία, ο Καναδάς, η Παραγουάη, η Κίνα, η Νότια Αφρική, και η Ινδία. Με εξαίρεση την Ισπανία και την Ρουμανία η Ευρώπη είχε μείνει στο απυρόβλητο.

Η μεταλλαγμένη σόγια εγκρίθηκε για καλλιέργεια στην Αργεντινή το 1996. Στην αρχή χρησιμοποιήθηκαν 14 εκατομμύρια εκτάρια γης αλλά μέχρι το 2008 έφτασαν τα 42 εκατομμύρια. Σταδιακά όμως, άρχισαν να φαίνονται οι παρενέργειες. Πλέον στις εκτάσεις αυτές και στις γύρω από αυτές δεν μπορούσε να καλλιεργηθεί απολύτως τίποτα άλλο, με αποτέλεσμα, τη ραγδαία πτώση της παραγωγής άλλων παραδοσιακών μη μεταλλαγμένων αγροτικών προϊόντων όπως το ρύζι, τα όσπρια, οι πατάτες κ.λπ. Μέχρι το 2004 πάνω από 150.000 αγρότες εγκατέλειψαν τη γη τους και μετανάστευσαν στις πόλεις ενώ μέχρι το 2009 η περιοχή Chaco, όπου καλλιεργούταν η μεταλλαγμένη σόγια θύμιζε έρημο. Το 2013, η Monsanto προσπαθεί να επεκταθεί και σε άλλες περιοχές της Αργεντινής όπως η Cordoba αλλά οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιδρούν έντονα. Παρόλο που πολιτικοί, αξιωματούχοι και δικαστές την υποστηρίζουν, η αντίδραση ήταν τόσο μεγάλη που εξανάγκασαν την κυβέρνηση να σταματήσει, έστω προσωρινά, τα σχέδια της Monsanto.

Στην Ινδία οι αγρότες μη μπορώντας να ανταπεξέλθουν στα όλο και αυξανόμενα έξοδα της αγροτικής παραγωγής τους, μιας και είναι υποχρεωμένοι αφενός να αγοράζουν συνεχώς τους σπόρους τους και τα χημικά που απαραίτητα τους συνοδεύουν, αφετέρου να πωλούν το προϊόν τους σύμφωνα με τις τιμές που ορίζει το χρηματιστήριο τροφίμων που βρίσκεται στο Σικάγο, οδηγούνται στην αυτοκτονία. Τα τελευταία 15 χρόνια 200.000 αγρότες έχουν αυτοκτονήσει. Γιατί , όπως καταγγέλλει η Ινδή ακτιβίστρια Βαντάνα Σίβα στον Γιώργο Αυγερόπουλο στο ντοκιμαντέρ του «Πεθαίνοντας στην Αφθονία»: «Η πείνα, που έχει γίνει μόνιμη και παγκόσμια, είναι ολοκληρωτικά δημιουργία του παγκόσμιου επισιτιστικού συστήματος, το οποίο δεν έχει δημιουργηθεί για να θρέφει τους λαούς του κόσμου, αλλά για να μεγιστοποιεί τα κέρδη της Μονσάντο, για το εμπόριο, για να πουλάνε παρασιτοκτόνα, φυτοκτόνα, λιπάσματα…».

πηγή: tvxs.gr

Βιολογική γεωργία: ο σωστός τρόπος για να προστατεύσουμε τις μέλισσες από τον αφανισμό!

Ένα από τα πιο σημαντικά συστατικά της γεωργίας – οι επικονιαστές – υποφέρουν περισσότερο από ποτέ, αλλά η βιολογική γεωργία μπορεί να τους βοηθήσει! Περίπου το ένα τρίτο της ανθρώπινης διατροφής προέρχεται από φυτά που βασίζονται σε έντομα επικονιαστές.

Ειδικά οι μέλισσες είναι μεγάλης σημασίας, καθώς είναι υπεύθυνες για την επικονίαση του 80% των καλλιεργειών μας. Για χρόνια, βλέπουμε μια τεράστια μείωση του αριθμού των μελισσών, βάζοντας την τροφική μας αλυσίδα σε μεγάλο κίνδυνο. Ο κύριος ένοχος φαίνεται να είναι η εκτεταμένη χρήση μιας ειδικής κατηγορίας φυτοφαρμάκων γνωστή ως νεονικοτινοειδή. Σύμφωνα με τα συμβατικά συστήματα καλλιέργειας του σήμερα, τα έντομα και τα βότανα είναι αναλώσιμα.

Ο ρόλος της βιολογικής γεωργίας ως μέσο στήριξης της υγείας του επικονιαστή.
Το «The Organic Center» δημοσίευσε μια έκθεση στην οποία περιγράφει λεπτομερώς τις τρέχουσες απειλές για τους επικονιαστές. Η έκθεση αποκαλύπτει πολλές πρακτικές βιολογικής καλλιέργειας που υποστηρίζουν την υγεία των μελισσών και άλλων επικονιαστών ενθαρρύνοντας παράλληλα ένα γεωργικό σύστημα που σέβεται την ισορροπία της φύσης. Αυτές οι τεχνικές καλλιέργειας φιλικές προς τον επικονιαστή μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στις οργανικές και συμβατικές καλλιέργειες για να σώσουν τις μέλισσες και τις πεταλούδες από την εξαφάνιση.

«Η εργασία μας βλέπει διεξοδικά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και θεωρεί την οργανική γεωργία σαν ένα πρότυπο για την υποστήριξη των πληθυσμών των επικονιαστών» αναφέρει η Δρ. Jessica Shade από το The Organic Center. «Ελπίζουμε ότι η έκθεση αυτή θα λειτουργήσει ως ένα εργαλείο για να εκπαιδεύσει τους φορείς χάραξης πολιτικής, τους παραγωγούς και τους καταναλωτές. Οι φιλικές προς τις μέλισσες πρακτικές που χρησιμοποιούνται από τους βιοκαλλιεργητές μπορεί να υιοθετηθούν από όλους τους παραγωγούς για την ανάπτυξη υγιών επικονιαστών».

Η επικονίαση είναι το πως η γεωργία συντηρεί τον εαυτό της· πως επιβιώνει.
Όταν οι αγροτικές πρακτικές αγνοούν την υγεία των φυσικών επικονιαστών, η γεωργία απομακρύνεται από τον σκοπό της και τελικά με την πάροδο του χρόνου διαπράττεται αγροτική αυτοκτονία. Οι πληθυσμοί των μελισσών έχουν μειωθεί περισσότερο από το ένα τρίτο από το 2006. Αποτελεί μια σημαντική ανησυχία, ιδιαίτερα όταν τα τρία τέταρτα του συνόλου των καλλιεργειών των τροφίμων βασίζονται σε επικονιαστές. Εάν ο πληθυσμός των μελισσών συνεχίσει να μειώνεται, πολλά τρόφιμα θα σταματήσουν να υπάρχουν. Μια μέρα, όλη η ποικιλομορφία θα μπορούσε να αντικατασταθεί από εκτάσεις γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών ελεγχόμενες από εταιρίες.

Η βιολογική γεωργία σέβεται την υγεία των επικονιαστών
Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί οι επικονιαστές πεθαίνουν. Το φυσικό τους περιβάλλον από αγριολούλουδα και βότανα έχει αντικατασταθεί από καλλιέργειες κορεσμένες από φυτοφάρμακα. Αυτές οι χημικές ουσίες των φυτοφαρμάκων επηρεάζουν το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα των μελισσών και τις καθιστά πιο επιρρεπείς σε παρασιτικές λοιμώξεις.

«Η βιολογική γεωργία υποστηρίζει συνολικά τη γεωργία με τη διατήρηση πιο υγιών κοινοτήτων επικονιαστών, με πρακτικές όπως η αμειψισπορά, η φύτευση φυτοφραχτών και η χρήση ολοκληρωμένων τεχνικών διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών. Στόχος μας είναι η βιολογική γεωργία να κερδίσει την αναγνώριση για αυτά τις σημαντικές πρακτικές» δήλωσε η Δρ. Jessica Shade.

Η βιομηχανική γεωργία χρησιμοποιεί αφειδώς εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα, χωρίς να ερευνά τον επιστημονικό αντίκτυπο που αυτές οι χημικές ουσίες έχουν σε μικρόβια του εδάφους, την ποιότητα του νερού, την υγεία των επικονιαστών ή σε ολόκληρα οικοσυστήματα. Για παράδειγμα, τα νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα χρησιμοποιούνται τόσο ως σπρέι όσο και ως επικάλυψη σπόρων. Με τη χρήση τους διαχέονται στις καλλιέργειες και καταλήγουν στο νέκταρ του φυτού, με αποτέλεσμα τη δηλητηρίαση των μελισσών. Αντί της δηλητηρίασης του φυτού, της μέλισσας και του εδάφους, οι γεωργοί μπορούν να χρησιμοποιούν βιολογικές τεχνικές που ελέγχουν τα παράσιτα, λαμβάνουν υπόψη τους την υγεία των οικοσυστημάτων κατά τη διαδικασία.

Οι οργανικές τεχνικές καλλιέργειας αποκλείουν επίσης τα ζιζανιοκτόνα. Λιγότερα ζιζανιοκτόνα σημαίνει περισσότερα αγριολούλουδα. Αυτά τα άγρια ανθοφόρα φυτά παρέχουν ένα ευρύ περιβάλλον για να ευδοκιμήσουν οι επικονιαστές. Η βιολογική γεωργία βελτιώνει αυτούς τους φυσικούς πόρους, προστατεύοντας το φυσικό σπίτι των μελισσών. Η βιοποικιλότητα παρέχει επαρκή γύρη για τις μέλισσες για να χτίσουν ισχυρές και στιβαρές κυψέλες.

«Ένας από τους απλούστερους τρόπους για τη διατήρηση του πληθυσμού των επικονιαστών μας είναι μέσω της βιολογικής γεωργίας. Οι καταναλωτές μπορούν να είναι ήσυχοι ότι κάθε φορά που αγοράζουν ένα βιολογικό προϊόν, στηρίζουν την υγεία των επικονιαστών» αναφέρει η Δρ. Shade.