Οι νυχτοπεταλούδες Μπόγκονγκ προσανατολίζονται εν μέρει χρησιμοποιώντας το φως του Γαλαξία!

Στην Αυστραλία, το καλοκαίρι, οι νυχτοπεταλούδες Μπόγκονγκ (Agrotis infusa) πετούν με σταθερή κατεύθυνση από διάφορα μέρη της χώρας, προς τα χιονισμένα βουνά στα νοτιοανατολικά. Πετούν για πολλές ημέρες ή και εβδομάδες για να φτάσουν στις ψηλές αλπικές κοιλάδες της υψηλότερης οροσειράς της χώρας και μερικές φορές διανύουν πάνω από 1.000 χιλιόμετρα, σε μια αξιοσημείωτη εποχιακή μετανάστευση.

Ο Γαλαξίας μας (Dave Young / Flickr, με άδεια CC BY 2.0)

Μόλις φτάσουν εκεί, τα έντομα πέφτουν σε αδράνεια σε σπηλιές, συνήθως πάνω από τα 1.800 μέτρα υψόμετρο, για να περάσουν το αυστραλιανό καλοκαίρι, πριν κάνουν το ταξίδι της επιστροφής. Το μόνο άλλο έντομο που είναι γνωστό μέχρι στιγμής ότι μεταναστεύει σε τέτοιες αποστάσεις είναι η πεταλούδα Μονάρχης στη Βόρεια Αμερική. Αλλά ενώ η πεταλούδα Μονάρχης βασίζεται εν μέρει στη θέση του ήλιου για να πλοηγηθεί, οι σκώροι αυτοί πετούν τη νύχτα. Ο καθηγητής Eric Warrant, ζωολόγος στο Πανεπιστήμιο Lund της Σουηδίας, είχε γοητευτεί από το πως αυτά τα τόσο μικρά έντομα κατορθώνουν ένα τέτοιο επίτευγμα, από την εποχή που ήταν φοιτητής στην Καμπέρα της Αυστραλίας.

Το μυστήριο των νυχτοπεταλούδων

Ο καθηγητής υποψιάστηκε ότι οι σκώροι θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν το μαγνητικό πεδίο της Γης για να βρουν τον δρόμο τους, οπότε μαζί με την ομάδα του προσέδεσε τους σκώρους σε έναν βλαστό με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να πετάξουν και να στραφούν προς οποιαδήποτε κατεύθυνση προτού τους περιβάλλουν με μαγνητικά πηνία ώστε να αλλοιώσουν το μαγνητικό πεδίο της Γης. Για δύο χρόνια τα πειράματα αποτύγχαναν. Ενώ οι σκώροι φαίνεται να επηρεάζονται από το μαγνητικό πεδίο, χρησιμοποιούν και κάτι άλλο για να περιηγηθούν – την όρασή τους!

«Είναι σαν να πηγαίνεις πεζοπορία», δήλωσε ο καθηγητής Warrant, ο οποίος προσπαθεί να ανακαλύψει πως οι σκώροι αισθάνονται τα μαγνητικά πεδία της Γης στο έργο του MagneticMoth. «Θα κοιτάζαμε μια πυξίδα και έπειτα θα αναζητούσαμε κάτι για να μας δείχνει προς αυτή την κατεύθυνση, μια κορυφή ενός δέντρου ή βουνού». Η έρευνά του έχει δείξει ότι οι σκώροι ελέγχουν την εσωτερική τους πυξίδα κάθε δύο ή τρία λεπτά και συνεχίζουν να κατευθύνονται προς μια οπτική ένδειξη μπροστά. Αλλά τι μπορούν να δουν αυτά τα έντομα τη νύχτα;

Νυχτοπεταλούδες Μπόγκονγκ σε μια σπηλιά στο εθνικό πάρκο Kosciuszko στη Νέα Νότια Ουαλία, Αυστραλία.

Περαιτέρω έρευνα αποκάλυψε κάτι πραγματικά αξιοσημείωτο. Όταν ο καθηγητής Warrant κατέβασε το Stellarium, ένα πρόγραμμα πλανητάριου ανοιχτού κώδικα, και πρόβαλε τον αυστραλιανό νυχτερινό ουρανό πάνω από τους σκώρους, ανακάλυψε ότι χρησιμοποιούν τα αστέρια. «Πολύ λίγα ζώα έχουν την ικανότητα να διαβάσουν τα αστέρια και να τα χρησιμοποιήσουν για να προσανατολιστούν. Εμείς οι άνθρωποι μάθαμε πως να το κάνουμε. Μερικά πουλιά το κάνουν επίσης.» δήλωσε ο καθηγητής.

Αλλά τα μάτια των νυχτοπεταλούδων Μπόγκονγκ δεν ακολουθούν απλά ένα αστέρι. Αντίθετα είναι ευαίσθητα σε πανοραμικές εικόνες. «Στο νότιο ημισφαίριο ο Γαλαξίας είναι καλύτερα  διακριτός από ό,τι εδώ στο βόρειο ημισφαίριο. Είναι πραγματικά μια λωρίδα απαλού φωτός πάνω στην οποία υπάρχουν διάσπαρτα μερικά πολύ φωτεινά αστέρια», είπε ο Warrant ο οποίος πιστεύει ότι οι σκώροι οδηγούνται -τουλάχιστον εν μέρει- στις δροσερές αλπικές σπηλιές τους από το φως του Γαλαξία μας.

Το πείραμα του καθηγητή Warrant με τα μαγνητικά πηνία που σκοπό είχαν να αλλοιώσουν το μαγνητικό πεδίο της Γης, ώστε να δει κατά πόσο αυτό επηρεάζει τον προσανατολισμό των νυχτοπεταλούδων

Η ανακάλυψη αυτή θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων τύπων πλοήγησης για το δικό μας είδος. Το GPS για παράδειγμα βασίζεται σε μια πλειάδα δορυφόρων που είναι ευάλωτοι σε παρεμβολές. Ο Warrant πιστεύει ότι μελετώντας ένα έντομο ικανό να πετάξει 1.000 χιλιόμετρα για να βρει μια σπηλιά, με έναν εγκέφαλο μεγέθους κόκκου ρυζιού, θα μπορούσε να βοηθήσει και εμάς να βρούμε εναλλακτικές λύσεις. «Τα ζώα φαίνεται να επιλύουν πολύπλοκα προβλήματα, με λίγα μέσα και χαμηλές ποσότητες ενέργειας» δήλωσε ο καθηγητής.

πηγές:
The Australian Bogong Moth Agrotis infusa: A Long-Distance Nocturnal Navigator
The Earth’s Magnetic Field and Visual Landmarks Steer Migratory Flight Behavior in the Nocturnal Australian Bogong Moth
Virtual migration in tethered flying monarch butterflies reveals their orientation mechanisms
Insect orientation to polarized moonlight
Lunar orientation in a beetle
Behavioral evidence for a magnetic sense in the oriental armyworm, Mythimna separata

Αυξάνονται τα έντομα που μεταναστεύουν κάθε χρόνο

Τα αποδημητικά πουλιά είναι ένα οικείο θέαμα για πολλούς ανθρώπους, που ανάλογα με την εποχή τα βλέπουν στον ουρανό να ταξιδεύουν σε κοπάδια. Στον ίδιο ουρανό όμως λαμβάνει δράση και μια άλλη μαζική μετανάστευση, αυτή των εντόμων. Εκτός ίσως από την πεταλούδα Μονάρχη (Danaus plexippus), οι περισσότεροι απ’ αυτούς τους μικροσκοπικούς μετανάστες περνούν απαρατήρητοι. Αλλά, όπως δείχνει μια νέα μελέτη οι Οδύσσειες τους είναι εξίσου εντυπωσιακές όσο και αυτές των πουλιών και όχι λιγότερο σημαντικές, απ’ την άποψη των οικολογικών υπηρεσιών που προσφέρουν.

blog1Ένα σμήνος πεταλούδων του είδους “Μονάρχης” (Danaus plexippus) καταφτάνουν στον προορισμό τους στο Ελ Ροζάριο στο Μεξικό. (Φωτογραφία: Luna sin estrellas/Flickr)

Η μελέτη, που διήρκεσε 10 έτη και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science επικεντρώθηκε στα έντομα που πετούν σχετικά ψηλά (150 μέτρα), στην περιοχή της νότιας Αγγλίας. Οι ερευνητές χρησιμοποιώντας ειδικά ραντάρ διαπίστωσαν ότι περίπου 3.500 δισεκατομμύρια έντομα μεταναστεύουν πάνω από την περιοχή κάθε χρόνο, δημιουργώντας μια απίστευτη κινούμενη βιομάζα 3.200 τόνων! Αυτό το μέγεθος είναι 7 φορές μεγαλύτερο απ’ τα 30 εκατομμύρια ωδικά πτηνά που αναχωρούν από το Ηνωμένο Βασίλειο για την Αφρική κάθε φθινόπωρο. Οι επιστήμονες μάλιστα επισημαίνουν ότι στην Αγγλία δεν είναι ιδιαίτερα φιλικό το περιβάλλον για τα έντομα, όσον αφορά το κλίμα. Δεδομένου λοιπόν ότι άλλα μέρη φιλοξενούν περισσότερα έντομα, πιθανόν να έχουν και μεγαλύτερες μεταναστεύσεις, αλλά θα χρειαστεί περισσότερη έρευνα για να γνωρίζουμε με βεβαιότητα.

«Αν είναι και στις υπόλοιπες χώρες η μετανάστευση των εντόμων αντίστοιχη με αυτή που παρατηρήθηκε στη νότια Αγγλία, τότε μιλάμε για την σημαντικότερη ετήσια μετακίνηση είδους σε ολόκληρο το οικοσύστημα, ακόμα κι αν συμπεριλάβουμε αυτές που συμβαίνουν στους ωκεανούς» δήλωσε ο Jason Chapman ερευνητής από το Πανεπιστήμιο του Exeter. Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε και μας αφορά ως ανθρώπους, είναι ότι πολλά από αυτά τα έντομα επηρεάζουν τις καλλιέργειες, θετικά αλλά και αρνητικά. Άλλα έντομα βοηθούν στην επικονίαση και γονιμοποιούν τα φυτά και άλλα τα προσβάλλουν και τα απομυζούν. «Αρκετά από τα έντομα που παρατηρήσαμε παρέχουν σημαντικές οικολογικές υπηρεσίες, απαραίτητες για τη διατήρηση υγιών οικοσυστημάτων, όπως η επικονίαση, η θήρευση εχθρών των καλλιεργειών και η παροχή τροφής για εντομοφάγα πτηνά και νυχτερίδες» δήλωσε ο Gao Hu, επιστήμονας από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο της Κίνας.

blog2Η συρφίδα Episyrphus balteatus που απεικονίζεται εδώ στην Ιαπωνία, έχει επίσης μεγάλους πληθυσμούς και στην Ευρασία αλλά και την Βόρεια Αφρική. (Φωτογραφία: harum.koh/Flickr)

Η συρφίδα Episyrphus balteatus, γνωστή και ως συρφίδα “μαρμελάδα” λόγω του χρώματός της, μεταναστεύει από τα Βρετανικά Νησιά, στο αρχιπέλαγος βορειοδυτικά της Ευρώπης, προς τη Μεσόγειο. «Έχει μέγεθος μόλις 1 εκατοστό, είναι πορτοκαλί με μαύρες ρίγες, είναι δεινός ταξιδευτής και τελικά κάνει μερικές πολύ σημαντικές δουλειές» λέει ο Chapman. Είναι σημαντικός επικονιαστής καλλιεργειών και αγριολούλουδων αλλά το σημαντικότερο είναι ότι τρέφεται με αφίδες που βλάπτουν τα φυτά.

Είναι αλήθεια ότι και πριν από αυτή την έρευνα γνωρίζαμε πως κάποια έντομα μεταναστεύουν, αλλά οι γνώσεις μας ήταν περιορισμένες και αφορούσαν νυκτόβια έντομα που κυρίως παρασιτούν τα φυτά. Η μελέτη αυτή αποκαλύπτει μια τεράστια μετακίνηση η οποία λαμβάνει χώρα την ημέρα. Την άνοιξη η μετακίνηση γίνεται προς τα βόρεια και το φθινόπωρο προς τα νότια, ενώ παρατηρήθηκαν και διακυμάνσεις από έτος σε έτος.

blog3Πεταλούδα του γένους Vanessa, ήταν μεταξύ των μεταναστών που μελετήθηκαν. (Φωτογραφία: Rebecca McCree/Shutterstock)

Η πεταλούδα Μονάρχης, η πιο γνωστή από τους μετανάστες, πραγματοποιεί κάθε χρόνο ένα τεράστιο ταξίδι 4000 χιλιομέτρων από τη Βόρεια Αμερική, το οποίο διαρκεί 4 γενιές. Οι κάμπιες παίρνουν τη σκυτάλη ενστικτωδώς απ’ τους γονείς και συνεχίζουν την αποστολή! Οι πεταλούδες είναι πολύ ευαίσθητες και η πρόσφατη μείωση των πληθυσμών τους και κατά συνέπεια και των μεταναστευτικών ροών τους, αποδίδεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

Η απώλεια του περιβάλλοντος τους, από τις μονοκαλλιέργειες και την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων, οδήγησε πολλά έντομα, σταδιακά στη μετανάστευση. Το άσχημο είναι ότι τα έντομα που μετακινούνταν μέχρι σήμερα, το είχαν καταφέρει αυτό εξελικτικά. Σήμερα όμως πολλά έντομα αναγκάζονται να το πράξουν αυτό πιο γρήγορα με αποτέλεσμα να μην μπορούν να προσαρμοστούν. «Η μετανάστευση γενικά στη φύση, αλλά ιδιαίτερα στα έντομα είναι μια συμπεριφορά πολύ σύνθετη που διαρκεί εκατομμύρια χρόνια. Τα έντομα είναι πολύ ευαίσθητα στις κλιματικές αλλαγές» λέει ο Jason Lim ερευνητής του ραντάρ εντομολογίας στο Rothamsted Research στην Αγγλία.

πηγή: mnn (επιμέλεια Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι)

Οι μέλισσες και οι πεταλούδες προκαλούν παγκόσμια ανησυχία

Πολλά είδη άγριων μελισσών, πεταλούδες και άλλα πλάσματα που γονιμοποιούν τα φυτά συρρικνώνονται προς εξαφάνιση, και αν αυτό δεν σταματήσει, θα υπάρχει σύντομα τεράστιο πρόβλημα με την επάρκεια τροφίμων, σημειώνει και προειδοποιεί μια νέα, παγκόσμια επιστημονική έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.

butterfly-bees

Τα περίπου 20.000 είδη επικονιαστών είναι το κλειδί για εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε καλλιέργειες κάθε χρόνο – από τα φρούτα και τα λαχανικά μέχρι τον καφέ και τη σοκολάτα. Ωστόσο, 2 από τα 5 είδη ασπόνδυλων επικονιαστών, όπως οι μέλισσες και οι πεταλούδες, καταγράφουν φρενήρη πορεία προς την εξαφάνιση. Επικονιαστές όπως τα πουλιά κολίμπρι και οι νυχτερίδες, είναι σε ελαφρώς καλύτερη θέση, αλλά επίσης απειλούνται.

Ωστόσο το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι μέλισσες, αλλά και οι βομβίνοι (bumblebee) οι οποίοι σημειώνουν τεράστιες απώλειες στους πληθυσμούς τους. Αυτό που προβληματίζει πλέον τους επιστήμονες είναι πως δεν μπορεί να στοχοποιηθεί μόνο ένας ένοχος. Ο τρόπος καλλιέργειας έχει αλλάξει με αποτέλεσμα να μην υπάρχει αρκετή ποικιλομορφία και άγρια λουλούδια για να τραφούν οι επικονιαστές. Τα φυτοφάρμακα, κυρίως τα αμφιλεγόμενα νεονικοτινοειδή που προσβάλλουν το νευρικό σύστημα, είναι σίγουρα μέσα στη λίστα των εχθρών, μαζί με την υπερθέρμανση του πλανήτη και το γεγονός πως οι πόλεις συνεχώς μεγαλώνουν και γίνονται όλο και πιο αφιλόξενες για τα είδη αυτά. Τα μέτωπα είναι πολλά και οι επιστήμονες ανήσυχοι.

Η έκθεση είναι το αποτέλεσμα διετών μελετών από επιστήμονες σε όλο τον κόσμο που κατέληξαν σε μια αξιολόγηση της βιοποικιλότητας της Γης, ξεκινώντας με τους επικονιαστές. Είναι μια προσπάθεια παρόμοια με αυτή που είχε γίνει για να μελετηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη και εγκρίθηκε από το Κογκρέσο των 124 εθνών στην Κουάλα Λουμπούρ.

Σε αντίθεση με την υπερθέρμανση του πλανήτη, οι λύσεις για το ζήτημα δεν απαιτούν από χώρες να συμφωνήσουν σε παγκόσμια δράση – αλλά να δράσουν τοπικά, δήλωσε ο Robert Watson, ένας κορυφαίος Βρετανός επιστήμονας και αντιπρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής. Οι λύσεις που προσφέρονται ως επί το πλείστον αφορούν την αλλαγή διαχείρισης της γης και της γεωργίας. Ένα παράδειγμα αποτελεί η Βρετανία η οποία ενέκρινε δράση που χρηματοδοτεί τους αγρότες για να φυτεύουν αγριολούλουδα στα κτήματά τους. Η μελέτη εξηγεί διάφορες δράσεις και σημεία που θέλουν προσοχή άμεσα για να αποφευχθεί η καταστροφή της αλυσίδας.

«Τα πάντα θα καταρρεύσουν εάν οι επικονιαστές εξαφανιστούν», είπε ο Van Engelsdorp από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ «Αν θέλουμε να εξασφαλίσουμε ότι το 2050 θα υπάρχει τροφή για τον κόσμο, τότε οι επικονιαστές πρέπει να παραμείνουν μέρος της αλυσίδας».

Πηγή: lifo